Phần Ba:
LỊCH SỬ VIỆT NAM (1858-1918)
Chương I:
VIỆT NAM TỪ NĂM 1858 ĐẾN CUỐI THẾ KỈ XIX
Bài 19: Tiết 2
NHÂN DÂN VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP
XÂM LƯỢC
(Từ năm 1858 đến trước năm 1873)
Mục tiêu bài học
Về kiến thức
Giúp học sinh hiểu được:
Ý đồ xâm lược Việt Nam của tư bản phương Tây.
Quá trình thực dân Pháp xâm lược Việt Nam từ năm 1858 đến năm 1873.
Cuộc kháng chiến của nhân dân ta từ năm 1858 đến năm 1873.

Về thái độ, tư tưởng, tình cảm
Hiểu được bản chất xâm lược của chủ nghĩa thực dân và sự tàn bạo của chúng.
Tự hào về truyền thống chống xâm lược của cha ông.
Có thái độ đúng mức khi tìm hiểu về nguyên nhân và trách nhiệm của nhà Nguyễn trong việc để mất nước cuối thế kỉ XIX.
Có nhận thức đúng đối với các sự kiện, nhân vật lịch sử cụ thể.

Về kĩ năng
Rèn luyện kĩ năng phân tích, so sánh, nhận xét, đánh giá sự kiện, vấn đề lịch sử.
Biết liên hệ, rút ra bài học kinh nghiệm.

Thiết bị, tài liệu dạy học
Lược đồ Đông Nam Á cuối thế kỉ XIX-đầu thế kỉ XX.
Lược đồ cuộc kháng chiến chống Pháp ở Nam Kì.
Tranh, ảnh về cuộc kháng chiến chống xâm lược của nhân dân Việt Nam từ năm 1858 đến trước năm 1873.

Tiến trình tổ chức hoạt động dạy-học (45 phút)
Ổn định lớp (1 phút): Nắm sĩ số lớp học.

Kiểm tra bài cũ (5 phút)
Câu hỏi: Em hãy trình bày tình hình chiến sự ở Đà Nẵng năm 1858.

Giảng bài mới (39 phút)
Dẫn nhập vào bài mới (1 phút)
Trong tiết học trước, chúng ta đã biết được ngay từ khi Pháp xâm lược, quân và dân ta đã anh dũng đứng lên kháng chiến, bước đầu làm thất bại âm mưu “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp trong chiến sự Đà Nẵng. Thấy không thể chiếm được Đà Nẵng, Pháp quyết định đưa quân vào đánh chiếm Gia Định và các tỉnh Nam Kì. Giữa lúc phong trào đấu tranh của nhân dân đang dâng cao và lan rộng, triều đình Huế đã kí với Pháp Hiệp ước Nhâm Tuất (1862). Mặc dù vậy, phong trào chống Pháp của nhân dân ta ở các tỉnh Nam Kì vẫn tiếp diễn. Vậy cuộc kháng chiến chống Pháp ở đây đã diễn ra như thế nào, chúng ta tiếp tục bài học ngày hôm nay.

Tiến trình tổ chức hoạt động dạy-học (36 phút)

Thời gian
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Kiến thức cơ bản

17 phút



Hoạt động 1: Cá nhân, cả lớp
- Giáo viên nêu câu hỏi:Việc triều đình Huế kí Hiệp ước ngày 5/6/1862 đã ảnh hưởng tới phong trào đấu tranh của nhân dân ta như thế nào?
- Học sinh dựa vào sgk trả lời câu hỏi.
- Giáo viên nhận xét, chốt ý:
Thực hiện những điều đã cam kết với Pháp trong Hiệp ước 1862, các lực lượng kháng chiến ở ba tỉnh miền Đông Nam Kì (Gia Định, Định Tường, Biên Hoà) buộc phải giải tán.
Những người kháng chiến không tuân lệnh bị kết tội; phong trào thiếu người lãnh đạo, thiếu chỗ dựa tinh thần, thiếu vũ khí…
Kẻ thù được tăng cường về quân số và vũ khí. Điều kiện chiến đấu của quân, dân ta trở nên khó khăn, gian khổ hơn khi chính quyền thuộc địa của Pháp ở ba tỉnh miền Đông được xây dựng, củng cố.
- Giáo viên đặt câu hỏi: Phong trào đấu tranh ở ba tỉnh miền Đông sau Hiệp ước 1862 diễn ra như thế nào? Có điểm gì khác trước?
- Học sinh dựa vào nội dung trong sgk, kết hợp khai thác Lược đồ hình 52: Lược đồ cuộc kháng chiến chống Pháp ở Nam Kì để giải quyết vấn đề.
- Giáo viên nhận xét, chốt ý: Bất chấp sự ngăn cấm của triều đình, phong trào đấu tranh vẫn tiếp tục dâng cao. Phong trào “tị địa” diễn ra sôi nổi gây cho Pháp gặp nhiều khó khăn trong việc tổ chức, quản lí những vùng đất chúng mới chiếm được.
- Giáo viên gợi ý, định hướng để học sinh làm rõ:
+ Bên cạnh mục tiêu chống Pháp còn có mục tiêu chống triều đình phong kiến đầu hàng.
+ Hình thức phong phú hơn (phong trào “tị địa”-chủ trương của các văn thân, sĩ phu miền Đông rời bỏ sang miền Tây không cộng tác với giặc).
- Giáo viên yêu cầu một học sinh đọc đoạn chữ nhỏ về cuộc khởi nghĩa Trương Định trong sgk trang 112.
- Giáo viên bổ sung thêm