TuÇn 3 .Tõ 21 4. 2008 §Õn 26. 4. 2008
TiÕt 9: Lai xa – c¸c ph­¬ng ph¸p chän läc
A.Tãm t¾t kiÕn thøc
I. Lai xa
1. §Þnh nghÜa : Bè mÑ kh¸c loµi, kh¸c chi, kh¸c hä
2. Khã kh¨n
Kh«ng giao phÊn ( kh¸c chu k× sinh s¶n)
Thùc vËt H¹t phÊn kh«ng n¶y mÇm
ChiÒu dµi èng phÊn kh«ng phï hîp

Kh«ng giao phèi (Kh¸c c¬ quan sinh s¶n,
chu k× sinh s¶n, tËp tÝnh ho¹t ®éng sinh dôc)
§éng vËt Tinh trïng chÕt
Hîp tö chÕt
Con lai bÊt thô

Con lai chøa bé NST kh«ng t­¬ng ®ång
3. Con lai xa bÊt thô
TBC vµ nh©n cña hîp tö kh«ng phï hîp

=> Kh«ng thô tinh

4. Kh¾c phôc hiÖn t­îng bÊt thô

-Tø béi ho¸ c¬ thÓ lai xa (2n) song nhÞ béi(4n)
=>Kh«i phôc bé NST t­¬ng ®ång
- Sinh s¶n sinh d­ìng, nu«i cÊy m«
5. Thµnh tùu
Sinh s¶n sinh d­ìng
C©y trång  §a béi ho¸
§­a ®Æc tÝnh quý c©y d¹i vµo c©y trång
§éng vËt : Kh«ng kh¾c phôc bÊt thô ®­îc

II. C¸c ph­¬ng ph¸p chän läc
1. chän läc hµng lo¹t, chän läc c¸ thÓ





ChØ tiªu
Chän läc hµng lo¹t
Chän läc c¸ thÓ

TiÕn hµnh
C¸c c¸ thÓ tèt ®­îc chän läc trén lÉn råi ®Ó lµm gièng
Con ch¸u cña c¸c c¸ thÓ tèt nhÊt ®­îc nh©n lªn thµnh tõng dßng

Ph¹m vi
øng dông
-C©y tù thô, sinh s¶n v« tÝnh chän 1 lÇn
-C©y giao phÊn, vËt nu«i chän nhiÒu lÇn
 -T­¬ng tù
-VËt nu«i: kiÓm tra con ®ùc gièng qua ®êi con; anh, chÞ, em; tæ tiªn
-Gia cÇm: kiÓm tra ®êi sau qua con m¸i

­u
nh­îc
®iÓm
 - §¬n gi¶n, dÔ lµm, Ýt tèn
- Kh«ng kiÓm tra ®­îc kiÓu gen, hiÖu qu¶ thÊp
 - KiÓm tra kiÓu gen, ®¸nh gi¸ kiÓu h×nh, hiÖu qu¶ cao
- C«ng phu, tØ mØ, tèn, khã ¸p dông réng r·i


2. HÖ sè di truyÒn
BiÕn dÞ kiÓu gen
Kh¸i niÖm = (% hoÆc sè thËp ph©n)
BiÕn dÞ kiÓu h×nh
HSDT cao(Gen): ph­¬ng ph¸p nµo còng ®­îc
ý nghÜa
HSDT thÊp(MT): Chän läc c¸ thÓ
B. Mét sè c©u hái tr¾c nghiÖm

