Các phương châm hội thoại
I. Nội dung, kiến thức cần nắm
1. Phương châm về chất
- Trong giao tiếp, không nói những điều mà mình không tin là đúng vì sẽ không có lợi đối với người đối thoại.
- Cũng không nói những điều mà mình không có bằng chứng sát thực vì sẽ làm giảm hiệu lực của thông tin, độ tin cậy đối với thông tin sẽ không chắc chắn.
Ví dụ: Một học sinh xin phép thầy giáo:
- Thưa thầy, ngày mai cho em nghỉ lao động ạ.
- Vì sao?
- Thưa thầy, ngày mai em đau đầu ạ!
2. Phương châm về lượng
Trong giao tiếp cần cung cấp cho người tham gia hội thoại lượng thông tin đúng như đòi hỏi của mục đích hội thoại, không được nói thiếu hoặc thừa thông tin.
- Nếu lời nói chỉ có những nội dung mà người hỏi đã biết là nói thiếu về lượng thông tin.
3. Phương châm quan hệ
- Khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề. Nếu người giao tiếp nói lạc đề, cuộc thoại sẽ không có kết quả.
- Trong giao tiếp, người nhận tin phải nắm được nghĩa thực của câu nói ở người phát tin thì giao tiếp mới có hiệu quả.
Ví dụ: - Huệ ơi đi học nào!
- Năm phút nữa mẹ tớ mới về.
4. Phương châm cách thức
Khi giao tiếp, phải chú ý nói ngắn gọn, rõ ràng, tránh cách nói mơ hồ làm giảm hiệu quả giao tiếp.
Ví dụ: - Hôm nay con ăn cơm thế nào?
- Chả ngon lắm mẹ ạ.
5. Phương châm lịch sự
- Trong giao tiếp, cần chú ý tới sự tế nhị, khiêm tốn và tôn trọng người khác. Tế nhị là cách trình bày vấn đề khéo léo, dễ nghe, không xúc phạm người khác. Khiêm tốn là không tự đề cao mình. Tôn trọng người khác là thái độ nhã nhặn khi nói, khi đối thoại với mọi người.
- Phương châm lịch sự yêu cầu mỗi người trong khi giao tiếp phải giữ được thể diện của mọi người và của bản thân.

II. Bài tập
1. Những câu sau đã vi phạm phương châm hội thoại nào? Hãy sửa lại.
a. Bố mẹ mình đều là giáo viên dạy học.

b. Chú ấy chụp ảnh cho mình bằng máy ảnh. @
c. Ngựa là một loài thú bốn chân.@
2. Trong chuyện cười sau, anh học trò đã vi phạm phương châm hội thoại nào?Vì sao?
“ Một anh học trò gặp nhà sư dọc đường, anh thân mật hỏi thăm:
- A Di Đà Phật! Sư ông vẫn khỏe chứ? Được mấy cháu rồi?
Sư đáp:
- Đã tu hành thì làm gì có vợ mà hỏi chuyện mấy con?
- Thế sư ông già có chết không?
- Ai già lại chẳng chết!
- Thế sau này lấy đâu ra sư con?
-> Vi phạm phương châm về lượng, lịch sự vì có những câu hỏi thừa nhằm mục đích trêu gẹo, giễu cợt nhà sư, thiếu văn hóa giao tiếp.
3. Vận dụng phương châm hội thoại để