Bài: 25 - Tiết 130
27

NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý (TT)

1. MỤC TIÊU
1.1. Kiến thức:
Hai điều kiện sử dụng hàm ý liên quan đến người nói và người nghe.
Kỹ năng:
Giải đoán và sử dụng hàm ý.
Thái độ:
Có ý thức sử dụng cách diễn đạt để vận dụng trong cuộc sống.
II.Chuẩn bị:
- GV: Bảng phụ tìm hiểu bài.
- HS: Trả lời câu hỏi SGK trang 90, 91, 92 và bảng phụ thảo luận.
III. Phương pháp dạy học:
- Nêu vấn đề, phát vấn, gới mở, diễn giảng.
- Luyện tập, hợp tác nhóm.
IV.Tiến trình :
1. Ổn định tổ chức: Điểm danh
2. Kiểm tra bài cũ:
Câu 1:Thế nào là nghĩa tường minh và hàm ý ? (5đ) Học sinh trả lời được các ý sau:
- Nghĩa tường minh: Là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu . 2đ
- Hàm ý: là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy. 3đ
Câu 2: Câu sau đây chứa hàm ý gì? ( )
Thầy giáo vào lớp được một lúc thì một học sinh mới xin phép vào, thầy giáo nói với học sinh đó: Bây giờ là mấy giờ rồi?
( Phê bình học sinh đó không đi học đúng giờ. 2đ
- Kiểm tra tập bài soạn ở nhà của học sinh. ( )
3. Giảng bài mới:
- bài mới.

Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung bài học

Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu điều kiện sử dụng hàm ý .
- Gọi học sinh đọc ïđoạn trích SGK trang 90.
- Phát vấn, gợi mở.
* Nêu hàm ý của những câu in đậm? Vì sao chị Dậu không dám nói thẳng với con mà phải dùng hàm ý?
( Câu “Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa thôi”: Hàm ý: “Sau bữa ăn này con không còn được ở nhà với thầy mẹ và các em nữa. Mẹ đã bán con”.
- Đây là điều đau lòng nên chị Dậu tránh nói thẳng ra .
* Hàm ý trong câu nói nào của chị Dậu rõ hơn? Vì sao chị Dậu phải nói rõ hơn như vậy?
( Câu nói thứ hai: “Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài”. Hàm ý: “Mẹ đã bán con cho nhà cụ Nghị thôn Đoài”. Hàm ý này rõ hơn vì cái Tí không hiểu được hàm ý của câu nói thứ nhất .
* Chi tiết nào trong đoạn trích cho thấy cái Tí đã hiểu hàm ý trong câu nói của mẹ?
( Sự “ Giãy nảy” và câu nói trong tiếng khóc của cái Tí “U bán con thật đấy ư? Cho thấy Tí đã hiểu ý mẹ.
* Như vậy khi sử dụng hàm ý cần chú ý những điều kiện gì ?
- Người nói (viết) có ý thức đưa hàm ý vào câu nói (viết).
- Người nghe (đọc) có năng lực giải đoán hàm ý ( Nội dung ghi nhớ SGK .
- HS đọc lại ghi nhớ SGK trang 91.
- Giáo viên diễn giảng :
Khi sử dụng hàm ý ta cần chú ý :
- Đối tượng tiếp nhận hàm ý.
- Ngữ cảnh sử dụng hàm ý.
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh luyện tập .
- Nêu vấn đề.
- Học sinh đọc bài tập 1.
* Gọi học sinh xác định yêu cầu các bài tập ( sau đó mỗi tổ thực hiện 1 bài tập (5 phút).
-Bài tập 1: -Xác định người nói, người nghe.
-Xác định hàm ý trong câu in đậm.
-Tìm chi tiết chứng tỏ người nghe hiểu hàm ý
-Bài tập 2: Xác định hàm ý câu in đậm.
*Vì sao người nói sử dụng hàm ý và sử dụng có thành công không?
-Bài tập 3: Điền hàm ý vào chỗ trống .
-Bài tập 4: Tìm hàm ý câu nói của Lỗ Tấn -Bài tập 5: Tìm hàm ý mời mọc và từ chối trong bài “Mây và sóng “.
- Học sinh từng nhóm lần lượt trinh bày.
- Nhận xét, sửa chữa.
+ Bài 1?
























* Vì sao người nói sử dụng hàm ý và sử dụng có thành công không?

- Bài 2?
- Học sinh trình bày.
- HS, GV nhận xét.