Tiết: 108 -109

MỘT SỐ THỂ LOẠI VĂN HỌC KỊCH NGHỊ LUẬN

I. Mục tiêu: Giúp HS
1. Kiến thức:
- Hiểu khái quát đặc điểm một số thể loại văn học: kịch, nghị luận.
2. Kĩ năng:
- Vận dụng những hiểu biết vào việc đọc văn.
3. Thái độ:
- Có niềm đam mê khám phá cái hay, cái đẹp của tác phẩm kịch, nghị luận.
II Chuẩn bị của thầy và trò:
- GV: thiết kế giáo án điện tử
- HS: + Đọc lại các vở kịch đã học
+ Tìm hiểu những kiến thức về thể loại kịch, nghị luận.
III. Tiến trình bài dạy
1. Kiểm tra sĩ số
2. Kiểm tra bài cũ
3. Dạy bài mới
Giới thiệu lịch sử của kịch:
Ngay từ thuở bình minh của nền văn học Hi-Lạp cổ đại, kịch đã xuất hiện và khẳng định vị trí của một thể loại văn học thượng đẳng. Ở những giai đoạn tiếp theo trong lịch sử châu Âu, kịch có một sức phát triển vượt trội và rực rỡ, xuất hiện nhiều kịch gia lỗi lạc, xứng tầm nhân loại. Đó là: Corneill, Racine, Molièr, B.Shaw, Ionesco, Beckett, Hugo,..Ở Việt Nam, người ta biết đến kịch như một thể loại văn học vào đầu thế kỉ XX, phương Tây đã rọi luồng ánh sáng cho cái mầm non của kịch nước nhà nhú mầm và phát triển. Vũ Đình Long, Vi Huyền Đắc, Nguyễn Huy Tưởng, Lưu Quang Vũ...chính là những cây bút đã viết nên lịch sử của thể loại kịch ở Việt Nam.

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ
NỘI DUNG TRÌNH CHIẾU

* TÌM HIỂU THỂ LOẠI KỊCH
-.- GV: Cho HS xem trích đoạn “Vĩnh biệt Cửu Trùng đài” (3p’)
- GV: Sau khi xem xong trích đoạn kịch, em thấy để dàn dựng được một vở kịch trình diễn trên sân khấu kịch, cần có những yếu tố nào?
- HS: Kịch bản, diễn viên, đạo diễn, âm thanh, ánh sáng, hóa trang,...
- GV: Vậy thì, kịch là gì?
- HSTL: Kịch là một loại hình nghệ thuật tổng hợp, được diễn trên sân khấu và trong điện ảnh.

- GV giải thích: Để có được một vở kịch hoàn hảo ra mắt công chúng, cần phải có rất nhiều yếu tố: kịch bản, đạo diễn, diễn viên, âm thanh, ánh sáng...Trong đó, kịch bản được xem là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của kịch. Kịch bản văn học là phần văn bản của tác phẩm kịch, tuy có nhiều điểm giống với các văn bản văn xuôi khác (như có nhân vật, cốt truyện, lời thoại...) nhưng do được viết ra với mục đích để diễn nên nó phụ thuộc vào nghệ thuật sân khấu, tạo nên những đặc trưng riêng, chi phối cách cấu tạo các yếu tố kia.


- GV: Từ những kịch bản văn học các em đã được học và trích đoạn kịch mà các em vừa xem, hãy cho biết kịch có những đặc trưng nào?

- HSTK: xung đột kịch, hành động kịch, nhân vật kịch, ngôn ngữ kịch.
-
GV: Thế nào là xung đột kịch?Xung đột kịch có những đặc điểm gì?
Xung đột kịch có vai trò như thế nào trong một tác phẩm kịch?
- GV: Văn học là tấm gương phản ánh trung thành đời sống xã hội và thời đại. Thơ, văn xuôi hay kịch bản văn học đều không nằm ngoài quy luật ấy. Nhưng, nếu như thơ lấy tâm trạng của nhân vật trữ tình làm đối tượng phản ánh, văn xuôi lựa chọn dung lượng hiện thực rộng lớn để phản ánh cuộc sống thông qua một hệ thống hình tượng nhân vật thì kịch lại phản ánh đời sống thông qua xung đột. Vì thế, Pha-đê-ép cho rằng: “Xung đột là cơ sở của kịch”.
Lí giải vì sao xung đột được xem là cơ sở của kịch? + Xã hội cổ đại: thế giới quan thần linh chủ nghĩa, tư tưởng định mệnh > < khát vọng làm chủ thiên nhiên, làm chủ bản thân của con người.
+ Xã hội chủ nô: nô lệ > < bọn chủ nô.
+ Xã hội phong kiến: người dân bị áp bức > < vua chúa, quan lại.
+ Xã hội hiện đại: cách mạng > < phản cách mạng, cái thiện > < cái ác, cái tốt
> < cái xấu, cái cũ > < cái mới,...

Do sự hạn chế về không gian, thời gian và phạm vi đời sống được phản ánh cho nên khi viết kịch, người ta phải lựa chọn những xung đột nổi bật nhất, cơ bản nhất của xã hội và thời đại (đây chính là tính lịch sử cụ thể của