Tuần 7, tiết 25-26-26,5-văn học.

CHIẾU CẦU HIỀN NGÔ THÌ NHẬM
(Cầu hiền chiếu)

A.MỤC TIÊU BÀI HỌC
Giúp học sinh hiểu được một số nội dung lớn sau đây:
-Hiểu được tầm tư tưởng mang tính chiến lược, chủ trương tập hợp nhân tài để xây dựng đất nước của vua Quang Trung, một nhân vật kiệt xuất tyrong lịch sử dân tộc của nước ta.
-Qua đó nhận thức được tầm quang trọng của nhân tài đới với quốc gia.
-Hiểu thêm đặc điểm của thể chiếu, một thể văn nghị luận trung đại.
B.PHƯƠNG PHÁP
-Đọc hiểu văn bản.
-Câu hỏi phát vấn.
-Thảo luận nhóm.
C.PHƯƠNG TIỆN
-sách giáo khoa.
-Sách giáo viên.
-Sách văn thơ thời Quang Trung-Nguyễn Huệ.
D.TIẾN TRÌNH
1/Ổn định tổ chức.
2/Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi:
-Hãy giải thích ý nghĩa của thành ngữ “nước đổ đầu vịt”.
-Giải thích điển cố “Sở Khanh”.
3/Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung


GV: gọi học sinh đọc phần tiểu dẫn trong sách giáo khoa và rút ra những nội dung quang trọng về tác giả Ngô Thì Nhậm và tư tưởng có tầm vóc lịch sử của vua Quang Trung.
-Đặc điểm của thể chiếu.
?Em nào cho biết bài chiếu ra đời trong hoàn cảnh lịch sử của đất nước như thế nào?

-Nước ta vừa trải qua một thời kì loạn lạc (chế độ phong kiến vua Lê Chúa Trịnh ngày càng mâu thuẫn sâu sắc rồi đi đến sụp đổ hoàn toàn, đồng thời Nguyễn Huệ Quang Trung tiến quân ra Bắc đánh quân xâm lược nhà Thanh)
-Nguyễn Huệ-Quang Trung lên ngôi mở ra một trang sử mới cho đất nước.
-Trong hoàn cảnh ấy nhiều kẻ sĩ thường chán nản lúng túng và không ít đã trốn tránh không tham gia vào chính sự.
-Nhiều nhà nho đã sáng suốt ủng hộ nhà Tây sơn. Nhưng không ít nhà nho do quan điểm đạo đức bảo thủ không nhận thấy chính nghĩa và sứ mệnh lịch sử của Tây Sơn nên đã bất hợp tác thậm chí chống lại.
=>Trước tình hình đó, một nhiệm vụ có tầm quang trọng chiến lược đối với vua Quang Trung là thuyết phục trí thức Bắc Hà hiểu đúng nhiệm vụ xây dựng đất nước mà triều đại Tây Sơn đang dự kiến thực hiện, để họ ra cộng tác triều đại mới vì lí do đó nên vua Quang Trung giao nhiệm vụ cho Ngô Thì Nhậm viết bài chiếu để kiêu gọi những người có tài có đức ra chung súc xây dựng đất nước.

GV:gọi học sinh đọc văn bản và cho biết bài chiếu gồm mấy phần và nội dung của từng phần.
?Thái độ của vua Quang Trung trong bài chiếu cầu hiền như thế nào?

-Vì lợi ích của đất nước đòi hỏi sự góp sức nhiều nhân tài, vua Quang Trung đã tỏ rõ sự khiêm tốn, thái độ chân thành, thực sự mong muốn được công tác của các bậc hiền tài.
-Hình ảnh trẫm trong bài văn chiếu là một người lo lắng cho việc nước thực sự cần có những người hiền tài hộ trợ giúp đỡ.
?Nội dung chính của bài chiếu là gì?
-Viết chiếu cầu hiền là một hiện tượng khá phổ biến trong văn hóa chính trị phương đông thời cổ trung đại.
-Như năm 1429 Lê Lợi xuống chiếu hạ lệnh cho các đại thần văn võ, công hầu đại phu phải tiến cử người hiền tài và cho phép những người hiền tài tự tiến cử.
-So sánh bài chiếu này với chiếu cầu hiền của vua Quang Trung, có thể thấy mấy điểm chung của thể văn này:
+Người hiền xưa nay bao giờ cũng cần thiết cho công cuộc trị nước.
+Cho phép tiến cử người hiền.
+Cho phép người hiền tự tiến cử.

?Qua việc chiêu mộ người tài của vua Quang Trung cho ta thấy vua Quang Trung là người như thế nào?




?Về nghệ thuật, bài chiếu có những đặc điểm gì đặc sắc?
-Bài văn nghị luận này có tính mẫu mực, thể hiện ở sự chặt chẽ và lô gic của các luận điểm, trong sự thuyết phục khéo léo, trong cách bày tỏ thái độ khiêm tốn của người viết.(và người có tư tưởng chỉ đạo).
-Các từ ngữ nói về không gian đáng chú ý là:
+Trời, trời đất,
+Sao, gió mây.
=>Diễn tả được không gian vũ trụ, đồng thời hàm chứa ý nghĩa trọng đại của người hiền tài theo triếc lí tam tài: thiên- địa –nhân.
-Một nhóm từ cũng cần nhác tới là:
+Triều đường, triều chính, dải đất văn