T- Trên cơ sở chính nghĩa tất thắng, “Đại cáo bình Ngô” là 1 bản anh hùng ca ca ngợi sức mạnh của truyền thống yêu nước và tinh thần độc lập tự cường, nêu bật sức mạnh của quân và dân ta trong cuộc khởi nghĩa, đập tan cuộc xâm lăng phi nghĩa của giặc, mở ra kỉ nguyên hoà bình, hạnh phúc cho dân tộc ở TK XV.
- Mục đích chính yếu: Tuyến bố và khẳng định nền hoà bình, độc lập của dân tộc Việt Nam. khẳng định chiến thắng đã thuộc về nhân dân Việt Nam.
* Bước 2: Bài mới
G (Giới thiệu):
Dường như ở mỗi bước ngoặt lịch sử của dân tộc Việt Nam lại xuất hiện một thiên tài trong VH. TK XV chúng ta có một Nguyễn Trãi. Đó là người có “tấm lòng son ngời lửa luyện”, một tâm hồn vằng vặc sao khuê và cũng là “1tâm hôn băng giá đựng trong bình ngọc”. Cuộc đời và sự nghiệp văn chương của Nguyễn Trãi là kết tinh sức mạnh tinh thần yêu nước, của nhân nghĩa sáng ngời. Để hiểu rõ điều đó, bài hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu về tác gia Nguyễn Trãi.
I. Cuộc đời:
?Qua việc chuẩn bị bài ở nhà, em hãy cho biết cuộc đời Nguyễn Trãi có những sự kiện quan trọng nào? Phân tích các sự kiện thể hiện con người và tầm vóc vĩ đại của ông?
T- Nguyễn Trãi hiệu Ức Trai, sinh 1380, quê làng Chi Ngại - Phượng Sơn - Lộ lạng Giang (nay thuộc huyện Chí Linh - Hải Dương). Sau dời đến làng Ngọc Ổi, xã Sơn Nam Thượng, huyện Thượng Phúc (nay thuộc xã Nhị Khê, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây).
- Cha: Nguyễn Ứng Long (sau đổi là Nguyễn Phi Khanh) vốn là học trò nghèo thi đỗ Thái học sinh.
- Mẹ: Trần Thị Thái, con quan Tư đồ Trần Nguyên Đán, dòng dõi quý tộc.
- Thời đại: đầy biến động dữ dội...
- Nguyễn Trãi sống dưới 3 triều đại: nhà Trần, nhà Hồ và nhà Lê. Ông là người thức thời, yêu nước, có nhiều công đóng góp cho đất nước song phải chịu số phận của 1 người tài ba lỗi lạc luôn bị nghi kị, gièm pha và cuối cùng chịu tai hoạ thảm khốc (chi di tam tộc).
=> TL: Nguyễn Trãi là 1 con người vĩ đại, toàn đức, toàn tài.
II. Sự nghiệp văn học:
1. Tác phẩm của Nguyễn Trãi
?Nêu những đóng góp quan trọng cho VHdt?
T-Về quân sự và chính trị: NT có: + “Quân trung từ mệnh tập” là tập văn chính luận hoàn chỉnh nhất trong lịch sử VHVN, gồm 1 số thư từ, biểu, quân lệnh gửi cho các tướng của ta và những bức thư ô người danh Lê Lợi viết để giao thiệp với các tướng nhà Minh, thực hiện kế hoạch “Mưu phạt tâm công” (đánh vào lòng người).
+ “Đại cáo bình Ngô” là áng “Thiên cổ hùng văn” trong lịch sử 1 văn kiện tổng kết đầy đủ và xúc động về cuộc kháng chiến anh dũng chống quân Minh và cũng là 1 bản tuyên ngôn về lòng yêu hoà bình của nhân dân ta.
+ NT còn soạn 28 bài gồm phú, chiếu, biểu tấu, bi kí, lục...
- Về lịch sử: Lam Sơn thực lục, văn bia Vĩnh Lăng ghi lại quá trình khởi nghĩa Lam Sơn, khẳng định tư tưởng gắn bó với nhân dân là điều kiện kiên quyết của mọi thắng lợi.
- Về địa lí: “Dư địa chí” là t/p địa lí xưa nhất còn lại của nước ta, có cả giá trị địa lí + lịch sử + dt học.
- Về VH: “Ức Trai thi tập” (Chữ Hán), “Quốc âm thi tập” (Chữ Nôm).
Thơ chữ Hán của Nguyễn Trãi có phong cách riêng, vừa trữ tình, vừa trí tuệ, vừa hào hùng, vừa lãng mạn.
“Quốc âm thi tập” là tập thơ Nôm sớm nhất, nhiều bài nhất và hay nhất còn lại đến ngày nay.
G (mở rộng): đáng chú ý còn ở thời điểm Nguyễn Trãi làm thơ Nôm từ thế kỉ XV so sánh với một số nhà thơ trên thế giới như Sô –Xơ (Anh) dùng tiếng Anh làm thơ; Mác –tin bằng tiếng Ý cũng đều vào khoảng TK XIII đến thế kỷ XV. Điều đó cho thấy ý thức dt, sáng tác bằng thơ văn tiếng dt ở NT cũng gần như đồng thời với các nhà văn, nhà thơ lớn trên thế giới.
G: Chia học sinh thành 4 nhóm thảo luận phần 3:
3. Thơ văn Nguyễn Trãi, thấm nhuần tư tưởng nhân nghĩa, triết lí thế sự và tình yêu thiên nhiên.
N1: ?Pt những biểu hiện của tư tưởng nhân nghĩa, triết lí thế sự và tình yêu thiên