NÓI VỚI CON
• Y Phương
• Dàn ý tham khảo:
1. Những cội nguồn sinh thành và nuôi dưỡng người con
* Gia đình:
- Nhịp thơ 2/3 kết hợp hệ thống từ ngữ giàu giá trị: “chân phải”, “chân trái”, “một bước”, “hai bước”
 Gợi những bước chân chập chững của em bé trong sự vui mừng & hạnh phúc của cha mẹ
- Thủ pháp liệt kê:
• “tiếng nói”, “tiếng cười”: em bé bi bô tập nói, gợi không khí gia đình đầm ấm, tràn đầy niềm vui, hạnh phúc, tràn đầy tiếng nói, tiếng cười
• “tới cha”, “tới mẹ”: tái hiện hình ảnh em bé tập đi lúc thì sà vào lòng mẹ, khi thì níu lấy tay cha. Hướng đến ánh mắt dõi theo, vòng tay đón đợi của cha mẹ.
 Nhịp thơ 2/3, cấu trúc đối xứng -> âm điệu, ko khí đầm ấm, vui vươi; mái ấm gia đình hạnh phúc.
=> Lời thơ giản dị giống như 1 lời tâm tình. => Y Phương đã nói với con gia đình chính là cội nguồn sinh thành và nuôi dưỡng con. Trên hành trình vạn dặm của cuộc đời con cũng ko được quên..
* Quê hương: cội nguồn nuôi dưỡng con khôn lớn và trưởng thành
- “Người đồng mình” , “con ơi”: lời nói trìu mến, giọng nói tâm tình đầy tha thiết
- “đan lờ cài nan hoa”: tả thực -> nói về công cụ lao động còn thô sơ được người đồng mình trang trí đầy đẹp đẽ, đồng thời khơi gợi bàn tay cần cù đầy khéo léo:
+ nan tre đơn sơ mộc mạc trở thành “nan hoa” đẹp mắt và tài tình
+ lối sinh hoạt cộng đồng, đồng thời gợi tâm hồn đầy tinh tế lạc quan của tác giả
+ động từ “cài”, “ken”: miêu tả động tác khéo léo trong lao động, gợi sự gắn bó của người đồng mình
“Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng”:
- Thủ pháp nhân hóa:
 Tả thực vẻ đẹp rừng hoa mà thiên nhiên quê hương ban tặng làm nên vẻ đẹp của quê hương xứ sở, gợi sự giàu có và hào phóng của thiên nhiên.
-> Con đường cho những tấm lòng”: gợi tình cảm của chính người đồng mình với gia đình, quê hương
- Điệp từ “cho”: tấm lòng rộng mở, hào phóng, sẵn sàng ban tặng tất cả những gì đẹp nhất, tuyệt vời nhất của quê hương, của thiên nhiên
Nếu như gia đình là cội nguồn sinh thành và dưỡng dục con thì quê hương là nơi nuôi dưỡng và che chở con khôn lỡn thông qua quá trình đời sống lao động
* Kỉ niệm hạnh phúc nhất của cha mẹ là cội nguồn sinh thành nên con:
- Sự kiện “nhớ về ngày cưới”: kỉ niệm khởi đầu cho sự khởi đầu gia đình, minh chứng cho tình yêu - con là kết quả của tình yêu vô cùng hạnh phúc ấy.
- “Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời”: là điểm xuất phát mọi tình yêu thương trong con.
- Cội nguồn sinh thành và nuôi dưỡng con.
