TUẦN 10
Tiết : 37
NS: /11 /2014
ND: /11 /2014

I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS :
- Hiểu khái niệm, tác dụng của nói quá trong văn chương và trong giao tiếp hàng ngày.
- Biết vận dụng hiểu biết về biện pháp nói quá trong đọc hiểu và tạo lập văn bản.
1. Kiến thức:
- Khái niệm nói quá.
- Phạm vi sử dụng của biện pháp tu từ nói quá (chú ý cách sử dụng trong thành ng, tục ngữ, ca dao,...).
- Tác dụng của biện pháp tu từ nói quá.
2. Kĩ năng: Vận dụng những hiểu biết về biện pháp nói quá trong đọc – hiểu văn bản.
3. Thái độ: Phê phán những lời nói khoác, nói sai sự thật.
II - CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
* GV: SGK, bài soạn, bảng phụ. * HS: Vở soạn bài, SGK.
III - PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Vấn đáp ; Thuyết trình ; Gợi mở, nêu vấn đề, phân tích mẫu ; Thảo luận nhóm.
IV - TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
1. Ổn định tổ chức lớp:
2. Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh:
- Tình thái từ là gì ? Tìm và nêu ý nghĩa của tình thái từ có trong câu sau:
Người say rượu mà đi xe máy thì tính mạng ngàn cân treo sợi tóc đấy !
- Kiểm tra vở bài tập và việc chuẩn bị bài mới ở nhà của HS.
3. Tiến trình dạy học bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG

( Giới thiệu bài: Trong câu văn trên có dùng câu thành ngữ nào ? Thành ngữ đó có ý nghĩa như thế nào ? Đây là cách nói quá, một biện pháp tu từ ta sẽ được tìm hiểu trong tiết học hôm nay.


(Hoạt động 1: T/h về nói quá và tác dụng của nói quá.
( Cho HS đọc 2 ví dụ trong SGK/101.
( Chia HS thành hai nhóm thảo luận các câu hỏi sau:
? Tìm cụm từ đồng nghĩa với cụm từ chưa nằm đã sáng , chưa cười đã tối , thánh thót như mưa ruộng cày ở trong câu. Từ đó cho biết, nếu nói bình thường thì câu đó sẽ nói ntn ?
? Nói Đêm tháng…đã tối và Mồ hôi…ruộng cày có quá thực tế không ? Như vậy có phải là nói sai sự thật không ? Mục đích của việc nói quá sự thật như vậy là để làm gì ?
(So với cách nói bình thường thì cách nói quá sự thật như vậy có tác dụng gì ? )
? Từ đó, em hãy cho biết nói quá là gì và nói quá có tác dụng gì ?
( GV chốt ý và bổ sung: Nói quá còn có tên gọi khác là khoa trương , ngoa dụ , thậm xưng, phóng đại , cường điệu , … Nói quá thường dùng trong văn thơ châm biếm, trào phúng, văn thơ trữ tình, trong lời nói hằng ngày.
( Cho HS đọc ghi nhớ SGK/102.

(Hoạt động 1:

( Đọc ví dụ.
- Thảo luận theo nhóm.










- Độc lập suy nghĩ, trả lời.
- Lắng nghe.




( Đọc ghi nhớ.

I. Nói quá và tác dụng của nói quá:
1) Ví dụ : ( Mục I SGK/101 )
a) Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
( Nhấn mạnh sự thật đêm tháng năm rất ngắn và ngày tháng mười rất ngắn.

b) Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày
( Nhấn mạnh sự thật công việc cày đồng ban trưa của người nông dân hết sức vất vả.



* Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.

2) Ghi nhớ: ( SGK/102 )

(Hoạt động 2: Luyện tập – Củng cố
BT1/102: Đọc từng ví dụ. Chỉ ra biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa.

(Hoạt động 2:
- Làm bài tập theo yêu cầu.

II. Luyện tập:
Bài 1/102: Nói quá
a) sỏi đá cũng thành cơm: dù khó khăn mấy cũng vẫn thành công.
b) lên đến tận trời : đi đến được bất cứ nới nào.
c) thét ra lửa : hung dữ.


BT2/102: Điền thành