Ngày soạn : 4 . 9 . 2007

Tiết 1: Vào phủ chúa trịnh.
( Trích Thượng kinh kí sự )
Mục tiêu .
Giúp HS:
- Nắm được những nét cơ bản về tác giả Lê Hữu Trác và tác phẩm Thượng kinh kí sự.
- Thấy được giá trị hiện thực sâu sắc của đoạn trích thông qua việc tìm hiểu quang cảnh phủ chúa Trịnh.
B. Phương tiện.
- SGK , SGV.
- TLTK .
C. Phương pháp : Đọc, Vấn đáp , Trao đổi nhóm.
D. Lên lớp.
I. ổn định tổ chức.

Ngày tháng năm
Lớp
Sĩ số
Vắng


11 A




11B



II. Kiểm tra bài cũ.
Kiểm tra SGK , vở ghi của HS.
III. Bài mới.


Y/c Hs tự đọc phần Tiểu dẫn SGK.
Hãy nêu những nét cơ bản về t/g LHT ?










Thượng kinh kí sự có nghĩa là gì? Nội dung chính của TP ?





HS thảo luận tóm tắt đoạn trích bằng sơ đồ.








Đọc đoạn 1 , từ đầu đến …”thuở nào”


Quang cảnh trong phủ chúa được t/g m.tả ntn?














ấn tượng chung nhất của em về quang cảnh trong phủ chúa là gì ?
I. Giới thiệu chung.


1. Tác giả :
- Lê Hữu Trác (1724 – 1791), hiệu là HảI Thượng Lãn Ông (Ông già lười ở đất Thượng Hồng), quê ở phủ Thượng Hồng, trấn HảI Dương, nay là huyện Yên Mĩ,tỉnh Hưng Yên nhưng c/đ ông lại gắn bó với quê ngoại ở Hương Sơn, Hà Tĩnh.
- LHT là 1 danh y đồng thời còn là 1 nhà văn, nhà thơ. Bộ HảI Thượng y tông tâm lĩnh của ông gồm 66 quyển được coi là công trình n/c y học xuất sắc nhất thời trung đại VN.
2. Văn bản.
- Thượng kinh kí sự (Kí sự đến kinh đô) viết bằng chữ Hán, viết bằng chữ Hán, hoàn thành năm 1783, được xếp ở cuối bộ HảI Thượng y tông tâm lĩnh. Nội dung ghi lại những cảm xúc của t/g với những điều tai nghe mắt thấy kể từ khi nhận được lệnh vào cung chữa bệnh cho thế tử Cán cho đến lúc xong việc,về đến Hương Sơn. Tổng cộng thời gian là 9 tháng 20 ngày.
- Đoạn trích : Nói về việc LHT lên tới kinh đô, được dẫn vào phủ chúa để bắt mạch cho thế tử Cán.
Tóm tắt : Nhận được thánh chỉ, vào cung bằng cửa sau, qua nhiều lần cửa đến vườn cây-> qua dãy hành lang quanh co đến Điếm hậu mã quân túc trực-> Qua cửa lớn đến dãy hành lang phía tây -> Đại đường, quyển bổng, gác tía, phòng trà -> Trở ra điếm hậu mã ăn cơm -> Vào hậu cung bắt mạch kê đơn cho thế tử rồi về nơI trọ.
II. Tìm hiểu VB.

1. Quang cảnh và những sinh hoạt trong phủ chúa.
a. Quang cảnh.
- Khi vào phủ phải qua nhiều lần cửa, mỗi cửa đều có vệ sĩ canh gác, “ai muốn vào phải có thẻ”.
- Trong khuôn viên:
+ Vườn hoa : Cây cối um tùm, chim kêu ríu rít, danh hoa đua thắm, gió đưa thoang thoảng mùi hương.
+ Có điếm hậu mã quân túc trực.
- Trong phủ có Đại đường, quyển bổng, gác tía với kiệu son, võng điều và những đồ đạc nhân gian chưa từng thấy. Đồ dùng tiếp khách toàn là mâm vàng chén bạc, của ngon vật lạ.
- Nội cung của thế tử : Phải qua 5,6 lần trướng gấm mới tới, trong phòng thắp nến, có sập thếp vàng, ghế rồng bày nệm gấm, xung quanh lấp lánh, hương hoa ngào ngạt.