2. Những phẩm chất cao quý của "người đồng mình"
“Nối tiếp mạch thơ ở đoạn 1 trong cái ngọt ngào về kỉ niệm gia đình và quê hương thì người cha nói về những phẩm chất tốt đẹp của người đồng mình”:
Người đồng mình không chỉ giản dị, tài hoa mà còn giàu nghị lực, ý chí:
• “yêu”: cuộc sống vui tươi, bình dị, bản làng thơ mộng, tấm lòng bình dị
• “thương”: những nỗi vất vả, gian khó cùng những ý chí người đồng mình phải trải qua
• “cao”, “xa”: khó khăn, thử thách lớn => ý chí mạnh mẽ
• liệt kê & ẩn dụ: “đá gập ghềnh”, “thung nghèo đói”  gợi cuộc sống vất vả
• thành ngữ “lên thác xuống ghềnh”
• điệp từ “sống”, “không chê”, điệp cấu trúc câu, hình ảnh đối xứng: nhấn mạnh hình ảnh của người đồng mình
• “như”: gợi nên vẻ đẹp ý chí, tâm hồn lãng mạn khoáng đạt, tình cảm trong trẻo, dạt dào. Không bao giờ trong trái tim của họ phải lo lắng đến cực nhọc, vất vả gian nan với ý chí và nghị lực, sự thủy chung gắn bó sâu sắc của quê hương
- Lời thơ mộc mạc giản dị:
• “thô sơ da thịt”: ngợi ca những người con ng mộc mạc giản dị, chịu thương chịu khó
• “chẳng mấy ai nhỏ bé”: sự lớn lao của ý chí, niềm tin
 Sự tương phản giứa hình hài với ý chí
=> Nói lên tầm vóc của người đồng mình, mộc mạc giản dị đơn sơ nhưng giàu ý chí nghị lực
“tự đục đá kê cao quê hương”:
• nói về truyền thống quê hương
• xây dựng quê hương bằng bàn tay và khối óc của mình
“Còn quê hương thì làm phong tục”: lấy quê hương với truyền thống phong tục làm điểm tựa tinh thần, giúp con người có thêm niềm tin
=> Khái quát về tinh thần tự tôn dân tộc, ý thức bảo vệ nguồn cội, bảo tồn những giá trị truyền thống tốt đẹp của quê hương của chính những người đồng mình nơi đây.
3. Lời dặn dò, nhắn nhủ với biết bao niềm tin, hy vọng của người cha:
“Khép lại bài thơ là lời nhắn nhủ của người cha với biết bao nhiêu niềm tin và hy vọng đặt vào con yêu”:
• “tuy thô sơ da thịt” “không bao giờ nhỏ bé được”: được lặp lại  làm cho âm điệu thơ trở nên da diết và khắc sâu trong long người con về những phẩm chất tốt đẹp của người con
• “Lên đường”:
• Người con nay khôn lớn, tạm biệt gia đình và quê hương để bước vào 1 trang đời mới.
• Trong hành trang của người con lên đường, có 1 thứ còn quý giá hơn mọi thứ trên đời: ý chí, nghị lực, truyền thống quê hương.
• Lời dặn mộc mạc, dễ hiểu nhưng ẩn chứa bao niềm hy vọng lớn lao của cha về hy vọng đứa con sẽ tiếp tục vững bước trên đg đời, làm vẻ vang truyền thống của quê hương.
• “Nghe con”: lắng đọng biết bao cảm xúc, ẩn chưa biết bao tình yêu thương vô bờ bến; khéo léo ca ngợi những đức tính tốt đẹp của người đồng mình.
• Người cha mong con sống nghĩa tình với quê hương.
• Con phải biết chấp nhận gian khó, vươn lên bằng ý chí nghị lực của mình.
• Muốn hiểu và cảm thông cuộc sống gian khó của quê hương, tự hào về truyền thống của quê hương, dân tộc.
• Để con vững bước trên đường đời, tự tin trong cuộc sống.
=> Người cha đã vun đắp cho con hành trang quý giá để vào đời.
Nếu như mẹ là người cho con những lời yêu thương vỗ về thì cha cho con tinh thần, ý chí nghị lực, ước mơ, khát vọng, lối sống cao đẹp.
• Giọng thơ tha thiết trìu mến, thoáng sự nghiêm trang.
• Hình ảnh thơ cụ thể, có tính khái quát rất cao.
• Chất chứa niềm tin, hy vọng qua lời nhắn nhủ lớn lao của cha dành cho con.


• Sơ đồ tư duy



--HẾT--