PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI
(Thời kì sau chiến tranh thế giới thứ hai)

Câu 1.Những thành tựu trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở liên Xô (Từ 1945 đến nữa đầu những năm 70).Ý nghĩa lịch sử
1.Bối cảnh lịch sử.
a.Trong nước:Sau chiến tranh thế giới thứ hai, Liên Xô là nước chiến thắng nhưng bị chiến tranh tàn phá nặng nề: 27 triệu người chết, 1.710 thành phố và hơn 70.000 làng mạc bị thiêu hủy, 32.000 xí nghiệp bị tàn phá…..
b.Thế giới: Các nước đế quốc do Mỹ cầm đầu đã phát động cuộc chiến tranh lạnh nhằm bao vây kinh tế, cô lập về chinh trị, chạy đua vũ trang, chuẩn bị một cuộc chiến tranh tổng lực nhằm tiêu diệt Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa.
Trong Hoàn cảnh đó, Liên Xô vừa phải tự lực khôi phục kinh tế, và củng cố quốc phòng nhằm đối phó với âm mưu của Mỹ, vừa phải giúp đỡ các nước xã hội chủ nghĩa và phong trào cách mạng thế giới.
2.Những thành tựu.
Trong khôi phục kinh tế Liên Xô đã hoàn thành kế khôi phục kinh tế (1945-1950) trong 4 năm 3 tháng (vượt thời hạn 9 tháng).
a.Kinh tế.
-Năm 1950 sản lương công nghiệp tăng 73% (kế hoạch dự kiến 43%).
-Sản lương nông nghiệp cũng vượt mức trước chiến tranh.
- Đầu thập niên 70 Liên Xô trở thành cường quốc công nghiệp đứng thứ hai trên thế giới (sau Mỹ). Sản lượng công nghiệp của Liên Xô chiếm 20% tổng sản lượng công nghiệp toàn thế giới.
b.Khoa học-kĩ thuật.
-Năm 1949, Liên xô chế tạo thành công bom nguyên tử, làm phá vỡ thế độc quyền về bom nguyên tử của Mỹ.

-Năm 1957, Liên Xô là nước đầu tiên phóng thành công vệ tinh nhân tạo lên quỹ đạo trái đất.
-Năm 1961, phóng con tàu vũ trụ đưa Gagarin bay vòng quanh trái đất. Mở đầu cho kĩ nguyên chinh phục vũ trụ của loài người.
c.Về quân sự: Đạt được thế cân bằng về sức mạnh quân sự nói chung và sức nạnh hạt nhân nói riêng so với Mỹ và các nước đồng minh của Mỹ (khối NATO)
3.Ý nghĩa lịch sử và vị trí quốc tế của Liên Xô.
a.Ý nghĩa lịch sử.
-Làm đảo lộn chiến lược toàn cầu của Mỹ và các nước đồng minh của Mỹ.
-Thể hiện tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội trong việc xây dựng và phát triển kinh tế, củng cố quốc phòng, nâng cao đời sống nhân dân
-Củng cố hòa bình , tăng thêm lực lượng của cách mạng thế giới.
b.Vị trí quốc tế.Sau chiến tranh thế giới thứ hai địa vị quốc tế của Liên Xô được đề cao. Liên Xô là nước xã hội chủ nghĩa hùng mạnh nhất, là thành trì của hòa bình thế giới và là chỗ dựa của phong trào cách mạng thế giới.
-------------------------------------------------------------------

