Câu 9. Nguồn gốc tư tưởng HCM và ý nghĩa học tập vận dụng tư tưởng HCM.
1.Nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh
a. Chủ nghĩa yêu nước, văn hoá truyền thống Việt Nam
Dân tộc ta có lịch sử hàng ngàn năm dựng và giữ nước nên đã hình thành cho con người Việt Nam nhiều phẩm chất:
- Luôn bền bỉ, kiên cường vật lộn với thiên nhiên, vừa phải năng động, sáng tạo đoàn kết với nhau để tồn tại và phát triển.
- Thống nhất, đoàn kết để bảo vệ nền độc lập dân tộc.
Từ những yếu tố trên đã tạo nên truyền thống yêu nước, ý chí tự lực tự cường, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng… lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động, sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống… Hồ Chí Minh đã kế thừa đầy đủ những tinh hoa văn hoá dân tộc.
Chủ nghĩa yêu nước là cốt lõi, là truyền thống cực kỳ quí báu của dân tộc.
Chính sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước truyền thống đã thúc đẩy Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước, cứu dân. Chủ nghĩa yêu nước trở thành nền tảng, động lực chi phối mọi suy nghĩ, hành động của Người trong suốt cả cuộc đời nhằm thực hiện lý tưởng giành độc lập tự do cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân.
Kế thừa truyền thống ấy, bản thân Người cũng như yêu cầu cán bộ đảng viên và các tầng lớp nhân dân thực hiện 4 chữ “đồng”: đồng tình, đồng sức, đồng lòng, đồng minh.
b. Tinh hoa văn hoá nhân loại
Sinh ra và lớn lên trong ở đất nước sớm giao lưu văn hoá với các nước phương Đông và phương Tây, nên Hồ Chí Minh có điều kiện để sớm có những kiến thức ban đầu về văn hoá Đông, Tây, để đi ra nước ngoài tìm đường cứu nước.
- Văn hóa phương Đông:
+ Nho giáo (triết lý hành động, hành đạo, giúp đời, ước mong về xã hội bình trị, văn hóa lễ nghĩa, truyền thống hiếu học…)
+ Phật giáo: tư tưởng vị tha, từ bi bác ái, cứu khổ cứu nạn, thương người, nếp sống giản dị, chăm lo làm việc thiện…
- Phương Tây:
+ Văn hóa Pháp (các tác phẩm khai sáng như vonte, Rútxô, Môngtétkiơ, tiếp thu các giá trị của bản Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền); Tuyên ngôn độc lập của Mỹ năm 1776.
c. Chủ nghĩa Mác – Lênin
Chủ nghĩa Mác-Lênin là học thuyết về giai cấp và đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân chống lại giai cấp tư sản ở các nước châu Âu để thiết lập chủ nghĩa cộng sản, giải phóng giai cấp công nhân, giải phóng con người. Khi Người đọc “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về các vấn đề dân tộc và thuộc địa”(năm 1920) Bác reo một mình như nói cùng dân tộc " Cơm áo là đây ! Hạnh phúc đây rồi ! " (Người đi tìm hình của nước - Chế Lan Viên).
Chủ nghĩa Mác-Lênin là yếu tố quyết định nhất trong nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh, chuyển từ chủ nghĩa yêu nước sang chủ nghĩa cộng sản.
Chủ nghĩa Mác-Lênin gồm 3 bộ phận: Triết học Mác - Lênin; Kinh tế chính trị học Mác – Lênin; Chủ nghĩa xã hội khoa học.
d. Nhân cách Hồ Chí Minh:
Đây là yếu tố chủ quan quyết định sự tiếp nhận ba yếu tố khách quan nói trên để hình thành nhân cách Hồ Chí Minh.
Trong nhân cách Hồ Chí Minh có ba yếu tố đặc trưng nhất:
- Năng lực tư duy nhạy bén, năng động, nhìn xa trông rộng. Nhờ đó Người đã có định hướng đúng để tiến tới nắm bắt bản chất và xu thế vận động đất nước và thế giới. Người đã nhận ra sự sai lầm của cách mạng kiểu Pháp, Mỹ là làm cách mạng “chưa đi đến nơi” vì chính quyền không giao cho “quần chúng số nhiều”…và người đã đến với con đường cách mạng Tháng Mười.
- Lòng nhân ái rộng mở. Lòng yêu nước của Người gắn với tình yêu người lao động và quan niệm tiến bộ về lao động trên thế giới, phân biệt bạn thù, yêu nhân dân nước mình gắn với nhân dân thế giới, giải phóng dân tộc mình gắn với giải phóng nhân loại lầm than là những nét cơ bản của lòng nhân ái Hồ Chí Minh.
“Quan sơn muôn dặm một nhà
Bốn phương vô sản đều là anh em”
- Có ý chí mãnh liệt và nghị lực phi thường trong thực hiện mục đích. Nhờ vậy, dù cách mạng là sự ngiệp lâu dài, Hồ Chí Minh vẫn quyết tâm vượt qua biết bao gian nan, nguy hiểm để từng bước đưa cách mạng tiến tới