Ph¸t ®Ò cho häc sinh
§¸p ¸n ®Ò 1

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10





















TiÕt 10- 11: Di truyÒn häc ng­êi
A. Tãm t¾t kiÕn thøc
1. Khã kh¨n Sinh s¶n chËm, ®Î Ýt con
Sinh häc Sè NST nhiÒu, sai kh¸c Ýt
ThÇn kinh nh¹y c¶m, dÔ chÕt khi g©y ®ét biÕn
Vi ph¹m ®¹o ®øc
X· héi Ph¸t triÓn kh«ng ®ång nhÊt
2. Ph­¬ng ph¸p
Theo dâi sù DT tÝnh tr¹ng nµo ®ã trong dßng hä
( tÝnh tr¹ng b×nh th­êng, dÞ tËt, bÖnh DT )
Nghiªn cøu NhiÒu thÕ hÖ ( Ýt nhÊt 3 )
ph¶ hÖ X¸c ®Þnh quy luËt di truyÒn chi phèi tÝnh tr¹ng
( tréi, lÆn, NST th­êng, NST giíi tÝnh)
1 trøng x 1 tinh trïng 1 hîp tö nhiÒu c¬ thÓ
Nghiªn cøu ( Cïng trøng)
trÎ NhiÒu trøng thô tinh cïng lóc bëi c¸c tinh trïng
®ång sinh ( Kh¸c trøng )
Nu«i trÎ §SCT cïng MT, kh¸c MT : TÝnh tr¹ng
phô thuéc gen hay MT nhiÒu h¬n
Nu«i trÎ §SCT vµ §SKT cïng MT : Vai trß cña
DT trong sù ph¸t triÓn cña tÝnh tr¹ng
Lµm tiªu b¶n TB ng­¬× b×nh th­êng, ng­êi
Nghiªn cøu dÞ tËt
tÕ bµo So s¸nh, t×m nguyªn nh©n, chÈn ®o¸n, ®Ò
phßng, ch÷a bÖnh DT
=> KÕt hîp nhiÒu ph­¬ng ph¸p míi x¸c ®Þnh chÝnh x¸c ®Æc ®iÓm DT
ý nghÜa cña T×m nguyªn nh©n, chÈn ®o¸n, ®Ò phßng
DTH víi y häc PhÇn nµo ch÷a trÞ bÖnh DT
3. Phßng bÖnh di truyÒn
-H¹n chÕ sinh s¶n(Rèi lo¹n ph©n li NST ®ét biÕn sè l­îng NST)
-Kh«ng kÕt h«n gÇn(Gen lÆn g©y bÖnh DT dÔ biÓu hiÖn)
-B¶o vÖ MT tr¸nh t¸c nh©n g©y ®ét biÕn
-¸p dông c¸c ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu DT ®Ó dù ®o¸n kh¶ n¨ng xuÊt hiÖn cña bÖnh
-Ph¸t triÓn t­ vÊn DT y häc tr¸nh kÕt h«n víi ng­êi bÖnh, tr¸nh bÖnh cho con ch¸u
4. Ch÷a bÖnh di truyÒn
-Tiªm Insulin : BÖnh tiÓu ®­êng
- Tiªm chÊt sinh sîi huyÕt : BÖnh m¸u khã ®«ng
=> Gen g©y bÖnh vÉn truyÒn cho con ch¸u

