NGUYỄN THÀNH THI (Chủ biên)
NGUYỄN THÀNH NGỌC BẢO – TRẦN LÊ DUY
DƯƠNG THỊ HỒNG HIẾU – PHẠM NGỌC LAN
TĂNG THỊ TUYẾT MAI – ĐINH PHAN CẨM VÂN

NGỮ VĂN
10
TẬP MỘT

NGUYỄN THÀNH THI (Chủ biên)
NGUYỄN THÀNH NGỌC BẢO – TRẦN LÊ DUY
DƯƠNG THỊ HỒNG HIẾU – PHẠM NGỌC LAN
TĂNG THỊ TUYẾT MAI – ĐINH PHAN CẨM VÂN

NGỮ VĂN

10
TẬP MỘT

1

+m\E̫RTX̫QJLͷJuQ6iFKJLiRNKRDÿ͋GjQKW̿QJ
FiFHPK͕FVLQKOͣSVDX

2

/Ӡ,1Ï,ĈҪ8
%ĀQWKÅQPŠQ
7UÍQWD\EĀQOÃFXŪQVÄFKJLÄRNKRD1JŅYôQEŮVÄFK&KÅQWUĹLVÄQJWĀRFĦD
1Kà [XŖW EþQ *LÄR GĨF 9LŤW 1DP 4XD YLŤF WKņF KLŤQ FÄF KRĀW îŮQJ KĔF WŚS
WURQJWŃQJEÃLKĔFEĀQVĉQÅQJFDRFÄFSKŘPFKŖW\ÍXQòĸFQKÅQÄLFKôPFKĜ
WUXQJWKņFWUÄFKQKLŤPSKÄWWULŢQFÄFQôQJOņFFKXQJQKòWņFKĦYÃWņKĔFJLDRWLŠS
YÃKļSWÄFJLþLTX\ŠWYŖQîšYÃVÄQJWĀRîÄSłQJFÄF\ÍXFŗXFĦD&KòðQJWUÏQKPĸLGR
%Ů*LÄRGĨFYÃïÃRWĀREDQKÃQK
1JŅ YôQ  JūP FKÐQ EÃL KĔF WòðQJ łQJ YĸL FKÐQ FKĦ îLŢP JŌQ YĸL QKŅQJ
YŖQîšJŗQJħLWURQJFXŮFVŪQJFĦDFÄFEĀQ7URQJWŚSPŮWEĀQVĉîŠQYĸLWKŠJLĸL
WKŗQWKRĀLKÏQKGXQJTXÄWUÏQKWĀROŚSWKŠJLĸLWKHRWUÐWòĺQJWòļQJFĦDQJòĹL[òD
(7ĀROŚSWKŠJLĸLFKLÍPQJòĻQJYĈîĊSFĦDQKŅQJQKÅQYŚWDQKKÜQJWURQJVńWKL
(6ŪQJFÜQJNÐłFFĦDFŮQJîūQJWKòĺQJWKłFQKŅQJYŗQWKðYšWKLÍQQKLÍQWĀRYŚW
(*LDRFþPYĸLWKLÍQQKLÍQWÏPNLŠPWK×QJWLQYšFÄFGLVþQYôQKRÄFĦDTXÍKòðQJ
îŖW QòĸF PÏQK 1KŅQJ GL VþQ YôQ KRDŽ WUþL QJKLŤP QKŅQJ WÏQK KXŪQJ FþQK QJŮ
ELKÃLFÜQJFÄFQKÅQYŚWWUÍQVÅQNKŖXWUX\šQWKŪQJ1JKŤWKXŚWWUX\šQWKŪQJ
7URQJ WŚS KDL EĀQ Vĉ QJòļF GÕQJ WKĹL JLDQ WÏP Yš NÐ łF YÃ FKLD VĈ QKŅQJ
NĜQLŤPVÅXOŌQJFÜQJFÄFQKÃWKð1ÅQJQLXNĜQLŤPWÏPKLŢXYšWÅPKūQFŪWFÄFK
9LŤW1DPTXDWKðYôQ1JX\ţQ7UÆLyQJòĹLDQKKÜQJGÅQWŮFYôQYØVRQJWRÃQ
($QKKÜQJYÃQJKŤVĝWÏPKLŢXYšF×QJFXŮFGņQJ[Å\EþRYŤîŖWQòĸFYÃQKŅQJ
WÏQKFþPWKLÍQJOLÍQJFĦDFRQQJòĹLîŪLYĸLîŖWQòĸFTXÍKòðQJTXDQKŅQJWUX\ŤQ
QJŌQ ïŖW QòĸF Yà FRQ QJòĹL Yš à FKÐ îŖX WUDQK NK×QJ PŤW PĒL îŢ JLÃQK TX\šQ
VŪQJTX\šQPòXFŗXKĀQKSKÝFFĦDPŭLFRQQJòĹLPŭLGÅQWŮFTXDQKŅQJEþQ
WX\ÍQQJ×QQKŅQJOĹLKĞFKEŖWKĦ.KÄWYĔQJîŮFOŚSYÃWņGR
0ŭLEÃLKĔFWURQJVÄFKVĉJLÝSEĀQWŃQJEòĸFQÅQJFDRNĝQôQJîĔFYLŠWQÖL
YÃQJKHîūQJWKĹLPDQJOĀLFKREĀQQKŅQJQKŚQWKłFPĸLYšWņQKLÍQ[ÆKŮLYÃ
EþQ WKÅQ ïŢ KĔF WŪW 1JŅ YôQ  EĀQ KÆ\ îĔF Nĝ KòĸQJ GřQ Yà KRÃQ WKÃQK FÄF
QKLŤPYĨKĔFWŚSWURQJWŃQJEÃLKĔF
&KÝFEĀQWKÃQKF×QJ
1+¶07¤&*,ă

