NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ


I.Kiểm tra:
Thế nào là miêu tả nội tâm nhân vật ?
II-Mục tiêu:
1. Kiến thức:
- Yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự.
- Mục đích của việc sử dụng yếu tố nghị luận trong văn tự sự.
- Tác dụng của các yếu tố nghị luận trong văn tự sự.
2. Kĩ năng:
- Nghị luận trong khi làm văn tự sự.
- Phân tích các yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự.
III-Chuẩn bị:
- Giáo viên: Các đoạn văn tự sự có yếu tố nghị luận.
- Học sinh: Đọc các bài văn đã học đề tìm đoạn văn có yếu tố nghị luận.
IV-Tiến trình:
Giới thiệu bài: Tự sự là bức tranh gần gũi nhất với cuộc sống, mà cuộc sống thì hết sức đa dạng phong phú với đầy đủ các tình huống cảnh ngộ, tất cả các kiểu nhân vật, các mẫu người ta vẫn thường gặp hằng ngày. Để tập trung khắc họa kiểu nhân vật hay triết lí, hay suy nghĩ trăn trở, về ý nghĩ cuộc đời, về yêu ghét thì các tác giả sử dụng yếu tố nghị luận để tô đậm tính chất nhân vật mà mình muốn khắc họa. Giờ học này chúng ta cùng tìm hiểu yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự.


Hoạt động của giáo viên và học sinh

* Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự.
? Cho biết một số yếu tố để tạo nên văn bản tự sự.
- Ngôi kể, người kể, thứ tự kể, một sự việc, tự sự kết hợp miêu tả nội tâm.
? Nghị luận là gì ?
- Là nêu lý lẽ, dẫn chứng để bảo vệ một quan điểm, tư tưởng (luận điểm) nào đó.
- Gọi học sinh đọc 2 đoạn trích a, b /137 sách giáo khoa
- Học sinh đọc câu hỏi 2 sách giáo khoa
- Giáo viên chia lớp làm 2 nhóm, mỗi nhóm tìm hiểu một đoạn trích theo gợi ý của sách giáo khoa trang 132, 133 (thời gian 5 phút)
- Học sinh trao đổi – Ghi ý kiến ra nháp.
? Hãy tìm và chỉ ra những câu, chữ thể hiện rõ tính chất nghị luận trong hai đoạn trích trên.
- Học sinh phát biểu (sau khi đã thảo luận nhóm).
? Đoạn trích (a) vấn đề mà ông Giáo nêu lên suy nghĩ của mình là gì ? Câu nào ?
- Đây là những suy nghĩ nội tâm của ông Giáo. Ông Giáo đối thoại với chính mình, tự thuyết phục chính mình. Để đi đến kết luận ấy ông Giáo đã đưa ra các luận điểm và lập luận theo trình tự sau:
+ Nêu vấn đề: “Đối với những người...không bao giờ ta thương...”
- Phát triển vấn đề bằng những lí lẽ nào ? Các lí lẽ ấy có hợp quy luật không ?
+ Phát triển vấn đề: Vợ tôi không phải là người ác, nhưng sở dĩ thị ta trở nên ích kỉ, tàn nhẫn vì thị đã quá khổ.
. Khi người ta đau chân thì chỉ đến cái chân đau (xuất phát từ qui luật tự nhiên).
. Khi người ta khổ quá thì người ta không nghĩ đến ai được nữa.
. Bản tính tốt của con người ta bị những nỗi lo lắng đau buồn ích kỉ che lấp mất.
+ Kết thúc vấn đề: Tôi biết vậy nên tôi chỉ buồn chứ tôi không nở giận.
? Các câu trong ví dụ (a) thuộc loại câu gì.














? Trong đoạn trích (b) là lời thoại của những nhân vật nào.
- Lời thoại giữa Kiều và Hoạn Thư diễn ra với hình thức nghị luận.
? Vậy lập luận của Kiều như thế nào.
- Lập luận của Kiều ở mấy câu đầu. Sau câu chào mỉa mai là lời đay nghiến “Càng cay...càng oan trái nhiều” ( câu khẳng định.
? Hoạn Thư biện minh như thế nào.
- Hoạn Thư đã nêu lên 4 luận điểm xuất sắc trong 8 dòng thơ.







? Em có nhận xét gì về cách lập luận của hai người ? Câu văn dùng lập luận thường là loại câu như thế nào.
? Từ những phân tích trên em hãy rút ra những dấu hiệu và đặc điểm của lập luận trong một văn bản.


* Để khắc sâu hơn về yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự chúng ta cùng nhau thực hành luyện tập.

* Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh luyện tập

Nội dung

I.Tìm hiểu yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự: