A-Phần mở đầu
I-Lý do chọn đề tài
Ngạn ngữ Irắc có một câu rất hay: "Nếu không xây được tác phẩm bạn hãy xây được một trái tim". Nhà văn, nhà thơ Việt Nam không những xây dựng được những tác phẩm hay mà đã xây dựng trong đó những trái tim - những trái tim thực sự - những trái tim nóng bỏng...
Có một nhà thơ trên hành trình đến với những sáng tạo mới đã tâm sự: "Tôi không làm thơ theo cách của bạn, cũng như bạn đừng làm thơ theo cách của tôi. Nhưng dẫu sao đi nữa, nhà thơ - người sáng tạo phải dấn bước tới tương lai - dù chỉ là một tương lai ảo. Đôi lúc ảo tưởng lại đưa tới cho ta những sáng tạo mới". Anh đã để lại những ấn tượng sâu sắc với chúng tôi qua những lời bộc bạch này.
Gặp Nguyễn Trọng Tạo - một gã có "bộ mặt bông đùa dễ thương" - người đã đem vào thơ "nổi hoài nhớ yên lành", đã diễn giải những từ khúc riêng tư và những đa đoan cháy bỏng của cuộc đời bỗng đâu gieo vào người đọc những tình cảm yêu mến lạ lùng...
Chúng tôi đến đây với lòng yêu quý và trân trọng đặc biệt dành cho văn học Việt Nam - nền văn học của quá khứ - hiện tại và tương lai, nền văn học lấp lánh và rực rỡ những ánh hào quang..!
Nguyễn Trọng Tạo cũng như bao nhà thơ đương đại khác đã tô điểm cho những ánh hào quang đó. Anh là nhà thơ của "những cái chớp mắt ngàn năm trôi". Nếu đã đọc thơ Nguyễn Trọng Tạo, cảm được cái hồn thơ thân mật, hồn hậu với chất quê đầy mặn mà và sâu lắng đó, chắc chắn bạn sẽ cảm được hơi thở và nhịp đập của một trái tim giàu men say cuộc đời. Tôi nhớ tới một quan niệm: "Chúng ta cứ là chúng ta với tâm hồn và bản ngã thật của chúng ta..."Và với Nguyễn Trọng Tạo, tuy thơ chưa xuất hiện nhiều trên văn đàn, cũng không hẳn đã đến với nhiều bạn đọc nhưng anh đã khơi dậy "tâm hồn và bản ngã thật" của con người. Nếu ai tin vào thơ anh, ấy là sẽ tìm thấy anh ở bất cứ đâu, không riêng ở Việt Nam mà ở Anh, Nga, Pháp hay Ba Lan...
Chọn Nguyễn Trọng Tạo, tôi chọn cách để tiếp cận với thế giới nghệ thuật thơ mới mẻ trong dòng văn học đương đại đang chảy xiết. Khai thác tiếng lòng và những đặc trưng thẩm mỹ của một tâm hồn đa mang như Nguyễn Trọng Tạo đã gieo rắc trong tôi hứng thú và niềm say mê thực sự. Bởi nói một cách công bằng thì thơ Nguyễn Trọng Tạo còn là "một vùng đất mới", còn tiềm ẩn những "chất quặng" chưa được đào phá. Khai thác và tìm hiểu "nguồn thơ lạ" này còn thu hút tôi ở chỗ nó là quá trình phụ thuộc chủ yếu vào sự tiếp xúc trực tiếp với tác phẩm và những cảm nhận trực giác của bản thân.
Bên cạnh đó xuất phát từ quan niệm của Thi pháp học cho rằng: "Hình thức nào cũng mang một nội dung nhất định và nội dung nào cũng tồn tại trong một hình thức cụ thể", người viết chọn hướng tiếp cận thơ ở phương diện thế giới nghệ thuật. Đồng thời, khai thác đề tài này với bản thân tôi là một cơ hội đào sâu, mở rộng, tìm hiểu thơ Nguyễn Trọng Tạo, từ đó làm nổi bật thế giới nghệ thuật, phong cách thơ anh. Và qua đây tôi muốn khẳng định một tiếng thơ mới, vừa lạ, vừa đầy tài năng và tâm hồn trong nền thơ Việt hiện nay.
II-Lịch sử đề tài
Với riêng bản thân tôi, hành trình đến với thơ Nguyễn Trọng Tạo là hành trình tự tìm tòi, khám phá trên cơ sở trực tiếp từ tác phẩm và những nhìn nhận cá nhân. Sở dĩ tôi nói như vậy vì thơ Nguyễn Trọng Tạo còn là một "chân trời" mới, một "dư địa" rộng rãi chưa mấy ai khai phá cặn kẽ.
Nói đến Nguyễn Trọng Tạo là nói đến một tâm hồn nghệ sĩ đa dạng. Anh đã bước vào nghệ thuật với nhiều phương diện: là một nhà thơ, một nhà phê bình và là một nhạc sĩ. Một khúc hát quan họ, một bài thơ tình, một trang văn hay một trang phê bình giúp bạn có những cảm xúc khác nhau về một Cẩm Ly, một Bảo Chi hay một Tào Ngu Tử...(các bút danh khác của Nguyễn Trọng Tạo).
Với cách nhìn nhận công bằng, tôi thấy rằng mặc dù Nguyễn Trọng Tạo đã nhận được không ít lời khen tặng từ bạn đọc nhưng chưa thực sự nhận được sự quan tâm của giới nghiên cứu và phê bình. Quan tâm và viết lời bình cho thơ Nguyễn Trọng Tạo chỉ mới xuất hiện ở một số người, chủ yếu là bạn thơ và những người quen biết anh. Trong đó có thể kể đến Hoàng Phủ