3

+œ¤1*'t16Ÿ'›1*6l&+
ïŢVńGĨQJKLŤXTXþEŮVÄFKJLÄRNKRD1JŅYôQEĀQFŗQ
1ŌPYŅQJFŖXWUÝFFKXQJFĦDVÄFKFKłFQôQJFĦDFÄFSKŗQPĨFWURQJVÄFK
1JRÃLPĨF+òĸQJGřQVńGĨQJVÄFKĺPŮWVŪWUDQJîŗXVÄFKFÕQFÖ0ĨFOĨF
JLÝSEĀQQKDQKFKÖQJOŚWWÏPWÍQFÄFEÃLKĔFFÄFYôQEþQîĔFKLŢXFÄFQŮLGXQJ
îšPĨFOLÍQTXDQĿFXŪLWŚSPŮWVÄFKFÖ+òĸQJGřQNĝQôQJîĔFYÃFXŪLPŭLWŚSîšX
FÖFÄFEþQJWUDFłXWKXŚWQJŅ\ŠXWŪ+ÄQ9LŤWWLŠQJQòĸFQJRÃL
1ŌPYŅQJFŖXWUÝFFKXQJFĦDFÄFEÃLKĔFYÃFKłFQôQJFĦDFÄFSKŗQPĨFFĨWKŢ
WURQJWŃQJEÃL0ŭLEÃLKĔFîšXJūPFÄFQŮLGXQJOLÍQTXDQFKŐWFKĉYĸLQKDXQKòVDX
x<­8&Ŝ8&Ŝ1ïą7VÄFKQÍXOÍQQKŅQJ\ÍXFŗXQKōPîĞQKKòĸQJFKRYLŤF
KĔFWŚS[HPQKòFÄLîÐFKEXŮFSKþLîĀWîòļFNKLKĔF[RQJEÃLKĔFïÅ\FKÐQKOÃFôQFł
îŢJLÄRYLÍQNLŢPWUDîÄQKJLÄNŠWTXþKĔFWŚSFĦDEĀQYÃJLÝSEĀQWņNLŢPWUDîÄQKJLÄ
NŠWTXþKĔFWŚSFĦDPÏQK
x 3KŗQ ïę& YÃ 7+ŋ& +£1+ 7,ť1* 9,ũ7 JūP 7UL WKłF 1JŅ YôQ YÃ FÄF
YôQEþQîĔFKLŢXFKĔQOĔFJLÝSEĀQGņDYÃRFÄFFÅXKĒLKòĸQJGřQWKHRWLŠQWUÏQK
îĔFWUòĸFNKLîĔF, îĔFYôQEþQYÃVDXNKLîĔFîŢUËQOX\ŤQYÃSKÄWWULŢQNĝQôQJîĔF
YôQEþQWKHRFÄFWKŢORĀLPÃFKòðQJWUÏQKTX\îĞQK
x3KŗQ9,ť7VDXNKLWÏPKLŢXvWULWKłFwYšNLŢXEÃLîĔFvQJŅOLŤXWKDPNKþRw
EĀQ îòļF KòĸQJ GřQ WKņF KÃQK YLŠW YôQ EþQ WKHR EŪQ EòĸF FKÐQK &KXŘQ EĞ YLŠW
7ÏP à OŚS GÃQ à 9LŠW EÃL ;HP OĀL Yà FKĜQK VńD 1ŮL GXQJ FÄF KRĀW îŮQJ QÃ\ îòļF
NŠWQŪLFKŐWFKĉYĸLQKDXJLÝSEĀQFÖîòļFNĝQôQJWĀROŚSYôQEþQWKHRPŮWNLŢX
ORĀLQKŖWîĞQK6DXNKLYLŠW[RQJPŮWYôQEþQEĀQFÖWKŢGÜQJEþQJNLŢPîŢWņ
îÄQKJLÄYÃîLšXFKĜQKFÄFKYLŠWFĦDPÏQK
x3KŗQ1¶,9£1*+(VÄFKKòĸQJGřQEĀQWKņFKÃQKOX\ŤQWŚSWKHRFÄFEòĸF
FÄFWKDRWÄFFĨWKŢWURQJVņNŠWQŪLYĸLSKŗQYLŠWYÃSKŗQîĔF1ŮLGXQJKòĸQJGřQ
ULÍQJYš1*+(îòļFEŪWUÐĺ%ÃLKĔFNÏ,%ÃLKĔFNÏ,,
x3KŗQ·17ş3FXŪLPŭLEÃLKĔFVÄFKJļLàPŮWVŪFÅXKĒLEÃLWŚSJLÝSEĀQ
×Q OX\ŤQ WKÍP Yš îĔF YLŠW QÖL Yà QJKH îŢ QŌP YŅQJ FÄF QŮL GXQJ Fð EþQ FĦD
WRÃQEÃLKĔF
'òĸLîÅ\OÃPŮWYÐGĨYšFŖXWUÝFEÃLKĔFGĀQJVðîūFĦD%ÃL7ĀROŚSWKŠJLĸL
7KŗQWKRĀL7ÄPEÃLKĔFNKÄFîšXFÖFŖXWUÝFWòðQJWņ%ĀQQÍQ[HPNĝVðîūQÃ\
îŢKLŢXKðQYšFÄFKVńGĨQJVÄFK

4

x Biết nhận xét nội dung bao quát của văn bản truyện kể; biết phân tích các chi tiết
tiêu biểu, nhân vật và mối quan hệ của chúng trong tính chỉnh thể của tác phẩm;
biết liên hệ để thấy được một số điểm gần gũi về nội dung giữa các tác phẩm
truyện
kể thuộc
hai nền
văn hoá khác nhau.
YÊU
CẦU CẦN
ĐẠT

