BÀI ĐỌC VĂN: BÀI CA NGẮN ĐI TRÊN BÃI CÁT
(Sa hành đoản ca) – Cao Bá Quát
I. MỤC TIÊU: Qua bài học này nhằm giúp HS:
*/ Về kiến thức: Nắm được hoàn cảnh nhà Nguyễn trì trệ, bảo thủ, CBQ tuy vẫn đi thi nhưng đã tỏ ra chán ghét con đường mưu cầu danh lợi tầm thường. Bài thơ đã biểu lộ tinh thần phên phán của ông đối với học thuật và sự bảo thủ, trì trệ của chế độ nhà Nguyễn nói chung, góp phần lí giải hành động khởi nghĩa về sau của ông vào năm 1854. Hiểu được mối quan hệ giữa nội dung nói trên và hình thức NT của bài thơ cổ thể về nhịp điệu, hình ảnh,… các yếu tố này có giá trị phục vụ cho việc chuyển tải nội dung.
*/ Về kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng tìm hiểu thể hành chữ Hán.
*/ Về thái độ: Giáo dục tư tưởng tiến bộ, không mưu cầu danh lợi tầm thường.
II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC: SGK, SGV, thiết kế bài dạy, chân dung Cao Bá Quát.
III. PHƯƠNG PHÁP: Phát vấn, diễn giảng.
IV. TIẾN HÀNH BÀI DẠY:
1. Ổn định tổ chức:
2. Kiểm tra bài cũ: Phân tích sự ngất ngưởng của NCT trong bài “Bài ca ngất ngưởng” và cho biết ý nghĩa của lối sống ngất ngưởng đó trong XHPK?
3. Dạy bài mới:
a/ Giới thiệu bài mới:
b/Tiến trình bài mới:
Hoạt động của GV và HS
Nội dung cần đạt

*/ Hoạt động 1: GV hướng dẫn HS tìm hiểu bài nét về tác giả CBQ:
- GV: xem SGK và trình bày ngắn gọn về tiểu sử, cuộc đời, con người và sáng tác của CBQ?
- GV: chỉ định HS lần lượt trình bày cho đến khi đầy đủ. GV thuyết giảng bổ sung thêm vài nét về cuộc đời, con người và sáng tác của CBQ (Dương phụ hình,…), giới thiệu chân dung CBQ.
*/ Hoạt động 2: GV hướng dẫn HS đọc hiểu văn bản:
- GV chỉ định HS lần lượt trình bày cho đến khi đầy đủ về thể loại, hoàn cảnh sáng tác của TP. GV thuyết giảng bổ sung vài nét về thể loại hành (đặc điểm về bố cục, thi luật,…), về 2 cách hiểu hoàn cảnh sáng tác của TP.
- GV hướng dẫn HS tập đọc: giọng điệu chán nản, băn khoăn, day dứt, phê phán.
- 2 HS đọc diễn cảm. GV nhận xét và đọc lại.
- GV: chia bố cục và nêu đại ý từng phần của bài thơ?
- HS lần lượt trình bày. GV bổ sung nếu cần
- GV: cảnh bãi cát được miêu tả trong 4 câu đầu như thế nào? Bằng những hình ảnh nào? Biện pháp NT nào?
- HS lần lượt trình bày cho đến khi đầy đủ. GV thuyết giảng bổ sung nếu cần.
- GV: người đi trên bãi cát được miêu tả qua hình ảnh nào? Đi trong hoàn cảnh không gian như thế nào, thời gian nào? Tác giả dùng những biện pháp NT gì? Nhận xét việc đi trên bãi cát và tâm trạng của người đi trên bãi cát?
- HS lần lượt trình bày cho đến khi đầy đủ. GV thuyết giảng bổ sung nếu cần, liên hệ hình ảnh bãi cát trong TK – ND.
- GV: vậy tác giả đã tả bãi cát dài và người đi trên bãi cát dài bằng bút pháp gì?
- HS lần lượt trình bày cho đến khi đầy đủ. GV thuyết giảng bổ sung nếu cần.
- GV; người đi trên bãi cát còn có tâm trạng gì nữa? được biểu hiện qua hình ảnh nào? Từ suy nghĩ đó cho biết tác giả nói việc đi trên bãi cát khó khăn để ngụ ý gì? Biểu hiện qua hình ảnh nào?
- HS lần lượt trình bày cho đến khi đầy đủ. GV thuyết giảng bổ sung nếu cần.
- GV: những câu thơ tiếp theo ta thấy tác giả nói về ai? “Danh lợi” là gì? Những người ham danh lợi thì như thế nào? Tác giả dùng hình ảnh gì để diễn tả danh lợi, người ham danh lợi, sức cám dỗ của danh lợi? Qua đó nhận tác giả bày tỏ suy nghĩ gì về sức cám dỗ của danh lợi?
- HS lần lượt trình bày cho đến khi đầy đủ. GV thuyết giảng bổ sung nếu cần, liên hệ sức cám dỗ của danh lợi trong các bài thơ của NCT, CBQ,…
- GV: nhận ra thực tế đó, theo em tác giả có tâm trạng gì? Biểu hiện qua hình thức NT nào?
- HS lần lượt trả lời cho đến khi đầy đủ. GV thuyết giảng bổ sung nếu cần, liên hệ sự chán nản danh lợi trong thơ TX,