Tiết 38
NÓI QUÁ


I. Mục tiêucần đạt
1. Kiến thức:
- Khái niệm nói quá.
- Phạm vi sử dụng và tác dụng của biệp pháp tu từ này (chú ý cách sử dụng thành ngữ, tục ngữ, ca dao)
2. Kĩ năng:
- Vận dụng trong đọc - hiểu văn bản.
3. Thái độ:
- Yêu quý, tự hào và có ý thức giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt.
- Phê phán những lời nói khoác, nói sai sự thật.
4. Năng lực: năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực giao tiếp, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực quản lí thời gian…
II. Chuẩn bị
1. Giáo viên: Sách giáo khoa, bảng phụ, giáo án, phiếu học tập
2. Học sinh: Sưu tầm ca dao, tục ngữ, thơ văn sử dụng biện pháp nói
III. Tổ chức các hoạt động dạy – học
1. Ổn định tổ chức: 8A: ............... Vắng: .............................
8B: ............... Vắng: ...........................
2. Kiểm tra bài cũ:
? Tình thái từ có những chức năng gì ? Tình thái từ gồm có mấy loại ? Cần phải sử dụng tình thái từ thế nào cho phù hợp ?
- Tình thái từ là những từ được thêm vào câu để cấu tạo câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán và để biểu thị sắc thái tình cảm của người nói.
- Tình thái từ gồm một số loại đáng chú ý như sau :
+ Tình thái từ nghi vấn : à, ư, hả, hử, chứ, chăng…
+ Tình thái từ cầu khiến : đi, nào, với…
+ Tình thái từ cảm thán : thay, sao…
+ Tình thái từ biểu thị sắc thái tình cảm của : ạ, nhé, cơ, mà…
- Khi nói, khi viết cần chú ý sử dụng tình thái từ cho phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp (quan hệ tuổi tác, thứ bậc xã hội, tình cảm…)
3. Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung

GV cho học sinh chơi trò chơi( Đuổi hình bắt chữ)
? Các thành ngữ này biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng
- So sánh, phóng đại
Dẫn dắt vào bài.



Điều chỉnh, bổ sung:
…………………………………………………………………………………
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Mục tiêu: Hướng dẫn học tìm hiểu về tình thái từ.
Phương pháp – kĩ năng: Vấn đáp, hoạt động nhóm, phân tích, quy nạp.
Thời gian: 26 phút
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung cần đạt

GV treo bảng phụ
HS đọc
H: Câu tục ngữ nói: Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, Ngày tháng mười chưa cười đã tối. Nói như vậy đã đúng với sự thật chưa?
- Chưa đúng với sự thật
? Vậy thực chất, câu tục ngữ này nhằm nói lên điều gì ? :
Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
- Là muốn nói rằng đêm tháng 5 rất ngắn - trời tối muộn nhưng lại sáng rất sớm nên người ta cảm tưởng ngủ chưa được bao lâu mà trời đã sáng.
Nói Ngày tháng mười chưa cười đã tối
- Là muốn nói rằng ngày tháng mười rất ngắn- sáng muộn nhưng lại tối sớm, quanh đi, quanh lại đã thâý tối.
Nói : Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày
- Là ý muốn nói rằng công việc đi cày, đặc biệt là đi cày vào ban trưa của người nông dân hết sức vất vả.
- Đây là 1 kinh nghiệm trong dân gian. Người xưa đã đúc kết kinh nghiệm này và truyền lại cho con cháu để nhằm mục đích nhắc nhở mọi người phải biết sắp xếp công việc trong từng ngày cho phù hợp với thời gian phù hợp với từng mùa.
H: Tại sao tác giả không dùng những từ ngữ đêm tháng năm rất ngắn, ngày tháng mười rất ngắn mà lại dùng câu tục ngữ? Dùng câu tục ngữ để làm gì?
- Nhấn mạnh đến yếu tố thời gian : đêm tháng 5 rất ngắn, ngày tháng 10 nhanh tối.
H: Trong thực tế có bao giờ mồ hôi lại ra như mưa không? Và từng giọt mồ hôi rơi xuống có thể tạo thành âm thanh lúc to, lúc nhỏ như từ thánh thót trong câu ca dao không?
H: Nói mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày có đúng với thực tế không?
- Không đúng sự thật. Mà sự thật ở đây là mồ hôi đổ ra rất nhiều
? Ở ví dụ (b) tác giả dân gian đã sử dụng biện pháp tu từ nào ?
- So sánh
? So với thực tế thì sự