Tuần 2: TỰ TÌNH ( BÀI II )
Tiết 5 : HỒ XUÂN HƯƠNG


I-MỤC TIÊU :
Cảm nhận được tâm trạng vừa buồn tủi, vừa phẫn uất trước tình cảnh éo le và khát vọng sống , khát vọng hạnh phúc của Hồ Xuân Hương.
Thấy được tài năng nghệ thuật thơ Nôm Hồ Xuân Hương : thơ Đường luật viết bằng tiếng Việt, cách dùng từ ngữ, hình ảnh giản dị, giàu sức biểu cảm, táo bạo mà tinh tế.
II-CHUẨN BỊ
- GV :SGK, SGV, ảnh chân dung HXH, từ điển Tiếng việt, thơ HXH…
- HS :SGK, bài soạn.
- PP : Đọc diễn cảm , nêu vấn đề , phân tích .
III- TIẾN TRÌNH BÀI DẠY .
1. Ổn định lớp :
2. Kiểm tra bài cũ: -Hãy nêu những cảm nhận của em về cảnh quang và cuộc sống nơi phủ chúa qua đoạn trích “ Vào phủ chúa Trịnh”?
- Kiểm tra vở soạn của 3 HS
3. Bài mới
Hồ Xuân Hương là một trong những nhà thơ nổi tiếng của VHTĐ. Bà được mệnh danh là bà chúa thơ Nôm, thơ của bà là tiếng nói đòi quyền sống, là niềm khát khao sống mãnh liệt. Đặc biệt những bài thơ Nôm của bà là cảm thức về thời gian tinh tế, tạo nền cho tâm trạng. Tự Tình (bài II) là một trong những bài thơ tiêu biểu cho điều đó. Đồng thời thể hiện được những đặc sắc về thơ Nôm của Hồ Xuân Hương.
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Yêu cầu cần đạt

HĐ1:Hướng dẫn HS tìm hiểu phần tiểu dẫn
* GV gọi hs đọc phần td và yêu cầu HS : trình bày ngắn gọn những hiểu biết về cuộc đời- cuộc sống của HXH ?
* GV có thể kể thêm một số giai thoại về nữ sĩ và đọc một số bài thơ tiêu biểu
* GV: giảng thêm về thơ HXH
- Thơ HXH là 1 hiện tượng độc đáo vừa trào phúng vừa trữ tình :
+Là nhà thơ nữ viết về phụ nữ; thơ bà là tiếng nói thương cảm đ/v người phụ nữ, khẳng định, đề caovẻ đẹp và khát vọng của họ.
+ Bút pháp trào phúng mà trữ tình, đậm đà chất VHDG từ đề tài, cảm hứng, đến ngôn ngữ, hình

- HS đọc TD và nêu các ý chính về tác giả.
HXH chưa rõ năm sinh , năm mất quê ở Nghệ An nhưng sống ở Thăng Long , Bà là người thông minh , có tài năng về thơ phú , tình duyên lận đận 2lần có chồng đều làm lẽ…


-HS kể ra những câu chuyện về nhà thơ và những bài thơ đã biết của HXH ( Học ở THCS)




I- TIỂU DẪN
1. Cuộc đời.
- Hồ Xuân Hương (? -? ), quê làng Quỳnh Đôi – Quỳnh Lưu – Nghệ An
- Là người thông minh sắc sảo , giỏi thơ , tính tình phóng khoáng , thường giao tiếp với nhiều văn nhân và từng đi du ngoạn nhiều nơi.
- Cuộc đời và duyên phận gặp nhiều éo le, ngang trái 2 lần lấy chồngđều làm lẽ và chồng chết sớm
2. Sáng tác.
- Sáng tác thơ bằng chữ Hán và chữ Nôm.
- Có trên dưới 40 bài thơ , tiêu biểu là tập “ Lưu Hương kí”
- ND : thơ HXH là tiếng nói thương cảm đối với người phụ nữ , là sự khẳng định , đề cao vẻ đẹp và khát vọng sống của họ.
- NT thơ đậm đà chất dân gian , trào phúng, tự tình .




HĐ2: Hướng dẫn HS tìm hiểu bài
thơ Tự tình II( theo kết cấu )
* GV cho hs đọc thơ và hỏi
1.Hai câu đề : Câu thơ đầu là sự cảm nhận âm thanh hay thời gian? Câu thơ cho thấy tác giả đang ở trong hoàn cảnh , tâm trạng ntn?
* GV giảng ý
Câu 1: nhịp điệu gấp gáp của tiếng trống vừa là sự cảm nhận , vừa là sự thể hiện bước đi dồn dập của thời gian và tâm trạng khắc khoải , thao thức của nhân vật trữ tình
? Từ trơ có ý nghĩa gì ? Từ cái kết hợp với từ hồng nhan (chỉ dung nhan thiếu nữ) nói lên điều gì? Có mối tương quan nào giữa hồng nhan và hkái niệm nước non?
Hai câu thơ có ý nghĩa gì ?
GV gợi ý :hồng nhan bạc phận ; sự thách thức với nước non , với cuộc đời , với số phận.
2. Hai câu thực
* Gv : Haicâu 3,4 nói rõ hơn hoàn cảnh và tâm trạng tác giả. Cụm từ say lại tỉnh cho thấy tác giả trong tâm trạng ntn ? Có mối tương quan nào giữa hình tượng