MỘT SỐ GIẢI PHÁP BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI ĐẠT HIỆU QUẢ

Kính thưa các quý vị đại biểu, kính thưa các đồng chí giáo viên.
Hòa trong không khí hân hoan của hội nghị CNVC hôm nay, tôi xin được phép đại diện cho tổ Toán – Lý tham luận về “một số giải pháp bồi dưỡng học sinh giỏi đạt hiệu quả”.

Kính thưa các đồng chí, đối với người giáo viên, bên cạnh công tác đứng lớp giảng dạy thì công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là một trong những công tác chuyên môn quan trọng nhất. Là người giáo viên chúng ta luôn ý thức được điều đó.
Tuy nhiên bồi dưỡng HSG như thế nào cho hiệu quả luôn là vấn đề được các giáo viên chúng ta quan tâm nhất. Vì lý do đó mà tổ Toán – Lý chúng tôi hôm nay rất vinh dự được tham luận về các giải pháp bồi dưỡng HSG đạt hiệu quả.
Thưa các đồng chí, qua quá trình tham gia bồi dưỡng HSG và tham khảo các phương pháp bồi dưỡng HSG hay của những đồng nghiệp, chúng tôi nhận thấy rằng để công tác bồi dưỡng HSG đạt hiệu quả thì chúng ta cần phải thực hiện đồng bộ các giải pháp sau đây.



1) Đối với giáo viên bồi dưỡng:
Thưa các đồng chí, người xưa có câu “danh sư xuất cao đồ” muốn có HSG phải có thầy giỏi vì thế người thầy phải luôn luôn có ý thức tự rèn luyện, tích lũy tri thức và kinh nghiệm, trau dồi chuyên môn, luôn xứng đáng là “người dẫn đường tin cậy” cho học sinh noi theo. Bên cạnh đó chúng tôi cũng cho rằng giáo viên phải là người có lập trường tư tưởng vững vàng, phải xác định tư tưởng cho mình và tâm huyết với công việc bồi dưỡng HSG này.
Giáo viên phải thường xuyên tìm tòi các đầu sách - tư liệu, kiến thức nâng cao trên các diễn đàn giáo dục trên mạng internet. Lựa chọn trang Web nào hữu ích nhất, tiện dụng nhất, tác giả nào có các chuyên đề hay (ưu tiên sách do nhà xuất bản giáo dục phát hành), khả quan nhất để sưu tầm tài liệu…
Trong công tác BDHSG khâu đầu tiên là khâu tuyển chọn học sinh khâu này rất quan trọng. Việc bồi dưỡng HSG cũng như gieo một mầm xanh vậy, giống có tốt thì mầm xanh mới phát triển tốt và ra những hoa thơm và đậu trái ngọt được. Học sinh được chọn phải là những em học giỏi, có tố chất thông minh – sáng tạo và trên hết là tinh thần yêu thích môn học.
Bước tiếp theo, sau khi lựa chọn được học sinh, chúng ta lập kế hoạch cho HS và cho mình một cách cụ thể tránh tình trạng thích đâu dạy đó. Dạy theo chuyên đề là biện pháp mà tổ chúng tôi thấy hữu hiệu nhất.
Nắm vững phương châm dạy chắc cơ bản rồi mới nâng cao - thông qua những bài luyện cụ thể để dạy phương pháp tư duy - dạy kiểu dạng bài có quy luật trước, loại bài có tính đơn lẻ, đặc biệt sau.
Để giải được các bài toán dành cho học sinh giỏi, học sinh cần phải hiểu kiến thức cơ bản – nền tảng cũng như là những kiến thức nâng cao một cách vững chắc, sâu sắc và có khả năng vận dụng linh hoạt, sáng tạo.
Mỗi loại kiến thức (khái niệm, định luật, định lý…) đều có nội hàm riêng và cách vận dụng (hay quy tắc, phương pháp, công thức) đặc trưng của nó. Khi dạy cần phải thông qua một số bài thí dụ cụ thể để khắc sâu cho học sinh đầy đủ, cặn kẽ nội hàm và phương pháp vận dụng của kiến thức đó. Được như vậy, khi gặp hàng chục, hàng trăm bài khác, mặc dù có những chi tiết cụ thể khác nhau nhưng học sinh vẫn làm được vì chúng giống nhau ở điểm cốt lõi.
Có những loại bài liên quan đến rất nhiều loại kiến thức kỹ năng khác nhau, học sinh muốn làm được cần phải biết chia bài đó thành nhiều bài toán nhỏ, trong mỗi bài nhỏ dùng kiến thức, kỹ năng nào. Muốn làm được như vậy, học sinh phải nắm thật vững nội hàm và phương pháp vận dụng của từng loại kiến thức, biết được chúng liên quan với nhau như thế nào (hay từng kiến thức nằm trong một hệ thống như thế nào, sử dụng công thức nào…), từ đó mới biết khi nào cần sử dụng kiến thức nào, phương pháp nào. Dù cho bài toán biến hoá nhiều kiểu, nhưng cũng không ra ngoài những kiến thức và phương pháp trong chương trình đã học.
Lý do phải dạy theo nhưng phương châm nêu trên:
Dạy chắc cơ bản trước rồi mới nâng cao: Các bài cơ bản là những bài dễ, chỉ liên quan đến một hoặc vài loại kiến thức kỹ năng, cần phải luyện tập nắm vững từng loại trước đã. Sau đó mới nâng cao dần những bài tổng hợp nhiều loại kiến thức