=> Quang cảnh cực kì tráng lệ , lộng lẫy, không đâu sánh bằng.



IV. Củng cố: Tóm tắt lại đoạn trích bằng sơ đồ.

V. HDVN : Trả lời câu hỏi 2 , 3, 4 SGK trang 9.


Ngày soạn : 4 . 9 . 2007





Tiết 2: Vào phủ chúa trịnh.
( Trích Thượng kinh kí sự )
Mục tiêu .
Giúp HS:
- Thấy được giá trị hiện thực sâu sắc của đoạn trích thông qua việc tìm hiểu cung cách sinh hoạt trong phủ chúa Trịnh.
- Hiểu được nhân cách thanh cao của t/g qua ngòi bút kí sự chân thực, sắc sảo.
B. Phương tiện.
- SGK , SGV.
- TLTK .
C. Phương pháp : Đọc, Vấn đáp , Trao đổi nhóm.
D. Lên lớp.
I. ổn định tổ chức.

Ngày tháng năm
Lớp
Sĩ số
Vắng


11 A




11B



II. Kiểm tra bài cũ.
Những hiểu biết của em về tác phẩm Thượng kinh kí sự của LHT ?
III. Bài mới.

Cung cách sinh hoạt trong phủ chúa được m.tả ntn?





Nhận xét về lời lẽ của mọi người khi nhắc đến chú Trịnh và thế tử ?

Những quy định và thủ tục mà LHT phảI thực hiện khi thăm bệnh cho thế tử?





Em có nhận xét gì về cung cách sinh hoạt trong phủ chúa?
Lời nói, hình hài của thế tử được m.tả ntn? Với ‎‎ nghĩa gì?





Trước quang cảnh và những sinh hoạt trong phủ chúa tác giả có tháI độ ntn?










Tâm tạng t.giả khi xem bệnh, kê đơn cho thế tử?










LHT đã giảI quyết vấn đề ntn?Qua đó em thấy LHT là người ntn?






Giá trị nghệ thuật, nội dung của đoạn trích?




b. Cung cách sinh hoạt trong phủ chúa.
- Vào phủ chúa phảI có thánh chỉ, có đầy tớ chạy đằng trước hét đường.
Trong phủ : Người truyền báo rộn ràng, người đI lại như mắc cửi, các danh y được tiến cử từ mọi nơI về ngồi chờ đợi xúm xít, phi tần người hầu, cung nhân đông đúc.
- Lời lẽ khi nhắc đến chúa Trịnh và thế tử : Thánh thượng , ngự, yết kiến, hầu mạch, hầu trà…-> Cung kính, lễ độ.