x Nhận biết và chỉnh sửa được các lỗi về mạch lạc, liên kết trong đoạn văn.
xNhận biết và phân tích được một số yếu tố của truyện thần thoại như: không gian,
xthời
Viếtgian,
đượccốt
văntruyện,
bản đúng
quy
trình; viết được văn bản nghị luận phân tích, đánh giá
nhân
vật.
một truyện kể: chủ đề, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật.
xBiết nhận xét nội dung bao quát của văn bản truyện kể; biết phân tích các chi tiết tiêu
x Biết giới thiệu, đánh giá về nội dung và nghệ thuật của một truyện kể; nghe và nắm
biểu, nhân vật và mối quan hệ của chúng trong tính chỉnh thể của tác phẩm; biết liên
bắt được ý kiến, quan điểm của người nói, biết nhận xét, đánh giá về ý kiến, quan
hệ để thấy được một số điểm gần gũi về nội dung giữa các tác phẩm truyện kể thuộc
điểm đó.
hai nền văn hoá khác nhau.
x Trân trọng trí tưởng tượng và di sản nghệ thuật của người xưa.
x
75,7+Ӭ&1*Ӳ9Ă1
7KŗQ WKRĀL là PŮW WURQJ QKŅQJ WKŢ ORĀL WUX\ŤQ GÅQ JLDQ UD îĹL WURQJ xã KŮL
QJX\ÍQ WKXİ NŢ Yš Vņ WÐFK FÄF YĞ WKŗQ VÄQJ WĀR WKŠ JLĸL Wņ QKLÍQ và YôQ KRÄ WKŢ KLŤQ
Vņ QKŚQ WKłF và OÐ JLþL WKŠ JLĸL FÕQ WK× Vð FĦD FRQ QJòĹL WKĹL FŬ TXD îÖ FħQJ WKŢ
KLŤQ NKÄW YĔQJ KLŢX ELŠW FKLQK SKĨF Wņ QKLÍQ và Pð òĸF Yš FXŮF VŪQJ WŪW îĊS FĦD
KĔ 6R YĸL FÄF WKŢ ORĀL WUX\ŤQ NŢ GÅQ JLDQ NKÄF WKŗQ WKRĀL FÖ QKŅQJ îŐF îLŢP ULÍQJ
WKŢKLŤQTXDFÄF\ŠXWŪNK×QJJLDQWKĹLJLDQFŪWWUX\ŤQQKÅQYŚWh

Bạn hãy đọc kĩ mục
này để:
– Định hướng cách
học.
– Tự kiểm soát mức
độ đạt được các
yêu cầu cần đạt sau
khi học xong.

Những kiến thức
trong mục này là
công cụ giúp bạn
phát triển năng lực
ngôn ngữ và năng
lực văn học.

.K×Qg gLDQ WURQg WKŗQ WKRĀL là NK×QJ JLDQ vħ WUĨ îDQJ WURQJ TXÄ
ĀR lŚS
ŗQ thoĀL là WKĹL JLDQ FŬ sð NK×QJ
NK×QJ xÄF îĞQK QðL FKŪQ FĨ WKŢ
xÄFîĞQKYàPDQJWÐ
ĐỌC
&ŪW truyŤQ ĐỌC
WKŗQ WKRĀL [RD\ TXDQK TXÄ WU QK WKņF KLŤQ YLŤF VÄQJ WĀR WKŠ JLĸL
ò
ò
FRQQJòĹLYÃPX×QORÃLFĦDFÄFYĞWKŗQ
KhiòWUĹL îÆ cao và îÆ khô,
ò không KLŢX WĀL sao
ò WKŗQòOĀL phá FŮW îL OŖ\ îŖW òîÄ ném
þ