B. Bµi tËp
I. Mét sè d¹ng bµi tËp c¬ b¶n
D¹ng 1: X¸c ®Þnh ®Æc ®iÓm di truyÒn cña mét sè tÝnh tr¹ng ë ng­êi
- Da ®en, m«i dµy, tãc qu¨n, mòi cong... >> da tr¾ng, m«i máng, tãc th¼ng, mòi th¼ng… (NST th­êng)
-BÖnh b¹ch t¹ng, ®iÕc di truyÒn , c©m ®iÕc bÈm sinh : gen ®ét biÕn lÆn; C¸c tËt x­¬ng chi ng¾n, ngãn ng¾n, nhiÒu ngãn, hång cÇu h×nh liÒm: gen ®ét biÕn tréi ( NST th­êng )
-BÖnh mï mµu, m¸u khã ®«ng..: gen ®ét biÕn lÆn ( NST X )
-BÖnh xØn men r¨ng : gen ®ét biÕn tréi (NST X)
-TËt dÝnh ngãn 2 vµ 3: gen ®ét biÕn lÆn ( NST Y )
-TÝnh tr¹ng n¨ng khiÕu : cã c¬ së DT ®a gen vµ phô thuéc MT
D¹ng 2: TrÎ ®ång sinh
-§SCT: cïng kiÓu gen, nhãm m¸u, mµu m¾t, giíi tÝnh
-§SKT: cã thÓ cïng hoÆc kh¸c kiÓu gen, mµu m¾t, giíi tÝnh...
-ChiÒu cao, mµu da, d¹ng tãc... chñ yÕu do gen quyÕt ®Þnh
-Träng l­îng, t©m lÝ, tuæi thä... chñ yÕu do MT quyÕt ®Þnh
D¹ng 3: Nguyªn nh©n mét sè bÖnh tËt DT ë ng­êi liªn quan §B NST
- MÊt ®o¹n NST 21: Ung th­ m¸u
- MÊt ®o¹n NST 5 : Khãc mÌo kªu
-3 NST 21: §ao
-3 NST 13- 15 : Søt m«i, thõa ngãn, chÕt yÓu…
-3 NST 16- 18: Tai thÊp, hµm bÐ, ngãn trá dµi h¬n ngãn gi÷a
D¹ng 4: Nhãm m¸u
IA : m¸u A IB : m¸u B IO : m¸u O IA = IB ≥ IO
IA IA , IA IO : m¸u A IO IO : m¸u O
IB IB, IB IO : m¸u B IA IB : m¸u AB
II. Mét sè c©u hái vµ bµi tËp tr¾c nghiÖm
Ph¸t ®Ò cho häc sinh
§¸p ¸n ®Ò 1

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

D
A
C
A
D
C
D
D
D
C





TiÕt 12 : Sù ph¸t sinh sù sèng
A. Tãm t¾t kiÕn thøc
I. B¶n chÊt sù sèng
1. C¬ së vËt chÊt

Thµnh phÇn chñ yÕu cña tÕ bµo, chÊt nguyªn sinh
-Pr«tªin Xóc t¸c ( Enzim)
§iÒu hoµ ( Hooc m«n )
B¶o vÖ ( Kh¸ng thÓ )

-Axit Di truyÒn
Nuclªic Sinh s¶n
( §a d¹ng, ®Æc thï)
-4 nguyªn tè chiÕm 96%: C, H, O, N
- VËt chÊt v« c¬ vµ h÷u c¬ thèng nhÊt ë cÊp ®é nguyªn tö, kh¸c biÖt tõ cÊp ®é ph©n tö
2.§Æc tr­ng cña sù sèng
- Sinh s¶n
- T§C theo ph­¬ng thøc ®ång ho¸, dÞ ho¸
3. DÊu hiÖu ®éc ®¸o cña hiÖn t­îng sèng
- Tù sao chÐp ( ADN) : sù sèng sinh s«i
- Tù ®iÒu chØnh : æn ®Þnh thµnh phÇn, tÝnh chÊt
- TÝch luü th«ng tin DT: ®ét biÕn gen (c¬ së ph©n tö cña tiÕn ho¸)
- HÖ më
II. Sù ph¸t sinh sù sèng
*B¶n chÊt : tiÕn ho¸ cña c¸c hîp chÊt C
Q tù nhiªn
ChÊt v« c¬ ChÊt h÷u c¬
1. TiÕn ho¸ Q : bøc x¹ mÆt trêi, nói löa, phãng ®iÖn...
ho¸ häc CHC : ®¬n gi¶n phøc t¹p ( biÓn)

CHC mÇm mèng c¬ thÓ ®Çu tiªn
2. TiÕn ho¸ CHC( biÓn) Keo Giät nhá(C«axecva)
tiÒn sinh häc T§C, sinh s¶n, sinh tr­ëng, hoµn thiÖn dÇn
Mµng: Pr«tªin – Lipit(b¸n thÊm, b¶o vÖ,T§C)
Enzim