Tuần: 29 Ngày soạn: 20/02/2011
Tiết: 107 Ngày dạy: 17/03/2011







I/- Mục tiêu cần đạt:
- Nắm được khái niệm thành phần chính của câu.
- Biết vận dụng kiến thức trên để nói, viết câu đúng cấu tạo.
Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:
Kiến thức:
- Các thành phần chính của câu.
- Phân biệt thành phần chính và thành phần phụ của câu.
Kĩ năng:
- Xác định được chủ ngữ và vị ngữ của câu.
- Đặt được câu có chủ ngữ, vị ngữ phù hợp với yêu cầu cho trước.
II/-Chuẩn bị:
- GV: SGK + SGV + bảng phụ + máy chiếu.
- HS: SGK + Tập soạn
III/- Tiến trình bài giảng:
1/- Ổn định lớp: (1 phút)
2/- Kiểm tra bài cũ: (3 phút)
Thế nào là hoán dụ? Em hãy chỉ ra hoán dụ trong câu thơ sau và cho biết nó thuộc kiểu hoán dụ nào?
“Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm”
(Hoàng Trung Thông)
Trả lời:
- Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
- Bàn tay bộ phận của con người, được dùng thay cho “người lao động” là kiểu hoán dụ ( “Lấy bộ phận để chỉ toàn thể”
3/- Giới thiệu bài: (2 phút)
Ở bậc Tiểu học các em đã tìm về các thành phần của câu. Vậy thầy nhờ một em nhắc lại tên các thành phần của câu là gì? ( Thành phần chủ ngữ và thành phần vị ngữ còn được gọi là thành phần chính của câu. Nó có đặc điểm và cấu tạo như thế nào. Đó là nội dung chính của bài học hôm nay, thầy và trò chúng ta cùng nhau tìm hiểu.
TG
Nội dung
Hoạt động giáo viên
Hoạt động học sinh

7’

































I. Phân biệt thành phần chính với thành phần phụ của câu:












- Thành phần chính của câu là những thành phần bắt buộc phải có mặt để câu có cấu tạo hoàn chỉnh và diễn đạt được một ý trọn vẹn.


- Thành phần phụ là thành phần không bắt buộc có mặt.









( Ghi nhớ 1: (sgk)



Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu phân biệt thành phần chính với thành phần phụ của câu.
- Gọi HS đọc.
[?] Hãy tìm các thành phần của câu?





[?] Thử lược bỏ từng thành phần câu nói trên rồi rút ra nhận xét?

[?] Những thành phần nào bặt buộc phải có mặt trong câu để câu có cấu tạo hoàn chỉnh và diễn đạt được một ý trọn vẹn?


[?] Những thành phần nào không bắt buộc phải có mặt trong câu?
- GV giới thiệu mở rộng:
Nếu đặt câu trong một hoàn cảnh nói năng cụ thể thì có khi thành phần chính có thể bỏ đi được, còn thành phần phụ lại không bỏ được.
Ví dụ: - Anh về hôm nào?
- Hôm qua.
Câu hoàn chỉnh:
“Tôi về hôm qua.”
- Chốt lại và gọi HS đọc ghi nhớ.
( Như vậy thành phần chính được chia làm mấy phần? Chúng ta đi vào tìm hiểu thành phần vị ngữ trong câu.



- Đọc.
- Các thành phần trong câu:
+ Trạng ngữ: Chẳng bao lâu
+ Chủ ngữ: Tôi
+ Vị ngữ: đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng.
- Ta có thể lược bỏ thành phần trạng ngữ, thành phần chính là thành phần không thể lược bỏ trong câu.
- Thành phần chủ ngữ và vị ngữ là thành phần bắt buộc phải có mặt để câu có cấu tạo hoàn chỉnh và diễn đạt được một ý trọn vẹn nên gọi là thành phần chính.
- Thành phần không bắt buộc có mặt được gọi là thành phần phụ.
- Chú ý, quan sát và lắng nghe.








- Chú ý, lắng nghe và đọc ghi nhớ.
- Hai phần: chủ ngữ và vị ngữ.

9’
II. Vị ngữ:
1. Đặc điểm của vị ngữ