WXQJ
PŮW hòn núi KD\
lĹi câîLò NKŌS QðL 0ŭL hòn òîÄ YôQJ îLòELŠQ thành
òò
â PŮW hòn îþR
þ
îŖW
WXQJ toé ra PĔL QðL thành gò, thành
ò îŪQJ
ò thành QKŅQJ GþL
â îūL FDR Vì WKŠ
lĹi câ
cho nên mŐW îŖW QJÃ\ QD\ không EōQJ SKŎQJ mà có chŭ lūi, chŭ lõm Chŭ WKŗQ òĹi
îào xòa
îŖW,
îÃRîÄPÃîŌSFŮWQJÃ\QD\WKÃQKELŢQUŮQJ
ò
òĹi xòa
&Ůt WUĨ trĹiò EÅ\ giĹ không còn QŅD SDX QÃ\ QJòĹi ta WKòĹng nói UōQJ vŠW tích FŮt îó
ĺ núi9u1%l1
Yên PKĨ vùng Hþi +òQg1 1JòĹi ta cħQJ gĔi îÖ là cŮt cKŪng trĹi (kình thiên trĨ)
9Ğ WKŗQ
7UĨ WUĹL îÖ VDX QÃ\ FħQJ JĔL là 7UĹL KD\ 1JĔF Hoàng bao trùm WŖW Fþ trông
9u1%l1
FRLPĔLYLŤFWUÍQWUĹLGòĸLîŖW 7+p175š75¢,
7+p175š75¢,
(Th
n tho
i Vicót Nam)
6DX khi WKŗQ 7UĨ WUĹL chia ra
WUĹL
îŖW thì
PŮW VŪ WKŗQ khác QŪL WLŠS công YLŤF
(Th
n
tho
i
Nam)
còn Gĺ dang, îŢ [Å\ GņQJ nên WKŠ JLDQ Vi
Cáct YĞ
WKŗQ îÖ UŖW QKLšX QKò WKŗQ Sao,
TUѭӟFNKLÿӑF
WKŗQ6×QJWKŗQ%LŢQ
TUѭӟFNKLÿӑF
B n bi t QKŅQJ truy n th n tho i n o? H y chia VĈ v i c c b n WURQJ nhóm v
9ÏYŚ\GÅQJLDQFÖFÅXKÄWFÕQWUX\šQîŠQQJÃ\QD\
truyi ny.th n tho i n o? H y chia VĈ v i c c b n WURQJ nhóm v
B n bi t QKŅQJ
n th n tho
QKŅQJWUX\
·QJïŠPFÄW
QKŅQJWUX\ n th n tho i y.
·QJ7ÄWEŢELŢQ
ĈӑFYăQEҧQ
ĈӑFYăQEҧQ
·QJ.ŢVDR
Thu y, cKòa có th JLan, cħQJ QKò cKòa có mu n v t
7òĺQJWòļQJ
·QJïÃRV×QJ
y, cKòa
JLan,
cħQJ
có mu
v t
i QJòĹi.
TrĹicóî tht cKĜ
l PŮt
vQKò
QJ cKòa
hŭn îŮn,
tŪinWôm,
v loThu
6X\OXŚQ
7òĺQJWòļQJ
·QJ7UūQJFÅ\
v
lo li QJòĹi.
vn QJ
hŭn îŮn,
Wôm,
o. %ŭQJTrĹi
nhiî n,t cKĜ
PŮWl vPŮt
th
NKŬQJ
Oū xutŪi
t hi
n. 1 Bạn hình dung như thế nào
l nh
3 Bạn có nhận xét gì về cách
nh l th
o. %ŭQJ
n, PŮW
v xi
th·QJ;Å\UÝQÝL
NKŬQJ
t hi
lChân
n d i nhi
kh QJ
th Wþ
t.nTh
n EòOūcxu
PŮW
Eòn.c về
Trụdung
trời? như thế nào
1 vị thần
kếtBạn
thúchình
truyện?
Chân
th qua
n d WŃ
i kh
QJnthy îWþ nxiv·QJ7UĨWUĹL
t.QJ
Thn n, Eò
Eòn ci về vị thần Trụ trời?
v QJ
haycWŃPŮW
l có th
3îĜQK
th qua WŃ v iQJ
ln có
\VDQJîĜQKQ
khn c.y î1 n v QJ n , hay WŃ îĜQK n i
7KHR1JX\ţQïŬQJ&KL/òļFNKþRYšWKŗQWKRĀL9LŤW1DP7UXQJWÅP.KRDKĔF
khmc.PĹ1 m t KŭQ îŮQ kia kh QJ bi t WŃ bao lâu. %ŭQJ có PŮW l c
n \VDQJîĜQKQ
;ÆKŮLYÃ1KÅQYôQ4XŪFJLD1;%.KRDKĔF;ÆKŮL+Ã1ŮLWUy
Th n WURQJ iî
î m PĹ
t KŭQ
kia tkhmQJ
l c
î nQJ dWURQJ
y, QJŘQJ
î um
îŮL
WUĹL îŮQ
l n, UūL
nhbiî toWŃ
î bao
t, î lâu.
p î %ŭQJ
, îŌScó
th PŮW
nh PŮW
th nTh
n
î
QJ
d
y,
QJŘQJ
î
u
îŮL
WUĹL
l
n,
UūL
t
m
nh
î
o
î
t,
î
p
î
,
îŌS
th
nh
PŮW
th
YŃD cao, YŃD to î FKŪQJ WUĹL +ţ FŮW îò c th n îŌS cao l n FKŃQJ n o th
c i FŮW
6DXNKLÿӑF
i FŮW
cao,
YŃD
î FKŪQJ
+ţ îò
FŮW cîò
c thd nnîŌS
cao l n FKŃQJ
th
cWUĹL
m to
n UŮQJ
m nhWUĹL
m QJ
QÅQJ
l n FKŃQJ
y. Th nnho KĨF
QKòYŃD
PŮW
t m
WUĹL
PŮW îŌS
t mm
n UŮQJ
nhFŮW
mîQJc îò
QÅQJ
d ndl nnvFKŃQJ
y. Th
1.&KĜUDFÄFFKLWLŠWYšNK×QJJLDQWKĹLJLDQFĦDFÅXFKX\ŤQ
FKŎQJ
baom
lâu,
caoc d
n, cao
îŘ\ vòm
WUĹLnlhn KĨF
m i
YŃD QKò
î o YŃD
YŃD
î
o
YŃD
îŌS
FKŎQJ
bao
lâu,
FŮW
î
c
cao
d
n,
cao
d
n
v
îŘ\
vòm
WUĹL
l
n
m
phía
mây
xanh
m
m
t.
2.1KŅQJGŖXKLŤXQÃRJLÝSEĀQQKŚQUD7KŗQ7UĨWUĹLOÃPŮWWUX\ŤQWKŗQWKRĀL" i
t.i phân î i. ï t SKŎQJ QKò c i
phía7Ń
mây
xanh
m
7òĺQJWòļQJ
îÖ
WUĹL trình
î tm
mWĀR
3. Tóm
WŌW TXÄ
OŚS nên WUĹL và îŖW FĦD nhân YŚW WKŗQ
7UĨ WUĹL 7Ń îÖ KÆ\
7òĺQJWòļQJ
7Ń
îÖ
WUĹL
î
t
m
i
phân
î
i.
ï
t
SKŎQJ
QKò
c
i
QJ
WUĹL
tr
m
l
n
QKò
c
i
b
p,
FKŭ
WUĹL
î
t
mâm
vu
QKŚQ[ÌWYšîŐFîLŢPFĦDQKÅQYŚWQÃ\
2 Trời và đất thay đổi như thế
2 c i b t p, FKŭ WUĹL î t
tr m l n QKò
mâm
vu QJ WUĹL
i l FKÅQWUĹL
JL SQKDXJ
nào
sauvà
khiđất
cóthay
cột chống
trời?
2 Trời
đổi như
thế
4.1ÍXQŮLGXQJEDRTXÄWFĦDWUX\ŤQ7KŗQ7UĨWUĹL
JL SQKDXJ i l FKÅQWUĹL 2
nào sau khi có cột chống trời?
5. 1KŚQ xét Yš cách JLþL thích TXÄ trình WĀR OŚS WKŠ JLĸL FĦD tác JLþ dân JLDQ 1JÃ\
QD\FÄFKJLþLWKÐFKŖ\FÖFÕQSKÜKļSNK×QJ"9ÏVDR"

6. Cách hình GXQJ và miêX tþ îŖt, trĹi trong câX

ò

Ĺi

Bạn chuẩn bị tâm
thế đọc bằng cách
trả lời các câu hỏi
trong mục này.

Trong khi đọc có
các câu hỏi sẽ nhắc
bạn dừng lại để
suy nghĩ trước khi
đọc tiếp.

Việc trả lời các câu
hỏi trong mục này
giúp bạn đáp ứng
các yêu cầu cần đạt
của bài học.

5

Bài đọc này giúp
bạn hiểu đầy đủ
hơn về chủ điểm
của bài học.

