chuyên đề 1: Ôn tập về thơ.
Phần A: Ôn tập củng cố lại kiến thức cơ bản về : tác giả - tác phẩm - các bài thơ đã học trong chương trình ngữ văn 11.
1. Lập bảng thống kê tác giả - tác phẩm thơ trong chương trình ngữ văn 11 theo mẫu:
TT
Tên tác phẩm
Tên tác giả
Kiến thức cần nhớ








2. ở mục kiến thức cần nhớ, GV cung cấp những nét cơ bản về tác phẩm:
- Thuộc giai đoạn văn học nào.
- Hoàn cảnh ra đời.
- Đặc điểm nghệ thuật, nội dung.
* Gợi ý cụ thể:
Chương trình ngữ văn 11 quan tâm đến hai giai đoạn văn học trong tiến trình văn học Việt Nam.
- Văn học trung đại ( thời kì từ cuối TK 18 - hết TK 19 ).
- Văn học từ 1900 - 1945.
a) Giai đoạn văn học trung đại có các tác phẩm thơ:
- Tự tình( bài II) - HXH.
=> Bài thơ thể hiện khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc mãnh liệt của thi sĩ qua tâm trạng đau buồn, phẫn uất và những gắng gượng mạnh mẽ trong hoàn cảnh éo le, bi kịch về duyên phận.
=> Ngôn ngữ táo bạo, mạnh mẽ, giàu hình ảnh, cách gieo vần chân với vần on độc đáo.
- Câu cá mùa thu - Nguyễn Khuyến.
=> Bức tranh mùa thu với vẻ đẹp điển hình của đồng bằng Bắc bộ Việt Nam: giản dị, thanh khiết, bình lặng.
=> Tâm sự yêu nước thầm kín và những trăn trở trước thời cuộc của cụ Tam nguyên Yên Đổ.
=> Ngôn ngữ gợi cảm, gợi hình( các từ láy), trong sáng, tinh tế.
- Khóc Dương Khuê - Nguyễn Khuyến.
=> Lúc đầu được viết bằng chữ Hán - tác giả tự dịch ra chữ Nôm, bản chữ Nôm phổ biến.
=> Thể hiện tình cảm xót thương sâu sắc trước sự ra đi của người bạn tri âm tri kỉ.
=> Ngôn ngữ thơ giàu tính biểu cảm ( từ láy ), câu hỏi tu từ, thể thơ song thất lục bát-> cảm xúc buồn đau.
- Thương vợ - Tú Xương.
=> Một trong những bài thơ hay, cảm động nhất của TX.
=> Thể hiện tình cảm yêu thương, kính trọng, biết ơn của nhà thơ với người vợ tần tảo, giàu đức hi sinh.
=> Cách sử dụng từ ngữ giàu giá trị biểu cảm ( thành ngữ, eo sèo, lặn lội,mom...), lời thơ giản dị, sâu sắc,tính tự trào độc đáo.
- Vịnh khoa thi Hương - TX.
=> Cảnh trường thi nhốn nháo, lộn xộn -> hiện thực của xã hội thực dân nửa phong kiến ở VN và tâm trạng phẫn uất, mỉa mai của tác giả về chế độ khoa cử trong giai đoạn đó.
=> Bút pháp trào phúng độc đáo: ngôn ngữ biểu cảm, nghệ thuật đảo trật tự cú pháp, phép đối.
( Tiếng cười quyết liệt và đậm vị chua chát là đặc trưng của thơ trào phúng TX.)
- Bài ca ngất ngưởng - Nguyễn Công Trứ.
=> Bài thơ khắc hoạ phong thái ung dung, ngất ngưởng đầy bản lĩnh của nhà thơ.