Ngày soạn: 22/2/ 2017
Ngày giảng: 27/2/2017
Tiết: 97
VĂN BẢN
NƯỚC ĐẠI VIỆT TA
(Trích Bình Ngô Đại Cáo)
- Nguyễn Trãi –
1. Mục tiêu
a, Về kiến thức.
- Sơ giản về thể cáo.
- Hoàn cảnh lịch sử liên quan đến sự ra đời của bài Bình Ngô đại cáo.
- Nội dung tư tưởng tiến bộ của Nguyễn Trãi về đất nước, dân tộc.
- Đặc điểm văn chính luận của Bình Ngô đại cáo ở một đoạn trích.
b, Về kĩ năng.
- Đọc – hiểu một văn bản viết theo thể cáo.
- Nhận ra, thấy được đặc điểm của kiểu văn bản nghị luận trung đại ở thể loại cáo.
c, Về thái độ.
- Giáo dục học sinh lòng yêu nước, tự hào dân tộc.
2. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
a, Chuẩn bị của giáo viên
- Giáo án, bảng phụ.
b, Chuẩn bị của học sinh.
- Soạn bài, sách giáo khoa.
3. Tiến trình bài dạy.
a, Kiểm tra.
? Nêu nội dung và nghệ thuật của văn bản “ Hịch Tướng Sĩ” – Trần Quốc Tuấn?
b, Bài mới.
- Thời Lí có Nam quốc sơn hà, thời Trần có Hịch tướng sĩ, thời Lê có Bình Ngô đại cáo là những áng hùng văn thể hiện mạnh mẽ ý chí độc lập tự chủ của dân tộc ta trước bọn phong kiến phương Bắc; trong đó Nam quốc sơn hà và Bình Ngô đại cáo được xem là hai bản tuyên ngôn độc lập của dân tộc. Nước Đại Việt ta là một đoạn trích từ bài Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi.
Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung chính

HĐ 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu chung.
GV: Nêu những hiểu biết của em về Nguyễn Trãi?
HS: HS căn cứ vào chú thích ( ở sách
Giáo khoa để trình bày.
GV: Mở rộng : Ông là con của Nguyễn Phi Khanh, cháu ngoại của quan tư đồ Trần Nguyên Đán - một quý tộc đời Trần. Năm 1400 Nguyễn Trãi thi đỗ Tiến sĩ, cùng ra làm quan với cha đời nhà Hồ. Năm 1407 giặc Minh xâm lược nước ta Nguyễn Phi Khanh bị bắt đưa sang Trung Quốc, Nguyễn Trãi đi theo để làm tròn đạo hiếu. Nhưng nghe lời cha khuyên, ông trở về rửa nhục cho nước, trả thù cho cha nhưng bị quân Minh bắt giữ.
- Sau đó ông trốn thoát, có mặt ở cuộc khởi nghĩa Lam Sơn rất sớm, dâng Lê Lợi Bình Ngô sách (Kế sách đánh giặc Ngô). Ông là người có công lớn trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giành thắng lợi. Đầu năm 1428 cuộc kháng chiến chính nghĩa của nghĩa quân Lam Sơn kết thúc thắng lợi, theo lệnh Lê Lợi ông soạn thảo Bình Ngô đại cáo - bản tuyên ngôn độc lập lần thứ 2 của dân tộc.
- Đất nước sạch bóng quân thù, ông hăm hở giúp vua bắt tay vào xây dựng đất nước thì bỗng dưng bị nghi oan và bị bắt giam. Sau đó được tha nhưng không còn được tin cậy như trước nữa, ông buồn chán cáo quan về ở ẩn tại Côn Sơn.
Sau đó, khi Lê Thái Tông mời ông trở lại làm việc và giao cho nhiều việc quan trọng. Ông đang hăng hái giúp vua thì xảy ra vụ nhà vua bị đột tử ở Trại Vải (Lệ Chi Viên - Bắc Ninh). Bọn gian thần ở trong triều vu vạ cho ông giết vua, khép vào tội tru di tam tộc (1442). Nỗi oan tày trời ấy hơn 20 năm sau (1464) mới được Lê Thánh Tông giải oan, cho sưu tầm lại thơ văn của ông và tìm người con trai sống sót cho làm quan.
GV: Gọi HS đọc chú thích *
? - Tác phẩm ra đời trong hoàn cảnh nào?
HS: Suy nghĩ trả lời.


? - Văn bản này có ý nghĩa như thế nào trong lịch sử dân tộc?
HS: suy nghĩ trả lời.

? - Tác phẩm thuộc thể loại nào? Em hiểu ntn về thể loại này?
HS: Thể cáo.
: thể văn nghi luận cổ, thường được vua chúa dùng để trình bày chủ trương hay công bố kết quả một sự nghiệp để mọi người cùng biết.
- Đặc điểm: viết bằng văn biền ngẫu (có vần hoặc không có vần, nhưng thường có đối), giống như hịch, cáo là thể văn có tính chất hùng biện nên lời lẽ đanh thép, lí luận sắc bén, kết cấu chặt chẽ mạch lạc.
GV: Giới thiệu cho HS hiểu về kết cấu chung của bài cáo: gồm 4 phần lớn:
+ Phần đầu: Nêu luận