ô&.‚71’,&+˜ô,ƒ0
ô,S$10z7ôq7

7+Ӵ&+¬1+7,ӂ1*9,ӊ7

Thực hành các bài tập trong hoạt động này giúp bạn hiểu thêm
về các văn bản đã đọc, phát triển năng lực ngôn ngữ và văn học.

7ӮĈӐ&Ĉӂ19,ӂ7

Hoạt động này giúp bạn suy nghĩ nhanh, vận dụng được các
tri thức ngữ văn, những hiểu biết về đời sống để rèn luyện
kĩ năng viết đoạn văn.

ô&0¤5•1*7+(27+ƒ/2n,

Các yêu cầu trong hoạt động này giúp bạn vận dụng tri thức về
thể loại vào việc đọc hiểu văn bản cùng thể loại theo yêu cầu
của bài học.

VIẾT

9,‚79u1%l11*+ŠL8t1

TULWKӭFYӅNLӇXEjL
Kiểu bài:
Phân tích, đánh giá một truyện kể: chủ đề, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật là kiểu
bài nghị luận văn học dùng lí lẽ và bằng chứng để làm rõ đặc điểm, giá trị nội dung và
nghệ thuật của một tác phẩm truyện kể như: thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn,
truyện cười,…
Yêu cầu đối với kiểu bài:
– Xác định được chủ đề và phân tích, đánh giá ý nghĩa, giá trị của chủ đề.
xXác định chủ đề và phân tích, đánh giá ý nghĩa, giá trị của chủ đề.
xPhân tích, đánh giá được một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật như cốt truyện,
tình huống, sự kiện, nhân vật, lời người kể chuyện và lời nhân vật, người kể chuyện,
điểm nhìn,... và tác dụng của chúng trong việc thể hiện chủ đề của truyện kể.
– Về kĩ năng nghị luận, bài viết cần đáp ứng các yêu cầu:
x Lập luận chặt chẽ, diễn đạt mạch lạc, thể hiện được những suy nghĩ, cảm nhận của
người viết về truyện kể.
xLí lẽ xác đáng, bằng chứng tin cậy lấy từ truyện kể.
xSử dụng các câu chuyển tiếp, các từ ngữ liên kết hợp lí để giúp người đọc nhận ra mạch
lập luận.
xCó các phần mở bài, thân bài, kết bài theo quy cách.
Mở bài: Giới thiệu truyện kể (tên tác phẩm, tác giả,...). Nêu khái quát các nội dung chính
hay định hướng của bài viết.
Thân bài: Lần lượt trình bày các luận điểm làm nổi bật: Ý nghĩa, giá trị của chủ đề, các khía
cạnh đáng lưu ý trong chủ đề; những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật.
Kết bài: Khẳng định lại giá trị của chủ đề và hình thức nghệ thuật của truyện kể; nêu
ý nghĩa của tác phẩm đối với bản thân và người đọc.



23

Những thông tin
trong mục này
cung cấp những
tri thức cơ bản về
kiểu bài mà bạn
sẽ học và thực hành
viết.

mình…

với bản thân.
1KyPELrQVRҥQ

1. 0ĺ b i, thân b i v k t b i FĦD QJŅ OLŤX îÆ îÄS ng îòļF \ÍX FŗX FĦD ki X b i vi t
ĈӑFQJӳOLӋXWKDPNKҧR
SKÅQWÐFKîÄQKJLÄPŮWWUX\ŤQN
FKòD"
2.&ÄFOXŚQîL PWURQJQJŅOLŤXîòļFVŌS[ SWKHRWUÏQKWņQ RFÖKļSOÐNK×QJ"
3K±QWÉFKõ­QKJL­FKÚõÃY¬QKáQJQ¾Wõ¼FV¹FYÃ
3. 7URQJ PŭL OXŚQ îL P QJŅ OLŤX îÆ FÖ Vņ k t KļS JLŅD OÐ Oĉ EōQJ ch ng QKò th
KÈQKWKßFQJKÇWKX¶WFÚDWrX\ÇQQJÜQJÒQø&KÎVÎLY¬
n R"1ÍXYÐGĨ
FKLÂQFRQù/D3KÒQJWHQ
4.%ĀQFÖQKŚQ[ÌWJÏY FÄFKQJòĹLYL WSKÅQWÐFKîÄQKJLÄàQJKĝDJLÄWUĞFKĦî "
Khẳng
định
lạichiên
một
cách
khái
quát
nét
đặc sắc
TUX\ӋQ
QJ{Q
ChóWÐch,
sói và
con
FӫD
/DnÌt
3K{QJWHQ
)RQWDLQH
5. 1JòĹi
viQJө
t îÆ
SKân
îÄnh
giÄ
QKŅQJ
îŐFnhững
VŌF/D
nghŤ
WKXŚt
n R[1]
cĦD
WUX\Ťn k "
Giới thiệu truyện
1621
–
1695)
U~W
UD
Wӯ
WұS
WUX\ӋQ1Jͽ
ngôn
FKͥQ
OͥF
và
La
Phông-ten
về
nghệ
thuật
và
nét
độc
đáo
về
chủ
đề
của
truyện
&KÝQJFÖWÄFGĨQJJÏWURQJYLŤFWK
KLŤQFKĦî FĦDWUX\ŤQN kể.
" kể và nêu định
Kết bài
ÿѭӧF ÿiQK JLi là PӝW WURQJ QKӳQJ WiF SKҭP ÿһF VҳF YӅ FKӫ ÿӅ và KuQK