Câu 2.Những thành tựu trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu (Từ 1950 đến nữa đầu những năm 70).Ý nghĩa lịch sử.
1.Bối cảnh lịch sử.
*Thuận lợi:
-Nhân dân lao động nhiệt tình, hăng hái xây dựng chủ nghĩa xã hội.
-Nhờ sự giúp đỡ to lớn ncủa Liên Xô
*Khoa khăn:
- Cơ sở vật chất kĩ thuật phần lớn lạc hậu.
-Các nước đế quốc bao vây về king tế, cô lập về chính trị.
-Các thế lực phản động trong và ngoài nước ra sức phá hoại như gây ra các cuộc bạo loạn ở Hung-ga-ri (1956), Tiệp Khắc (1968)…
2.Những thành tựu.
Với sự giúp đỡ của Liên Xô, công cuộc xây dựng đất nước ở các nước Đông Âu đã thu được những thành tựu to lớn.
-Về kinh tế: Đạt được tốc độ phát triển cao trong nông nghiệp, công nghiệp, hoàn thành điện khí hóa trong toàn quốc…..
-Về chính trị-xã hội:
+Đất nước được ổn định. Mọi âm mưu thù địch chống phá của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản độn bị đập tan như ở Hung-ga-ri, Ba Lan,Tiệp Khắc, Cộng hòa dân chủ Đức…..
+Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng cao, văn hóa, giáo dục y tế phát triển. Bộ mặt đất nước con người đều thay đổi như An-ba-ni, Hung-ga-ri, Cộng hòa dân chủ Đức…..
Tuy nhiên, bên cạnh ưu điểm, trong quá trình xây dựng, các nước Đông Âu cũng mắc phải một số sai lầm, khuyết điểm như bắt chước, rập khuôn một cách máy móc theo mô hình của Liên Xô, nóng vội đốt cháy giai đoạn, vi phạm dân chủ……Những sai lầm này kéo dài, chậm khắc phục là nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở những nước này.
3.Ý nghĩa lịch sử:
-Làm thay đổi cục diện Châu Âu sau chiến tranh…….
-Chủ nghĩa xã hội đã vượt ra khỏi phạm vi một nước và trở thành hệ thống thế giới vững mạnh.
--------------------------------------------------------------------------

Câu 3.Quan hệ hợp tác giữa Liên Xô, các nước Đông Âu và các nước XHCN khác.
a.Quan hệ hợp tác tương trợ giữa Liên Xô và các nước Đông Âu. Sự hợp tác giữa Liên Xô và các nước Đông Âu được thể hiện trong hai tổ chức sau.
*Về kinh tế: Ngày 8.1.1949, Liên Xô và các nước Đông Âu đã ký Hiệp ước thành lập Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV), nhằm mục đích là thúc đẩy sự hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau chặt chẽ hơn nữa về kinh tế, văn hóa , khoa học- kĩ thuật.
Kết quả:Trong hơn 30 năm tồn tại, Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) đã hợp tác, hổ trợ và giúp đỡ lẫn nhau về vốn, khoa học- kĩ thuật, tiêu thụ sản phẩm, nguyên vật liệu, chuyển giao công nghệ….Liên Xô giữ vai trò chủ yếu trong hoạt động của tổ chức này. Tuy nhiên, khối SEV cũng có nhiều thiếu sót và hạn chế như nặng về trao đổi hàng hóa, mang tính bao cấp, khép kín cửa không hòa nhập được với nền kinh tế thế giới ngày càng được quốc tế hóa cao độ …..Sau khi Đông Âu sụp đổ, khối SEV giải tán.
*Về chính trị và quân sự: Ngày 4.5.1955, Liên Xô và các nước Đông Âu đã ký Hiệp ước thành lập tổ chức Hịêp ước VACSAVA, nhằm tăng cường sức mạnh quân sự cho các nước Đông Âu, giữ gìn hòa bình và an ninh cho các nước thành viên, đối phó vơí âm mưu của chủ nghĩa đế quốc và khối NATO.
Kết quả: Đã kiềm chế được các âm mưu gây chiến của chủ nghĩa đế quốc, bảo vệ hòa bình và an ninh của các nước thành viên. Sau những biến động chính trị ở Liên Xô và Đông Âu, khối VACSAVA tuyên bố tự giải tán (3.1991).
b.Quan hệ hợp tác giữa Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa khác.
-Giữa Liên Xô với từng nước xã hội chủ nghĩa, giữa các nước xã hội chủ nghĩa với nhau, cũng có quan hệ tốt đẹp nhằm tương trợ và giúp đỡ lẫn nhau.
+Liên Xô đã tích cực giúp đỡ đa số các nước xã hội chủ nghĩa, như giúp đỡ nhân dân các nước Triều Tiên, Cu Ba, Việt Nam, Lào trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
+2.1950, Liên Xô và Trung Quốc kí “Hiệp ước hữu nghị liên minh tương trợ Xô-Trung”, nhằm chống lại sự xâm lược của chủ nghĩa đế quốc.
-Tuy nhiên, trong quan hệ giữa các nước xã hội chủ nghĩa cũng trải qua những thời kì sóng gió, bất đồng căng thẳng do mâu thuẩn với nhau như giữa Liên Xô với Trung Quốc, giữa Liên Xô với An-ba-ni…..
---------------------------------------------------------------

