Bài 28 – Tiết 130
Ngày soạn:……..
Ngày day:……...

NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý (tiếp theo)


Mục tiêu
Kiến thức:
Nắm được hai điều kiện sử dụng hàm ý
Kỹ năng:
Rèn luyện kĩ năng đoán giải và sử dụng hàm ý
Thái độ:
Giáo dục ý thức giữ gìn sự trong sáng của Tiếng việt
Trọng tâm
Hai điều kiện sử dụng hàm ý liên quan đến người nói, người nghe
Chuẩn bị
Giáo viên: bảng phụ
3.2 Học sinh : soạn bài, vở bài tập, SGK, bảng phụ
4. Tiến trình
4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện (1 phúp):
Lớp 9a : sĩ số…/…
4.2 Kiểm tra miệng (4 phút):
Câu hỏi
Trả lời

1. Thế nào là nghĩa tường minh và hàm ý ?
1. - Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
- Hàm ý là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.

2. Cho ví dụ nghĩa tường minh và hàm ý về việc từ chối một cuộc rủ đi chơi ?
2. - Nghĩa tường minh:
Tớ bận ôn thi rồi.
Mình phải coi nhà cho mẹ…
Hàm ý :
Mẹ minh hôm nay không có ở nhà
Bài tập của mình còn rất nhiề….



4.3 Bài mới (38 phút)
* Giới thiệu bài:


Hoạt động của GV và HS
Nội dung bài học

Hoạt động 1: Điều kiện sử dụng hàm ý
( HS đọc văn bản đoạn trích
( GV ghi các câu in đậm lên bảng
? Nêu hàm ý câu in đậm thứ nhất ?
HS trả lời:
Câu " Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa thôi" -> hàm ý của câu là sau bữa ăn này con sẽ không còn ở nhà với thầy, mẹ và các em vì mẹ đã bán con
? Vì sao chị Dậu không nói thẳng mà phải dùng hàm ý ?
HS trả lời: vì đây là điều đau lòng nên chị tránh nói thẳng.
GV nhận xét
? Nêu hàm ý câu thứ hai?
HS trả lời: câu "con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài` -> hàm ý mẹ đã bán con cho nhà cụ Nghị thôn Đoài.
? Hàm ý trong câu nói nào của chị Dậu rõ hơn? Vì sao chị Dậu lại nói rõ hơn như vậy?
HS: Hàm ý câu nói thứ hai rõ hơn,vì cái Tí không hiểu được hàm ý của câu nói thứ nhất.
? Chi tiết nào trong đoạn trích cho thấy cái Tí đã hiểu hàm ý của câu nói của mẹ ?
HS thảo luận:
- Sự "giãy nảy" và câu nói của cái Tí " U bán con thật đấy ư " => cho thấy cái Tí hiểu ý mẹ.
GV chốt ý:
- Trong câu đầu vì quá đau lòng nên chị Dậu không thể nói thẳng với cái Tí.Chị đã dùng hàm ý nhưng cái Tí không hiểu rõ .Vì thế trong câu thứ hai chị đã cố sử dụng hàm ý rõ hơn.Còn cái Tí câu đầu chưa hiểu rõ hàm ý đến câu thứ hai cái Tí mới hiểu được.
? Như vậy khi sử dụng hàm ý đòi hỏi người nói và ngưới nghe điều gì ?
HS trả lời
GV nhận xét,rút kết luận
HS đọc ghi nhớ SGK

Hoạt động 2: Luyện tập(18 phút)
GV yêu cầu HS làm bài
HS làm bài
GV nhậ xét
BT 1 : Người nói, người nghe nhữngcau6 in đậm dưới đây là ai ? Xác định hàm ý của mỗi câu ấy. Theo em người nghe có hiểu hàm ý của người nói không ? Những chi tiết nào chứng tỏ điều đó ?













BT 2: Hàm ý câu in đậm dưới đây là gì ? Vì sao em bé không nói thẳng được mà phải sử dụng hàm ý ? Việc sử dụng hàm ý có thành công không ? Vì sao?



BT 3: Hãy điền vào lượt lời của B trong đoạn thoại sau đây một câu có hàm ý từ chối.?
BT 4: Tìm hàm ý của Lỗ Tấn qua việc ông so sánh " hy vọng" với "con đường" trong các câu sau ?

I. Điều kiện sử dụng hàm ý
1.Tìm hiểu ví dụ

- Câu " Con chỉ được ăn bữa này nữa thôi" → hàm ý mẹ đã bán con









- Câu " Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài" => hàm ý mẹ đã bán con cho nhà cụ Nghị thôn Đoài.







- Sự " giãy nảy"