TIẾT: 49
MỘT SỐ THỂ LOẠI VĂN HỌC: THƠ

A/ MỤC TIÊU BÀI HỌC
I. Kiến thức:
- Nhận biết loại và thể trong văn học
- Hiểu khái quát đặc điểm của một số thể loại văn học: thơ, truyện.
II.Kỹ năng:
Vận dụng những hiểu biết đó vào việc đọc văn.
III. Giáo dục:
Bồi dưỡng tâm hồn yêu thơ và cảm nhận được cái hay, cái đẹp của thơ văn.
B/ PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN: Sách giáo khoa, sách giáo viên, thiết kế bài học, tài liệu tham khảo có liên quan...
C/ PHƯƠNG PHÁP: Phát vấn, thuyết giảng, đàm thoại, thảo luận nhóm
D/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
I/ Ổn định lớp
II/ Kiểm tra bài cũ
III/ Bài mới
Giới thiệu(.............)

HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG CẦN ĐẠT

HĐ 1: Gv hướng dẫn tìm hiểu chung về thể loại VH.
- GV gợi cho HS tìm hiểu về loại và thể.
- Tìm hiểu:
CH: Thế nào là loại? Theo em tác phẩm văn học chia thành mấy loại? Đó là những loại nào? Cho ví dụ?


CH: Em hãy cho biết đặc trưng tiêu biểu nhất của mỗi loại?











CH: Em hiểu thế nào là thể? cho một số ví dụ cụ thể?







Hs đọc phần đầu SGK và trả lời câu hỏi.

HS trả lời.
HS lấy ví dụ từ những tác phẩm đã học.



HS dựa vào những kiến thức đã học và hiểu biết của mình để trả lời.











HS trả lời.
HS lấy một số tác phẩm thuộc các thể loại đã học để cho ví dụ.
I. Quan niệm chung về thể loại VH.
1. Loại




- Loại là hình thức tổ chức tác phẩm VH được xác định, nó là phương thức tồn tại chung.
- Có rất nhiều ý kiến khác nhau, song chúng ta có thể chia tác phẩm VH ra những loại sau:
+ Tự sự: kể chuyện, trình bày sự việc một cách cụ thể, chi tiết, tập trung miêu tả thế giới bên ngoài.
+ Trữ tình: là bộc lộ tình cảm, thể hiện tâm hồn con người, đặc biệt là đời sống nội tâm của tác giả.
+ Kịch: hướng đến xung đột, diễn biến, cuộc sống khách quan và tâm trạng con người dồn nén ở những mâu thuẫn thể hiện qua hành động và lời thoại.
+ Văn chính luận: lập luận thuyết phục người đọc, người nghe về một vấn đề nào đó.
2. Thể:
- Thể là sự hiện thực hóa của loại (thể nhỏ hơn loại, nằm trong loại).
Vd:
+ Loại tự sự có các thể: truyện, kí. Trong thể kí lại có các thể: kí sự, phóng sự, tùy bút, bút kí.
+ Loại trữ tình có các thể: thơ ca, khúc ngâm
+ Loại kịch có các thể: bi kịch, hài kịch.
+ Văn chính luận: cáo, hịch, chiếu. biểu


HĐ 2: GV hướng dẫn HS tìm hiểu về thơ.
- GV gợi cho Hs đọc vài câu thơ hoặc đoạn thơ mà em yêu thích.
CH: Vì sao em lại thích những câu thơ (đoạn thơ) ấy?
CH: Theo em thơ tác động đến người đọc ở những phương diện nào? Cốt lõi của thơ là gì?








HS trả lời (có thể thảo luận theo nhóm đôi.
II. Thơ.
1. Đặc trưng của thơ.
- Thơ là dạng tiêu biểu nhất, dạng gốc của văn chương.
- Thơ ca là tấm gương của tâm hồn, là tiếng nói tình cảm của con người, bộc lộ những rung động của trái tim trước cuộc đời.
- Thơ tác động đến người đọc từ nhiều phương diện nhưng cốt lõi của thơ là trữ tình.

- GV chọn một số câu thơ hoặc đoạn (bài) thơ giàu tính nhạc để gợi ý cho học sinh tìm cái hay của câu (đoạn, bài) thơ ấy
- VD: Mùa xuân nho nhỏ(Thanh Hải), Tương tư(Nguyễn Bính), Một số câu ca dao






CH: Để đọc và hiểu một bài thơ chúng ta cần có những yêu cầu nào?
- CH: vì sao chúng ta phải tìm hiểu xuất xứ của bài thơ?
GV gợi ý, nhắc lại cho HS tìm ý khám phá cái đẹp của bài ca dao Tát nước đầu đình
Từ bài ca dao đã phân tích trên, GV