THUYẾT TRÌNH
NHẠC SĨ: Trịnh Công Sơn
---Thực hiện: Tập thể tổ 2, lớp 9A7
Trường Thực Nghiệm Sư Phạm---

Việt Nam chúng ta có rất nhiều nhạc sĩ nổi tiếng. Họ đã làm rạng danh cho nền âm nhạc của nước ta. Một trong những nhạc sĩ được nhiều người biết đến nhất, có số lượng tác phẩm đồ sộ nhất chính là Trịnh Công Sơn.
Trịnh Công Sơn (1939–2001) là một nhạc sĩ nổi tiếng của Việt Nam. Nhiều ca khúc của ông có thông điệp phản chiến trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam và do đó đã chịu sự cấm đoán, hạn chế của chính quyền Việt Nam Cộng hòa, và ngay cả của chính quyền Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam sau này. Nhạc của Trịnh Công Sơn được rất nhiều các ca sĩ thể hiện, nhưng thành công hơn cả là Khánh Ly.
Trịnh Công Sơn sáng tác được hơn 600 ca khúc, những tác phẩm không những mang đậm một phong cách riêng mà còn gửi gắm một triết lý. Ông từng lý giải cho cái sự sáng tác của mình: "Tôi chỉ là 1 tên hát rong đi qua miền đất này để hát lên những linh cảm của mình về những giấc mơ đời hư ảo..." Ông có quan niệm sống: "Sống trong đời sống cần có một tấm lòng, dù không để làm gì cả, dù chỉ để gió cuốn đi!”
Cuộc đời thăng trầm của Trịnh Công Sơn đã trải qua biết bao nhiêu giai đoạn lịch sử, chế độ cũng như giai đoạn sáng tác. Ông sinh tại cao nguyên Lạc Giao, tỉnh Đắk Lắk. Ông lớn lên tại Huế, tốt nghiệp Đại học Sư phạm (khoa Triết học) tại Qui Nhơn. Sau đó ông trốn lính, vào Bảo Lộc làm nghề dạy học. Trịnh Công Sơn là người có quan hệ xã hội rất rộng, bạn bè và người quen của ông sống nhiều nơi trên thế giới. Ông có nhiều người bạn hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau, gần gũi với ông nhất là những người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật, đặc biệt là âm nhạc, hội họa và văn chương. Trịnh Công Sơn là thành viên trong nhóm "Những người bạn" (bao gồm nhạc sĩ Thanh Tùng, Từ Huy, Trần Long Ẩn, Nguyễn Văn Hiên, Nguyễn Ngọc Thiện ...). Ông rất thích uống "rượu Tây", thích học ngoại ngữ, do đó ông nói tiếng Anh và tiếng Pháp khá trôi chảy. Theo BBC, sau khi chiến tranh kết thúc, gia đình ông di tản sang Mỹ và ông đã phải sống 4 năm trong trại cải tạo. Những năm sau 1975, ông bỏ nghề dạy học, về sống và làm việc tại Hội Âm nhạc Thành phố Hồ Chí Minh, tạp chí Sóng nhạc.
Ông có sự nghiệp sáng tác đồ sộ với hơn 600 tác phẩm, có thể được phân loại dưới 3 đề mục lớn: Tình yêu - Quê hương - Thân phận. Sáng tác đầu tay của ông là nhạc phẩm mang tên Ướt mi, sáng tác năm 1958. Từ đó tên tuổi của ông được nhiều người biết đến. Trong những năm sau đó, nhạc của ông được phổ biến và được nhiều ca sĩ trình diễn, đặc biệt là Khánh Ly. Vì lời lẽ trong nhiều bài hát của ông có tính chất phản chiến, nhà cầm quyền miền Nam đã cấm lưu hành nhiều tác phẩm của ông. Ngay cả Việt Cộng, vốn đối lập, cũng không tán thành việc ông gọi Chiến tranh Việt Nam là "nội chiến" trong bài Gia tài của mẹ, vì quan điểm của họ cho rằng đây là cuộc chiến tranh chống xâm lược và thống nhất đất nước. Một thời gian dài sau năm 1975, ông vẫn phải chịu sự tẩy chay ở tại Việt Nam và cả ở hải ngoại. Tuy nhiên, nhiều bài hát của ông lại rất thịnh hành trong công chúng cho đến hôm nay.
Một số bài hát của Trịnh Công Sơn đã đến với công chúng Nhật Bản vào năm 1970 như Diễm xưa, ca dao mẹ.
Sau đó, từ thập niên 1980, ông bắt đầu sáng tác lại, và có viết một số bài có nội dung ca ngợi chế độ mới như Thành phố Mùa Xuân, Em ở nông trường em ra biên giới, Huyền thoại Mẹ... Sau đó nhà nước Việt Nam đã nới lỏng quản lý văn nghệ, ông lại tiếp tục đóng góp nhiều bản tình ca có giá trị.
