CHƯƠNG III: VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ XVI ĐẾN THẾ KỈ XVIII.
BÀI 21: NHỮNG BIẾN ĐỔI CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TRONG CÁC THẾ KỈ XVI – XVIII.
MỤC TIÊU BÀI HỌC
Kiến thức.
Hiểu được sự sụp đổ của triều đình nhà Lê đã dẫn đến sự phát triển của các thế lực phong kiến.
Biết được nhà Mạc ra đời và tồn tại hơn nửa thế kỉ đã góp phần ổn định xã hội trong một thời gian.
Hiểu được chiến tranh phong kiến diễn ra trong bối cảnh xã hội Việt Nam thế kỉ XVI – XVIII đã dẫn đến sự chia cắt đất nước.
Kỹ năng.
Rèn luyện kỹ năng phân tích, tổng hợp vấn đề.
Kỹ năng nhận xét về tính giai cấp trong xã hội.
Thái độ.
Bồi dưỡng ý thức xây dựng và bảo vệ ý thức thống nhất
Bồi dưỡng tinh thần dân tộc.
THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC.
Bản đồ Việt Nam phân rõ ranh giới hai miền.
Một số tranh về triều Lê – Trịnh.
Một số tài liệu về nhà nước hai miền.
TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY – HỌC.
Kiểm tra bài cũ.
Vị trí Phật giáo trong các thế kỉ X – XV ? Biểu hiện nào chứng tỏ sự phát triển Phật giáo trong giai đoạn này ?
Giới thiệu bài mới.
Ở chương II, chúng ta đã tìm hiểu về các triều đại phong kiến Việt Nam từ TK X – XV, qua đó thấy được quá trình hình thành, phát triển của nhà nước phong kiến và những thành tựu kinh tế, văn hóa của nhân dân Đại Việt. Từ đầu TK XVI, cuộc khủng hoảng xã hội đã làm sụp đổ nhà Lê, kể từ đó nhà nước phong kiến Đại Việt có những biến đổi lớn. Để hiểu được những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI – XVIII, thầy trò chúng ta cũng tìm hiểu bài 21 “NHỮNG BIẾN ĐỔI CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TRONG CÁC THẾ KỈ XVI – XVIII”.
Tổ chức các hoạt động dạy và học:
Hoạt động của thầy và trò
Kiến thức cơ bản

Hoạt động 1: Tìm hiểu sự sụp đổ của nhà Lê. Nhà Mạc thành lập.
- GV nhắc lại: Triều đại nhà Lê được đánh giá là một triều đại thịnh trị trong lịch sử phong kiến Việt Nam :
+ Bộ máy nhà nước hoàn chỉnh.
+ Giáo dục thi cử đạt đến giai đoạn cực thịnh của giáo dục thi cử phong kiến. Phan Huy Chú nhận xét “ giáo dục các thời thịnh nhất thời Hồng Đức…”
+ Kinh tế được khôi phục và phát triển, kinh đô Thăng Long thực sự là đô thị sầm uất, song đầu thế kỉ XVI nhà Lê sơ lâm vào khủng hoảng suy sụp.
GV hỏi: Tại sao thế kỉ XVI nhà Lê sơ suy yếu ? Biểu hiện của sự suy yếu đó ?
HS trả lời.
GV nhận xét, bổ sung, kết luận về biểu hiện suy thoái của nhà Lê sơ: Vua, quan chỉ lo ăn chơi sa đọa, không quan tâm đến triều chính và nhân dân. Địa chủ ra sức chiếm đoạt ruộng đất, bóc lột nhân dân.
GV trình bày tiếp: Trong bối cảnh nhà Lê suy yếu, bất lực. Mạc Đăng Dung đã phế truất vua Lê và thành lập triều Mạc.
GV nhấn mạnh: Đây là sự thay thế tất yếu và hợp quy luật để HS có đánh giá đúng về Mạc và Mạc Đăng Dung.

GV hỏi: em đánh giá nư thế nào về việc Mạc Đăng Dung phế truất nhà Lê.

GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Sau khi nhà Mạc lên cầm quyền đã thi hành những chính sách gì?
HS trả lời, GV bổ sung và kết luận.
GV giảng thêm: Ở thời Lê, phép quân điền đã làm sở hữu tư nhân về ruộng đất tăng. Ruộng đất công làng xã ít. Đến thời Mạc đã cố gắng giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân, tạo điều kiện cho nông nghiệp phát triển.
GV kết luận về tác dụng của những chính sách của nhà Mạc.
GV hỏi:Trong thời gian cầm quyền, nhà Mạc gặp khó khăn gì?
HS trả lời
GV bổ sung, nêu rõ khó khăn của nhà Mạc và lý giải tại sao nhà Mạc bị cô lập.
+ Lý giải khó khăn của nhà Mạc: giữa lúc đó nhà Mạc chịu sức ép từ 2 phía.
ở phía Nam: một số cựu thần nhà Lê tập hợp lực lượng chống đối.
ở phía Bắc: vua Minh cho quân tiến sát biên giới, phao tin sẽ đánh nước ta.

Hỏi:Trong hoàn cảnh đó nhà Mạc đã đối phó như thế nào ? hệ quả của việc làm đó?
Trong hoàn cảnh đó, nhà Mạc đã dâng sổ sách cho nhà Minh, chịu thần phục nhà Minh. Vì vậy, triều đình nhà Mạc không được lòng dân. -> nhà Mạc bị cô lập


Hoạt động 2