hướngOXŚQ
của bài
viết.
t b iđọc.
YôQ QJKĞ
SKÅQ
6.WKӭFQJKӋWKXұWFӫDPӝWWUX\ӋQNӇEҵQJWKѫ
7Ń QJŅ OLŤX WUÍQ
UÝWcủa
UD truyện
îòļF QKŅQJ
OòXbản
à JÏ
khivàvingười
[1] với
Nêu ýEĀQ
nghĩa
kể đối
thân
WÐFKîÄQKJLÄPŮWWÄFSKŘPWUX\ŤQN "
ĈӑFChó sói và chiên con FӫD /D 3K{QJWHQ DL FNJQJ có WKӇ QKұQ WKҩ\
Diễn đạt rõ ràng, gãy gọn, đáp ứng yêu cầu của kiểu bài.
UҵQJ
JLi WUӏ FӫD WUX\ӋQ WUѭӟF KӃW WKӇ KLӋQ TXD FKӫ ÿӅ và EjL KӑF FXӝF VӕQJ
7KӵFKjQKYLӃWWKHRTX\WUuQK
Kĩ
năng
mà WiF SKҭP QrX
OrQ Câu FKX\ӋQ [RD\ TXDQK PӝW Vӵ YLӋF ÿѫQ JLҧQ PӝW
trình bày, Sử dụng các từ ngữ, câu văn tạo sự gắn kết giữa các
bài:
chú Đề
FKLrQ
FRQ ³FKLrQ FRQ´ là Wӯ GQJ ÿӇ FKӍ QKӳQJ FRQ FӯX QRQ GѭӟL PӝW
luận
điểm, giữa bằng chứng với lí lẽ và bảo đảm
diễn đạt
QăP WXәL UD VXӕL XӕQJ QѭӟF FKҷQJ PD\ JһS PӝW FRQ VyL ÿyL FNJQJ ÿDQJ
Hãy viết bài vănmạch
nghị luận
phân
lạc cho
bàitích,
viết.đánh giá chủ đề và một số nét đặc sắc về nghệ thuật
XӕQJ QѭӟF VXӕL SKtD ÿҫX QJXӗQ 6yL NLӃP Fӟ ÿӇ ăQ WKӏW FKLrQ NKӏD UD
của một truyện kể (thần thoại, truyện ngụ ngôn, truyện cười, truyện cổ tích) mà bạn
QKLӅX FKX\ӋQ ÿӇ KҥFK WӝL FKLrQ &iF OӡL KҥFK WӝL FӫD VyL ÿӅX Eӏ FKLrQ OҫQ
yêu
thích.
7LŠS
hãy
OĀLFQJ
bài YLŠW
khoanh
tròn
QKŅQJ
OŭL FKÐQK
OѭӧW
YҥFKtheo,
WUҫQ Vӵ
Y{îĔF
Ot &XӕL
VyL Oҩ\
Ot do là Fҧ
JLӕQJ
QKj FKLrQ
JLӕQJWþ OŭL GÜQJ WŃ QJŅ