Ngoài âm nhạc, ông còn sáng tác ra nhiều tác phẩm về thơ, văn và hội họa
Các bài hát của ông thuộc hai dòng nhạc chính:
Nhạc tình:
Tình yêu là đề tài lớn nhất trong các tác phẩm của Trịnh Công Sơn. Những bản tình ca chiếm đa số trong danh mục nhạc phẩm. Bút lực viết nhạc tình của ông dường như không mai một theo năm tháng, theo thời đại: từ 1958 với Ướt mi đã nổi tiếng cho đến thập niên 1990 vẫn có những bản tình ca thấm thía: Như một lời chia tay, Xin trả nợ người... Nhạc tình của ông đa số là nhạc buồn, thường nói lên tâm trạng buồn chán, cô đơn như trong Sương đêm, Ướt mi, những khúc tình ngầm sầu ly biệt như Diễm xưa, Biển nhớ, hay tiếc nuối một cái gì đã qua: Tình xa, Tình sầu, Tình nhớ, Em còn nhớ hay em đã quên, Hoa vàng mấy độ... Ngoài ra còn những bài triết lý tình, mang một bóng dáng ngậm ngùi, lặng lẽ của người tình từng trải: Cỏ xót xa đưa, Gọi tên bốn mùa, Mưa hồng... Bằng nỗi cô đơn trong trẻo, đầy linh cảm mất mát của tuổi đôi mươi, những tình khúc Trịnh Công Sơn khi ấy là lời thốt lên của lớp thanh niên miền Nam sống triền miên trong âu lo, trong phấp phỏng thời cuộc. Giai điệu nhẹ nhàng, dễ hát, viết với tiết tấu chậm. Phần lời được đánh giá cao, đậm chất thơ, bề ngoài trông mộc mạc nhưng rất thâm trầm sâu sắc, đôi khi mang những yếu tố tượng trưng, siêu thực. Đó là những bản tình ca buồn mang tiếng rên xiết của một trái tim thèm yêu đương. Nhạc sĩ Thanh Tùng do đó đã gọi ông là “người Việt viết tình ca hay nhất thế kỷ”.
BÀI HÁT “DIỄM XƯA”
Diễm xưa là một bài hát nổi tiếng của cố nhạc sỹ Trịnh Công Sơn được phát hành trong băng nhạc Sơn Ca 7. Diễm xưa cũng được dịch ra tiếng Nhật, được trình bày ở hội chợ Osaka năm 1970. Diễm xưa còn được đưa vào chương trình giáo dục về môn văn hóa Việt Nam tại một trường đại học ở Nhật.
Thuở ấy có một người con gái rất mong manh, đi qua những hàng cây long não lá li ti xanh mướt để đến Trường Đại học Văn khoa ở Huế.
Nhiều ngày, nhiều tháng của thuở ấy, người con gái ấy vẫn đi qua dưới những vòm cây long não. Có rất nhiều mùa nắng và mùa mưa cũng theo qua. Những mùa nắng, ve râm ran mở ra khúc hát mùa hè trong lá. Mùa mưa Huế, người con gái ấy đi qua nhạt nhòa trong mưa giữa hai hàng cây long não mờ mịt...
Nhưng thật sự thực và mơ là gì? Thật ra, nói cho cùng, cái này chỉ là ảo ảnh của điều kia. Và với những ảo ảnh đó đã có một thời, khá dài lâu, những con người lớn lên trong thành phố nhỏ nhắn đó đã dệt gấm thiêu hoa những giấc mơ, giấc mộng của mình. Đó cũng là thời gian mà mỗi sớm tinh mơ, mỗi chiều, mỗi tối, tiếng chuông Linh Mụ vang xa trong không gian, chuyền đi trên dòng sông để đến với từng căn nhà khép hờ hay đang đóng kín cửa.
Thời gian trôi đi ở đây lặng lẽ quá. Lặng lẽ đến độ người không còn cảm giác về thời gian. Một thứ thời gian không bóng hình, không màu sắc. Chỉ có cái chết của những người già, vào mùa đông giá rét, mới làm sực tỉnh và bổng chốc nhận ra tiếng nói thì thầm của lăng miếu, bia mộ ở những vùng đồi núi chung quanh.
Người con gái ấy đã đi qua một cây cầu bắc qua một dòng sông, qua những hàng long não, qua những mùa mưa nắng khắc nghiệt, để cuối cùng đến một nơi hò hẹn. Hò hẹn nhưng không hứa hẹn một điều gì. Bởi vì trong không gian liêu trai ấy hứa hẹn chỉ là một điều hoang đường. Giấc mơ liêu trai nào cũng sẽ không có thực và sẽ biến mất đi.
