Hồn Trương Ba, da hàng thịt (trích) - Lưu Quang Vũ
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Cảm nhận được bi kịch của con người khi bị đặt vào nghịch cảnh phải sống nhờ, sống tạm trái tự nhiên và vẻ đẹp tâm hồn của người lao động trong cuộc đấu tranh chống lại sự giả tạo, dung tục.
- Thấy được những đặc sắc của kịch Lưu Quang Vũ qua một đoạn trích cụ thể.
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC KĨ NĂNG
Kiến thức
Bi kịch của con người khi bị đặt vào một nghịch cảnh trớ trêu: linh hồn nhân hậu thanh cao phải sống nhờ, sống tạm, sống trái với tự nhiên trong một thân xác phàm tục, thô lỗ và bị thể xác lấn át trở nên tha hóa.
Vẻ đẹp tâm hồn của người lao động trong cuộc đấu tranh chống lại sự giả tạo và dung tục, bảo vệ quyền được sống đích thực, bảo vệ những phẩm tính cao quý, để có một cuộc sống thực sự có ý nghĩa , xứng đáng với con người.
Sự hấp dẫn của kịch bản văn học và nghệ thuật sân khấu, sự kết hợp giữa tính hiện đại và giá trị truyền thống, chất trữ tình đằm thắm bay bổng và sự phê phán quyết liệt, mạnh mẽ.
Kĩ năng
Đọc- hiểu kịch bản văn học theo đặc trưng thể loại
III – HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN
Tìm hiểu chung
Tác giả
Lưu Quang Vũ ( 1948-1988) là một tài năng đa dạng nhưng kịch là một đóng góp đặc sắc nhất . Ông được coi là một hiện tượng đặc biệt của sân khấu, một trong những nhà soạn kịch tài năng nhất của văn học Việt Nam hiện đại.
Tác phẩm
Hồn Trương Ba, da hàng thịt là một trong những vở kịch đặc săc nhất của Lưu Quang Vũ . Từ cốt truyện dân gian ,nhà văn xây dựng được một vở kịch hiện đại chứa đựng nhiều vấn đề mới mẻ, có ý nghĩa triết lí nhân sinh sâu sắc.
Đọc hiểu văn bản
Nội dung
Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng thịt :
+ Hồn Trương Ba có một cuộc sống đáng hổ thẹn khi phải sống chung với phần thể xác dung tục và bị sự dung tục đồng hóa.
+ Lời cảnh báo của tác giả : khi con người phải sống trong sự dung tục thì sớm hay muộn những phẩm chất tốt đẹp cũng sẽ bị cái dung tục ngự trị,lấn át và tàn phá. Vì thế phải đấu tranh để loại bỏ sự dung tục, giả tạo để cuộc sống trở nên tươi sáng hơn, đẹp đẽ và nhân văn hơn.
Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và người thân
+ Trong thân xác anh hàng thịt, hồn Trương Ba dù không muốn vẫn phải làm những việc trái với tư tưởng của mình để thỏa mãn những đòi hỏi của thể xác.
+ Những người thân trong gia đình thì xa lánh, sợ hãi, thậm chí ghét bỏ, ghê tởm (cái Gái), người thì buồn bã, đau khổ (vợ Trương Ba); … song tất cả không giúp gì được và hồn Trương Ba rơi vào sự hụt hẫng , cô đơn. Vì thế, hồn Trương Ba phải lựa chọn một thái độ dứt khoát.
Màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và Đế Thích
+ Hồn Trương Ba không chấp nhận cảnh sống bên ngoài một đàng, bên trong một nẻo. Ông muốn được sống theo đúng bản chất của mình: “Tôi muốn được là tôi toàn vẹn”.
+ Đế Thích khuyên hồn Trương Ba chấp nhận, hồn Trương Ba kiên quyết chối từ và kêu gọi Đế Thích sửa sai bằng cách làm cho Cu Tị sống lại.
Qua màn đối thoại, ta thấy vẻ đẹp của tâm hồn con người trong cuộc đấu tranh chống lại sự dung tục, giả tạo, bảo vệ quyền được sống toàn vẹn, tự nhiên. Đó chính là chất thơ trong kịch của Lưu Quang Vũ.
Kết thúc vở kịch hồn Trương Ba chấp nhận cái chết , một cái chết làm sáng bừng nhân cách đẹp đẽ của Trương Ba , thể hiện sự chiến thắng của cái thiện , cái đẹp và sự sống đích thực.
Nghệ thuật:
Sáng tạo lại cốt truyện dân gian
Nghệ thuật dựng cảnh, dựng đối thoại, độc thoại nội tâm
Hành động của nhân vật phù hợp với hoàn cảnh, tính cách, góp phần phát triển tình huống truyện

Ý nghĩa văn bản
Một trong những điều quí giá nhất đối với mỗi con người là được sống là mình, sống trọn vẹn với những giá trị mình có và theo đuổi. Sự sống chỉ thật sự có ý nghĩa khi con người được sống hài hòa giữa thể xác và tâm hồn.
Hướng dẫn tự học
Ý nghĩa phê phán của đoạn trích và giá trị nhân văn của tác phẩm.

IV- CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP
1 – Đoạn trích tác phẩm Hồn Trương Ba, da hàng thịt đã xây dựng trên tình huống kịch nào ?
Gợi ý trả lời : Tình huống kịch