FKy JLӕQJ QJѭӡL QӳD ÿӅX NK{QJ ELӃW NLӅQJ QӇ VyL QrQ ÿiQJ Eӏ ³EiR WK´
QJŅSKÄSîŢFKĜQKVńDYÃKRÃQWŖWEÃLYLŠW
5ӗL%òĸF&KXŘQEĞYLŠW
VyL EҳW FKLrQ FRQ vào UӯQJ ăQ WKӏW TRjQ Eӝ câu FKX\ӋQ Vӵ YLӋF KjQK
%ĀQ FÖ WKŢ Vń GĨQJ FÄF FÅX KĒL GòĸL îÅ\ îŢ Wņ îÄQK JLÄ OĀL QKŅQJ JÏ PÏQK îÆ
ÿӝQJ OӡL QyL FӫD VyL Ot OӁ và NӃW FXӝF EL WKҧP FӫD FKLrQ« ÿѭӧF NӇ OҥL
KĔFîòļFVDXNKLWKņFKLŤQEÃLYLŠWQÃ\FKŎQJKĀQ
QKҵP
làm rõ FKӫ ÿӅ
WUX\ӋQ ³.ҿ PҥQK FiL OӁ YӕQ
³&iL
OӁ YӕQ
x Lņ
Ůt FӫD
WUX\Ť
ÄcJLj«´
th ORĀL
QKò
WKŗQ WKRĀL
WUX\ŤQ
Luận
điểmQJĨ
1
x là
%Ān
OòX ýFRLJÏWKѭӡQJ
khi viŠtEҩW
kiŢX
bàiOӁQJKĞ
SKÅn
WÐFh,ÿk\
îÄnh JLÄ PŮt
WUX\Ťn
kŢ?
JLj´
QyLrút
WuQKraWUҥQJ
FKҩS
SKҧLOXŚn
9ұ\ ³Nҿ
PҥQK´
êX thÐ
P b Llà1ê
Ťn cÖ
[2]
[2]
Xác
định
chủ
đề
DL"/jFRQVyLWURQJFkXFKX\ӋQ
OÕQJ
EòĸFchĦ
nào khi Ůt
YLŠW NLŢX bài
chĦx %ĀQ WKŖ\ hài
Ï OÕQJ FKòDŤ hài
WKXŚt
thúYš
vĞ îLŢP nào,
Ťn îòļc
của táccÄphẩm.
1KѭQJ
KuQK
ҧQK
FRQ
VyL
ӣ
ÿk\
FzQ
là
ELӇX
WUѭQJ
cho
WҩW
Fҧ
QKӳQJ
QJKĞ
OXŚQ này?
/Ð do?
1ŠX WKņF KLŤQ OĀL bài YLŠW này, EĀQ Vĉ îLšX FKĜQK WKŠ nào îŢ
thÐDîŮG
LYŃDSK
L&KŎQJKĀQ
³Nҿ PҥQK´ QKӳQJ FiL iF WѭѫQJ Wӵ 4XD ÿy WUX\ӋQ ÿӅ FұS ÿӃQ YҩQ
EÃLYLŠWWKX\ŠWSKĨFKŖSGřQKðQ"
ÿӅy7KŗQWKRĀL7KŗQ7UĨWUĹL&XŮFWXEŬOĀLFÄFJLŪQJYŚWh
OӁ F{QJ EҵQJ WURQJ ÿӡL VӕQJ xã KӝL ĈLӅX mà câu FKX\ӋQ PXӕQ
FҧQK
WӍQK Oj VӁ NK{QJ WKӇ có FKkQ Ot và OӁ F{QJ EҵQJ QjR KӃW WURQJ
y7UX\ŤQQJĨQJ×Q7Kŗ\EÖL[HPYRLťFKQJūLîÄ\JLŠQJh
xã KӝL NKL mà ³Nҿ PҥQK´ WUѫ WUiR Eҿ FRQJ OӁ SKҧL WKDR W~QJ PӑL
y7UX\ŤQFòĹLïŠQFKŠWYřQKÃWLŤQïŖWQłWFRQEĔKXQJWUX\ŤQ7UĀQJ4XįQK
TXDQ KӋ và
Wӵ VÀ
choNGHE
PuQK FiL TX\ӅQ chà ÿҥS OrQ WҩW Fҧ EҵQJ VӭF
NÓI
y7UX\ŤQFŬWÐFK6Ĕ'ŃD(PEÌWK×QJPLQK
PҥQK
Fѫ EҳS và WKyL KXQJ KăQJ Là PӝW WUX\ӋQ QJө QJ{Q Chó sói và
chiên con PѭӧQ FKX\ӋQ ORjL YұW ÿӇ iP FKӍ FKX\ӋQ YӅ FRQ QJѭӡL và QKӳQJ
*,£,7+,…8ôk1+*,k91•,'81*9j1*+…7+8t7
TXDQ KӋ WURQJ
xã KӝL ORjL QJѭӡL &Kӫ ÿӅ FӫD WUX\ӋQ PDQJ WtQK NKiL TXiW
26
Ĉy là PӝW NKiL TXiW NK{QJ FKӍ ÿ~QJ
YӟL PӝW WKӡL mà ÿ~QJ YӟL QKLӅX WKӡL
&˜$0•7758<…1.ƒ
7iF SKҭP vì WKӃ NK{QJ FKӍ là WLӃQJ QyL SKr SKiQ PӝW QKkQ YұW Fө WKӇ
WURQJ
PӝW WuQK KXӕQJ Fө WKӇ mà FzQ là OӡL FҧQK WӍQK sâu VҳF hãy OrQ iQ FiL
%òĸF&KXŘQEĞQÖL
iF và FRL FKӯQJ QKӳQJ ³Nҿ PҥQK´ EҩW FKҩS OӁ SKҧL QKѭ FRQ VyL NLD hãy
;ÄFîĞQKWÄFSKŘPWUX\ŤQ
Luận điểm 1
WKѭѫQJ [yW và WuP FiFK EҧR YӋ QKӳQJ Nҿ \ӃX WKӃ QJk\ WKѫ ÿѫQ ÿӝF QKѭ
%ĀQ FÖ WKŢ Vń GĨQJ
îš tài là WUX\ŤQ NŢ îÆ SKÅQ WÐFK îÄQK JLÄ WURQJ
[3]
[3] bài
PhânYLŠW
tích,KRŐF
đánh
FK~FKLrQFRQNLD
îšWÃLOÃPŮWWUX\ŤQNŢNKÄF
giá giá trị của chủ đề
*Li WUӏ FӫD FKӫ ÿӅ KD\ EjL KӑF WURQJ Chó sói và chiên con NK{QJ WiFK
îĞQKQJKӋ
PĨFWKXұW
îÐFKFӫD
QÖLWiFQJRÃL
îÐFK
îŢ QrX
WKŢ WUrQ
KLŤQFjQJ
QKŚQ WKłF FĦD EĀQ và
UӡLxXác
KuQK WKӭF
SKҭPPĨF
&Kӫ ÿӅ
và QÖL
EjL KӑF
FKLD
VĈ YĸL
QJKH
FKĦ
îš
QKŅQJ
nétTXD
îŐFPӝW
VŌFKuQK
Yš KÏQK
WKłF QJKŤ WKXŚW FĦD WÄF
WUӣ QrQ
sâuQJòĹL
VҳF WKҩP
WKtDYš
KѫQ
QKӡ
ÿѭӧF
WKӇ KLӋQ
WKӭF QJKӋ
Luận điểm 1
SKŘP
PÏQK
îÆ WuQK
FKĔQh
QÖL ÿӝF
FĦDÿiR
EĀQQKkQ
FÕQ YұW
FÖ PĨF
WKXұW WUX\ŤQ
ÿһF VҳF NŢ
FӫDmà
WUX\ӋQ
NӇ YӟL
KXӕQJbài
WUX\ӋQ
JLjX îÐFK nào NKÄF QŅD
[4]
Những nét đặc
NK×QJ"
WtQK ELӇX WUѭQJ NӃW FҩX WѭѫQJ SKҧQ OӕL NӇ FKX\ӋQ EҵQJ WKѫ hàm súc mà
sắc về hình thức nghệ
[4]
KҩSGүQ«
xXác îĞQK îŪL WòļQJ QJòĹL QJKH QJòĹL QJKH bài QÖL FĦD EĀQ QJRÃL
F×phẩm.
JLÄR
thuậtWKŗ\
của tác

Việc đọc bài viết
này sẽ giúp bạn
hiểu rõ hơn sơ đồ
dàn ý, tri thức về
kiểu bài và học
cách viết văn bản
tương tự.

Việc thực hiện đầy
đủ những yêu cầu
trong mục này sẽ
giúp bạn học cách
viết.

Việc thực hiện các
hướng dẫn trong
mục này sẽ giúp
bạn rèn luyện, phát
triển các kĩ năng
nói, nghe; nói và
nghe tương tác.