Người con gái đi qua những hàng cây long não bây giờ đã ở một nơi xa, đã có một đời sống khác. Tất cả chỉ còn là kỷ niệm. Kỷ niệm nào cũng đáng nhớ nhưng cứ phải quên. Người con gái ấy là "Diễm của những ngày xưa".
Nhạc phản chiến:
Ông còn gắn liền với một loại nhạc mang tính chất chống lại chiến tranh mà người ta thường gọi là nhạc phản chiến, còn gọi là Ca khúc da vàng. Trịnh Công Sơn bắt đầu sáng tác dạng nhạc này vào khoảng năm 1965- 1966. Phát hành các tập Ca khúc da vàng, Kinh Việt Nam, Ta phải thấy mặt trời, Phụ khúc da vàng. Phần lớn viết bằng điệu Blues lời ca chân tình thống thiết, trở nên những bài hát rất cảm động nhưng không hề yếu đuối, bỉ mị. Loại nhạc này có vai trò lớn trong thời kì chiến đấu. Một số ca khúc: Ngủ đi con, nối vòng tay lớn, phúc âm buồn, tuổi đá buồn, hát trên những xác người,…
BÀI HÁT “NỐI VÒNG TAY LỚN”
Từ thập niên 60, Nối vòng tay lớn đã trở thành bài hát mở đầu trong tất cả các cuộc sinh hoạt tập thể của sinh viên học sinh trên khắp cả miền Nam. Trịnh Công Sơn đã viết Nối vòng tay lớn cho khắp miền Nam cùng hát. Vậy mà có một ngày, cái ngày trọng đại của TP HCM và cũng là của cả nước, 30/4/1975, người dân Sài Gòn bỗng được nghe Trịnh Công Sơn hát. Qua bài hát, Trịnh Công Sơn thể hiện khát vọng muốn hòa bình, đoàn kết dân tộc: “Bàn tay ta nắm, nối trọn một vòng Việt Nam”
Nhạc khác:
Ngoài nhạc tình và nhạc phản chiến, Trịnh Công Sơn còn nổi tiếng với nhiều tác phẩm các tiêu biểu là nhạc viết cho quê hương, nhạc thiếu nhi, nhạc đỏ. Tác phẩm tiêu biểu: Chiều trên quê hương tôi (nhạc quê hương), em là hoa hồng nhỏ, tiếng ve gọi hè, mẹ đi vắng (nhạc thiếu nhi), huyền thoại mẹ (nhạc đỏ). Những bài hát viết về thiếu nhi là nổi tiếng hơn cả, được phổ biến đến nhiều người.
BÀI HÁT “HUYỀN THOẠI MẸ”
Một bài hát hay về người mẹ được nhạc sĩ sáng tác. Nội dung bài hát trầm lắng, gây xao xuyến cho người đọc, gợi lên cho người đọc hình ảnh người mẹ hiền dịu chăm sóc, bảo vệ cho con từng ngày. Tình cảm của người mẹ với người con thật là sâu sắc. Mẹ đã hy sinh cả cuộc đời mình để nuôi nấng, chăm sóc con nên người.
VINH DỰ, MỘT SỐ GIẢI THƯỞNG
Có thể nói, Trịnh Công Sơn là một nhạc sĩ tài hoa, cực kì thành công trong sự nghiệp sáng tác mà ít nhạc sĩ nào có thể làm được. Ông chính là viên ngọc sáng trong nền âm nhạc nước nhà.
Năm 1972, ông đoạt giải thưởng Đĩa Vàng ở Nhật Bản với bài "Ngủ Đi Con".
Giải Nhất của cuộc thi "Những bài hát hay nhất sau 10 năm chiến tranh" với bài "Em Ở Nông Trường, Em Ra Biên Giới“.
Năm 1997 ông đoạt giải thưởng lớn của Hội Nhạc Sĩ cho một chuỗi bài hát: "Xin Trả Nợ Người", "Sóng Về Đâu", "Em Đi Bỏ Lại Con Đường“.
Có tên trong từ điển bách khoa Pháp.
NHẬN XÉT
Nhạc sĩ Phạm Duy: Tình yêu trong nhạc của anh là những cảm xúc dữ dội như trái phá con tim mù loà, như nỗi chết cơn đau thật dài, như vết thương mở rộng... Cuộc đời là hư vô chủ nghĩa, con người sống trong cảnh Chúa, Phật bỏ loài người. Cuộc đời còn là đám đông nhưng cũng là quán không. Con người là cát bụi mệt nhoài, bao nhiêu năm làm kiếp con người, chợt một chiều tóc trắng như vôi... Tất cả nói lên sự muộn phiền, đau đớn... Nhạc thần thoại quê hương, nhạc tình yêu và thân phận con người của Trịnh Công Sơn có một tư tưởng chỉ đạo khá rõ, dù toàn bộ âm nhạc của anh đẹp như một bức hoạ tr