- Thầy thuốc phảI qua nhiều quy định, thủ tục mới được vào thăm bệnh cho thế tử : nín thở chờ từ xa, quỳ lạy 4 lạy, muốn xem thân hình con bênh phảI có quan nội thần xin phép thế tử, không được phép thấy mặt chúa mà chỉ được làm theo lệnh chúa do quan Chánh đường truyền lại, xem bệnh xong cũng chỉ được phép viết tờ khảI dâng lên chúa.
=> Cung cách s.h lễ nghi, khuôn phép cho thấy quyền uy tột đỉnh, sự lộng quyền của nhà chúa, lấn lướt cả cung vua.
c, Thế tử Cán.
- Lời nói : Ông này lạy khéo ->Thế tử có quyền uy, danh vị nhưng bản chất vẫn là 1 đứa trẻ con.
- Hình hài, vóc dáng : Tinh khí khô hết, da mặt khô, rốn lồi, gân xanh…nguyên khí đã hao mòn, thươg tổn.
-> Một cơ thể ốm yếu, biểu trưng cho sự ốm yếu của cả tập đoàn phong kiến đàng ngoài.
2. Thái độ của tác giả.
- Trước quang cảnh và những sinh hoạt trong phủ chúa:
+ Dù là con quan, đã từng sống nơi phồn hoa đô hội, t/g vẫn không thể tưởng tượng được mức độ tráng lệ, xa hoa nơi phủ chúa, chẳng khác gì
“ ngư phủ đào nguyên thuở nào”.
+ M.tả người thì đông nhưng không khí im lặng, lạnh lẽo. Phấn son, hương hoa ngào ngạt, màu sắc rực rỡ nhưng thiếu sinh khí
-> T/g hoàn toàn thờ ơ với những quyến rũ vật chất nơI phủ chúa, không đồng tình với sự ngột ngạt, thiếu ánh sáng và khí trời nơi đây.
- Khi xem bệnh, kê đơn cho thế tử:
+ Nguyên nhân bệnh : Ăn quá no, mặc quá ấm, suốt ngày ở chốn màn che, trướng phủ nhưng nghị lực bên trong thì trống rỗng -> Phê phán, mỉa mai c/s ở phủ chúa.
+ Tâm trạng khi kê đơn :
. Nếu đưa ra cách chữa hợp lí, điều trị bệnh có kết quả sẽ bị chúa tin dùng, bị công danh trói buộc.
. Nếu chữa cầm chừng, cho thuốc vô thưởng, vô phạt sẽ tráI với lương tâm, y đức và phụ lòng ông cha.
-> Giải quyết m.thuẫn : Làm tròn lương tâm và trách nhiệm người thầy thuốc, gạt đi sở thích cá nhân. Qua đó toát lên phẩm chất con người LHT:
- Một thầy thuốc giỏi, có kiến thức và kinh nghiêm sâu rộng.
- Một con người có lương tâm và đức độ.
- Một nhân cách cao đẹp :Khinh thường danh lợi, qúy, mong ước được gắn bó với thiên nhiên.
III. Tổng kết.
1. Nghệ thuật.
- Quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực , chú ‎ đến từng chi tiết.
- Tả cảnh sinh động, kể diễn biến sự việc khéo léo.
2. Nội dung :
-Thể hiện được c.s xa hoa, quyền qu‎ của tập đoàn chúa Trịnh.
- Bộc lộ thái độ coi thường danh lợi của tác giả.



IV. Củng cố: Hệ thống lại kiến thức.
Đọc phần Ghi nhớ SGK.
V. HDVN : Phân tích đoạn trích.
Chuẩn bị bài: Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân.











































Ngày soạn :
Tiết 3 : Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân.

Mục tiêu .
Giúp HS:
- Thấy được mối quan hệ giữa ngôn ngữ chung của xã hội với lời nói riêng của cá nhân.
- Hình thành và nâng cao năng lực lĩnh hội những nét riêng trong lời nói cá nhân, năng lực s.tạo của cá nhân trong việc sử dụng ngôn ngữ trên cơ sở những từ ngữ và quy tắc chung.
- Có ý thức tôn trọng những quy tắc ngôn ngữ chung của xã hội, giữ gìn và phát huy bản sắc ngôn ngữ của dân tộc.
B. Phương tiện.
- SGK , SGV.
C. Phương pháp :Vấn đáp , Trao đổi nhóm.
D. Lên lớp.
I. ổn định tổ chức.

Ngày tháng năm
Lớp
Sĩ số
Vắng











II. Kiểm tra bài cũ.
Kiểm tra SGK , vở ghi của HS.
III. Bài mới.


Tại sao ngôn ngữ được coi là tài sản chung của 1 dân tộc , một cộng đồng XH ?






HS lấy VD âm tiết, từ, ngữ cố định.


VD:
- Kiểu câu đơn, câu ghép…
- Các phép ẩn dụ từ vựng.

Lời nói cá nhân có đặc điểm gì ?




Lấy VD về những nét riêng trong lời nói cá nhân.





So sánh phong cách ngôn ngữ thơ Tú Xương và Nguyễn Khuyến?
Giữa ngôn ngữ chung của XH và lời nói cá nhân có mqh với nhau ntn?









HS đọc y/c các bài tập 1, 2, 3.
GV hướng dẫn HS làm bài.

I. Tìm hiểu chung.
1. Ngôn ngữ- tài sản chung của xã hội.
- Muốn giao tiếp với nhau,XH phảI có phương tiện chung, trong đó phương tiện quan trọng nhất là ngôn ngữ.
- Tính chung của ngôn ngữ được thể hiện qua các phương diện sau:
a. Các yếu tố ngôn ngữ chung:
- Các âm (nguyên âm: i , e, u , ư..., phụ âm), các thanh ( không, huyền, hỏi, sắc, ngã, nặng).
- Các tiếng (âm tiết).
- Các từ, các ngữ cố định.
b. Các quy tắc và phương thức chung trong việc cấu tạo và sử