EŮP×QEĀQEËFÜQJQKÖPFÜQJOĸSFÕQDLNKÄFVĉQJKHEĀQQÖLQŅDNK×QJ"
xXác îĞQK NK×QJ JLDQ và WKĹL JLDQ QÖL [ÄF îĞQK xem Yš NK×QJ JLDQ QÖL EĀQ FÖ WKŢ
WUÏQK bày bài QÖL ĺ OĸS KĔF hay ĺ îÅX Yš WKĹL JLDQ EĀQ îòļF WUÏQK bày WURQJ NKRþQJ
WKĹLJLDQTX\îĞQKFĨWKŢOÃEDROÅX"

29

17t3
1. %Ān îÆ îĔF hiŢu FÄF Yôn bþn truyŤn thŗn thRĀi 7Kŗn TUĨ trĹL Prô-mê-tê và ORÃL ngòĹL
&XŮF tu EŬ OĀL FÄF JLŪQJ YŚW. +Æ\ so VÄQK FÄF YôQ EþQ và rút ra QKŚQ xét FKXQJ
EōQJFÄFKîLšQYÃR3KLŠXKĔFWŚSîòļFNĈYÃRYĺWKHRPřXVDX
So sánh các văn bản
Văn bản
Thần Trụ trời
Các đặc điểm chính
Không gian, thời gian

Prô-mê-tê và
loài người

Cuộc tu bổ lại
các giống vật

Các câu hỏi, bài tập
trong mục này giúp
bạn củng cố kiến
thức, rèn luyện kĩ
năng về đọc, viết,
nói và nghe, phát
triển năng lực ngôn
ngữ và năng lực
văn học.

7

MỤC LỤC
Lời nói đầu ..................................................................................................................................................................... 3
Hướng dẫn sử dụng sách ........................................................................................................................................ 4
BÀI 1: TẠO LẬP THẾ GIỚI (THẦN THOẠI) ................................................................................. 11
ĐỌC ................................................................................................................................................................................13
Thần Trụ trời (Thần thoại Việt Nam) ............................................................................................................13
Prô-mê-tê và loài người (Thần thoại Hy Lạp) ...........................................................................................15
Đi san mặt đất (Truyện của người Lô Lô) ..................................................................................................18
Thực hành tiếng Việt .....................................................................................................................................19
Cuộc tu bổ lại các giống vật (Thần thoại Việt Nam) ...............................................................................21
VIẾT ................................................................................................................................................................................23
Viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một truyện kể ...............................................................23
NÓI VÀ NGHE .............................................................................................................................................................29
Giới thiệu, đánh giá về nội dung và nghệ thuật của một truyện kể ..............................................29
Ôn tập ...........................................................................................................................................................................34
BÀI 2: SỐNG CÙNG KÍ ỨC CỦA CỘNG ĐỒNG (SỬ THI)............................................................. 35
ĐỌC ................................................................................................................................................................................37
Đăm Săn chiến thắng Mtao Mxây (Sử thi Ê-đê) .......................................................................................37
Gặp Ka-ríp và Xi-la (Sử thi Hy Lạp) ...............................................................................................................43
Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê ........................................................................................................48
Thực hành tiếng Việt .....................................................................................................................................50
Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời (Sử thi Ê-đê) ..........................................................................51
VIẾT ................................................................................................................................................................................54
Viết văn bản nghị luận về một vấn đề xã hội .........................................................................................54
NÓI VÀ NGHE .............................................................................................................................................................59
Thuyết trình về một vấn đề xã hội có kết hợp sử dụng
phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ ........................................................................................................59
Ôn tập ...........................................................................................................................................................................62
BÀI 3: GIAO CẢM VỚI THIÊN NHIÊN (THƠ) .............................................................................. 63
ĐỌC ................................................................................................................................................................................65
Hương Sơn phong cảnh (Chu Mạnh Trinh) ................................................................................................65
Thơ duyên (Xuân Diệu) ....................................................................................................................................68
Lời má năm xưa (Trần Bảo Định) ..................................................................................................................70
Thực hành tiếng Việt .....................................................................................................................................71
Nắng đã hanh rồi (Vũ Quần Phương) .........................................................................................................72
VIẾT ................................................................................................................................................................................73
Viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một bài thơ .....................................................................73

8

NÓI VÀ NGHE .............................................................................................................................................................78
Giới thiệu, đánh giá về nội dung và nghệ thuật của một bài thơ ...................................................78
Ôn tập ...........................................................................................................................................................................79
BÀI 4: NHỮNG DI SẢN VĂN HOÁ (VĂN BẢN THÔNG TIN) ....................................................... 80
ĐỌC ................................................................................................................................................................................81
Tranh Đông Hồ – nét tinh hoa của văn hoá dân gian Việt Nam ...........................................................82
Nhà hát Trần Hữu Trang khánh thành phòng truyền thống;
Thêm một bản dịch “Truyện Kiều” sang tiếng Nhật .................................................................................86
Lí ngựa ô ở hai vùng đất (Phạm Ngọc Cảnh) ............................................................................................89
Thực hành tiếng Việt .....................................................................................................................................90
Chợ nổi – nét văn hoá sông nước miền Tây ...............................................................................................92
VIẾT ................................................................................................................................................................................95
Viết báo cáo kết quả nghiên cứu có sử dụng trích dẫn, cước chú
và phương tiện hỗ trợ .....................................................................................................................................95
NÓI VÀ NGHE .......................................................................................................................................................... 103
Trình bày báo cáo kết quả nghiên cứu .................................................................................................. 103
Ôn tập ........................................................................................................................................................................ 107
BÀI 5: NGHỆ THUẬT TRUYỀN THỐNG (CHÈO/ TUỒNG) ........................................................ 109
ĐỌC ............................................................................................................................................................................. 112
Đọc văn bản chèo hoặc văn bản tuồng
Thị Mầu lên chùa (chèo cổ) ......................................................................................................................... 112
Huyện Trìa xử án (tuồng đồ) ....................................................................................................................... 118
Đàn ghi-ta phím lõm trong dàn nhạc cải lương .................................................................................... 124
Thực hành tiếng Việt .................................................................................................................................. 127
Đọc mở rộng văn bản chèo hoặc văn bản tuồng
Xã trưởng – Mẹ Đốp (chèo cổ) .................................................................................................................... 128
Huyện Trìa, Đề Hầu, Sư Nghêu mắc lỡm Thị Hến (tuồng đồ) ............................................................. 133
VIẾT ............................................................................................................................................................................. 140
Viết một bản nội quy hoặc hướng dẫn ở nơi công cộng ................................................................ 140
NÓI VÀ NGHE .......................................................................................................................................................... 146
Thảo luận nhóm về một vấn đề có ý kiến khác nhau ...................................