Tuần 10
NÓI QUÁ
A.MỤC TIÊU.
1. Kiến thức:
- Khái niệm nói quá.
- Phạm vi sử dụng biện pháp tu từ nói quá (chú ý cách sử dụng trong thành ngữ, tục ngữ, ca dao...).
- Tác dụng của biện pháp tu từ nói quá.
2. Kĩ năng: Vận dụng hiểu biết về biện pháp nói quá trong đọc – hiểu văn bản.
* Kĩ năng sống:
+ Ra quyết định: Sử dụng phép tu từ nói quá và cách sử dụng.
+ Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận và chia sẻ những kinh nghiệm cá nhân về cách sử dụng phép tu từ nói quá.
3. Thái độ: Giáo dục HS ý thức giữ gìn sự giàu đẹp của tiếng Việt.
4.Các năng lực chính hướng tới sự hình thành và phát triển của học sinh.
- Năng lực làm chủ và phát triển bản thân.
- Năng lục tự học và năng lực giải quyết vấn đề.
- Năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác.
B. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH.
- GV: Nghiên cứu SGK, SGV, KHBD, GD kĩ năng sống; soạn giáo án.
- HS: Đọc và tìm hiểu ví dụ, soạn bài.
C.PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC.
- Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề.
- Phân tích các tình huống mẫu để nhận ra phép tu từ nói quá và giá trị, tác dụng của việc sử dụng chúng.
- Động não: Suy nghĩ, phân tích các ví dụ để rút ra những bài học thiết thực về cách sử dụng phép tu từ nói quá.
- Thực hành có hướng dẫn: Viết câu/ đoạn văn có sử dụng phép tu từ nói quá.
D.TIẾN TRÌNH BÀI HỌC.
I. Hoạt động khởi động. (5`)
? Xác định trợ từ, thán từ, tình thái từ trong câu sau:
Trời ơi! Chính anh cũng phải vắt chân lên cổ mà chạy vậy ư?
II. Hoạt động hình thành kiến thức.

TG
Hoạt động của thầy
Hoạt động của trò
Nội dung ghi bảng


*Hoạt động 1: giới thiệu bài mới:Ở tiết trước chúng ta đã học bài :trợ từ, thán từ; tình thái từ. Các em đã xác định được trợ từ, thán từ; tình thái từ trong câu:
Trời ơi! Chính anh cũng phải vắt chân lên cổ mà chạy vậy ư
Trong câu trên có sử dụng biện pháp tu từ. Vậy để hiểu các biện pháp tu từ hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu chủ đề : Biện pháp tu từ.

* Hoạt động 2: 15`
Hướng dẫn HS tìm hiểu khái niệm và tác dụng của biện pháp nói quá.




I. Nói quá và tác dụng của nói quá:


- Gọi HS đọc các ví dụ trong SGK.
- HS đọc ví dụ.
1. Tìm hiểu ví dụ


? Em hãy giải thích nghĩa đen của hai câu tục ngữ, ca dao trên?
a. Vào tháng năm ban đêm chưa đi ngủ trời đã sáng, vào tháng mười chưa cười trời đã tối.
b. Người nông dân đi cày buổi trưa mồ hôi ra nhiều như mưa.
a. Vào tháng năm ban đêm chưa đi ngủ trời đã sáng, vào tháng mười chưa cười trời đã tối.
b. Người nông dân đi cày buổi trưa mồ hôi ra nhiều như mưa.


? Chú ý vào các cụm từ gạch chân, nói “chưa nằm đã sáng”, “chưa cười đã tối”, “thánh thót như mưa ruộng cày” trong các câu trên so với thực tế thì như thế nào?
- Nói như vậy là nói quá, phóng đại về mức độ, quy mô, tính chất so với thực tế.




GV: Trong thực tế không có đêm nào chưa đi ngủ trời đã sáng, không có ngày nào chưa cười đã tối, mồ hôi không thể ra nhiều như mưa. Cách nói như trong các câu tục ngữ, ca dao trên là nói quá, một biện pháp tu từ mà chúng ta rất thường sử dụng.
? Vậy, nghĩa bóng của các câu tục ngữ, ca dao trên như thế nào?

? Nếu trong hai ví dụ trên không dùng biện pháp nói quá thì sẽ diễn đạt như thế nào?









a. Đêm tháng năm và ngày tháng mười rất ngắn.
b. Người nông dân lao động rất vất vả.
- a. Đêm tháng năm rất ngắn
Ngày tháng mười rất ngắn.
- b. Mồ hôi ướt đẫm.




? So sánh hai cách diễn đạt, em thấy chúng có gì giống và khác nhau? Cách diễn đạt nào hay hơn, hay hơn như thế nào?
-