Tham khảo
1.Hãy nêu một vài dẫn chứng cụ thể về sự giúp đỡ của Liên Xô, Trung Quốc và các nước xã hội chủ nghĩa khác đối với Việt Nam từ 1950 đến 1991. Ý nghĩa của sự giúp đỡ đó đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta.
a.Sự giúp đỡ:
-Về mặt tinh thần: Đó là sự ủng hộ Đảng, chính phủ, các tổ chức xã hội của nhân dân ta. Liên Xô, Trung Quốc tuyên bố ủng hộ, làm hậu thuẩn, mít tinh, biểu tình…
-Về vật chất: Viện trợ lương thực, vũ khí các loại, quân trang quân dụng, thuốc men…cho Việt Nam. Ngoài ra Liên Xô còn giúp ta xây dựng bệnh viện hữu nghị Hà Nội, Cầu thăng Long, nhà máy thủy nđiện Hòa Bình, đào tạo cán bộ, giúp đỡ chuyên gia…
b.Ý nghĩa: Sự giúp đỡ của Liên Xô,Trung Quốc, và các nước xã hội chủ nghĩa đã góp phần quan trọng để nhân dân Việt Nam có thể đánh bại được chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân cũ và mới, giành độc lập dân tộc và tiến lên chủ nghĩa xã hội.
--------------------------------------------------------

2.Nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và các nước Đông Âu? Anh chị có nhận xét gì về sự sụp đổ đó.
a.Nguyên nhân…..
-Do xây dựng một mô hình về chủ nghĩa xã hội chưa đúng đắn, chưa phù hợp với quy luật khách quan (cơ chế tập trung quan liêu bao cấp), ngoài ra, còn do khuyết điểm chủ quan duy ý chí của những người lãnh đạo, không xuất phát từ sự thay đổi khách quan của thời đại dẫn đến tách rời lí luận với thực tiển. Các nước Đông Âu thì áp dụng mô hình của Liên Xô một cách máy móc, không phù hợp với truyền thống đặc điểm dân tộc mình.
-Chậm sửa chữa, thay đổi trước những biến động của tình hình thế giới, khi tiến hành lại mắc sai lầm.
-Do sự tha hóa về phẩm chất chính trị và đạo đức cách mạng của một số ngưởi lãnh đạo Đảng và nhà nước.
-Do hoạt động chống phá của các thế lực chống chủ nghĩa xã hội trong và ngoài nước.
b.Nhận xét: Đây là một thất bại nặng nề của chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới, dẫn đến hậu quả là hệ thống thế giới của chủ nghĩa xã hội không còn tồn tại. Nhưng đây chỉ là sự sụp đổ của một mô hình về chủ nghĩa xã hội chưa đúng đắn chưa khoa học, là một bước lùi tạm thời của chủ nghĩa xã hội.Chủ nghĩa tư bản tuy vẫn đang còn tiềm lực phát triển, nhưng không thể tự giải quyết được vấn đề nan giải, những căn bệnh thuộc về bản chất của nó. Vì vậy khó khăn của chủ nghĩa xã hội chỉ là những khó khăn mang tính chất tạm thời trên con đường phát triển. Nhất định chủ nghĩa xã hội sẽ tìm được hướng đi và giải pháp đúng để tiếp tục phát triển trên cơ sở kinh nghiệm và bài học đã được tích lúy trong lịch sử
c.Bài học kinh nghiệm
-Cần phải xây dựng một mô hình về chủ nghĩa xã hội khoa học, nhân văn, phù hợp với hoàn cảnh và truyền thống của mỗi quốc gia, bằng cách vận dụng sáng tạo chủ nghĩa xã hội khoa học vào hoàn cảnh cụ thể của từng nước.
-Phải luôn cảnh giác với các thế lực chống chủ nghĩa xã hội.
-Phải luôn luôn nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản.



Câu 4.Cuộc nội chiến ở Trung Quốc sau năm 1945 và sự thành lập nước cộng hòa nhân dân Trung Hoa.
1.Bối cảnh lịch sử.
-Sau chiến tranh chống Nhật kết thúc thắng lợi, ở Trung Quốc vẫn tồn tại hai lực lượng đối lập: Đảng cộng sản do MaoTrạch Đông làm chủ tịch và Quốc dân đảng do Tưởng Giới Thạch cầm đầu. Song lực lượng cách mạng do Đảng cộng sản Trung Quốc lãnh đạo đã lớn mạnh hơn nhiều so với trước:
+Quân đội chủ lực phát triển lên đến 120 van người, dân quân 200 vạn, vùng giải phóng được mở rộng (chiếm 1/4 đất đai và 1/3 dân số cả nước).
+Ngoài ra còn nhận được sự giúp đỡ to lớn của Liên Xô, như chuyển giao vùng Đông Bắc Trung Quốc, vùng công nghiệp có vị trí chiến lược