PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO …
TRƯỜNG TRUNG HỌC ………..
---    ---

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ KINH NGHIỆM TỔ CHỨC TRÒ CHƠI
NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ VÀ HỨNG THÚ HỌC
TẬP TRONG BỘ MÔN ÂM NHẠC 6
(Sách Kết nối tri thức)

Lĩnh vực: …
Họ và tên tác giả: ….
Đơn vị: ….

Năm học: 20….- 20…

MỤC LỤC
PHẦN I. MỞ ĐẦU.................................................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài................................................................................................................................ 1
2. Mục đích nghiên cứu......................................................................................................................... 3
3. Đối tượng nghiên cứu....................................................................................................................... 3
4. Phương pháp nghiên cứu................................................................................................................. 4

PHẦN II. NỘI DUNG.............................................................................................................................4
1. Cơ sở lý luận........................................................................................................................................ 4
2. Thực trạng của vấn đề.................................................................................................................... 7
Thuận lợi..................................................................................................................................................................................... 7
Khó khăn:..................................................................................................................................................................................... 8

3. Các giải pháp thực hiện.................................................................................................................... 8
Trò chơi “ Nghe nhạc đoán tên bài”.................................................................................................................................. 9
Trò chơi “ Nghe giai điệu xướng lời ca”........................................................................................................................ 11
Trò chơi “ Đọc ký hiệu nhanh ”........................................................................................................................................ 14
Trò chơi “Chính tả tiếp sức”.............................................................................................................................................. 15
Trò chơi “ Ai đố hay, ai giải hay”..................................................................................................................................... 15
Trò chơi “Thể dục đồng diễn bằng âm nhạc”........................................................................................................... 16

4. Hiệu quả đạt được khi áp dụng SKKN...................................................................................... 17

PHẦN III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ...............................................................................................19
1. Kết luận :............................................................................................................................................ 19
2 Kiến nghị :........................................................................................................................................... 21

PHẦN I. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Âm nhạc là một “món ăn tinh thần'' không thể thiếu của loài người, là
ngôn ngữ âm thanh đặc biệt do con người sáng tạo ra để thể hiện những tình
cảm trong lao động cũng như trong cuộc sống.
Âm nhạc không giúp cho ta khỏi lạnh, khỏi nóng, khỏi đói, khỏi khát
cũng không giúp chúng ta chống lại vi trùng, thú dữ. Không ai ăn uống được âm
nhạc. Vậy thì âm nhạc từ đâu mà có và có tác dụng như thế nào đến tình cảm, cá
tính, thậm chí sức khỏe, trạng thái tâm sinh lý của con người?
Trước hết âm nhạc không phải từ trên trời rơi xuống, mà xuất phát từ
trong cuộc sống. Từ thời tiền sử, tai con người đã nghe những tiếng sấm sét,
tiếng núi lở, tiếng thác đổ, tiếng voi gầm ngựa hí…. Nói chung là những tiếng
gây khiếp sợ. Nhưng họ cũng nghe tiếng chim hót, tiếng cây lá rì rào, tiếng suối
reo… rất êm tai.
Như một bản năng, khi nhiều người khiêng một vật nặng họ cùng cất lên
tiếng hô một lúc để kế hợp sức đúng lúc. Bài hát Kéo thuyền trên sông Volga
được hình thành khi người lao động hợp sức kéo thuyền ngược sông. Những bài
hát ru con được hình thành khi người mẹ bắt chước tiếng lá xào xạc, tiếng suối
reo, cất tiếng thủ thỉ bên tai bé, mong bé ngủ ngon. Nói tóm lại, âm nhạc xuất
phát từ cuộc sống và trở lại phục vụ cuộc sống. Âm nhạc xuất hiện từ thời khai
thiên lập địa, từ thời nguyên thủy và vẫn tồn tại, được truyền lại cho đến ngày
nay. Loài người đã sử dụng âm nhạc như một phương tiện làm cho đời sống tinh
thần thêm phong phú góp phần cải tạo và nâng cao chất lượng cuộc sống. Vậy
âm nhạc có tác dụng như thế nào lên mỗi người và vì sao âm nhạc lại quan
trọng đến thế trong việc thể hiện những tâm tư tình cảm của con người?
Ngày nay với sự phát triển của xã hội nhu cầu được nói lên tiếng nói, bộc
lộ cá tính riêng của bản thân chưa khi nào lại phổ biến như bây giờ. Và âm nhạc
cũng là một lĩnh vực để các cá nhân thể hiện cái tôi rõ ràng nhất. Ngoài ra âm
1

nhạc còn có tác dụng thúc đẩy khả năng sáng tạo, có tính hấp dẫn, tính tập hợp,
tính cổ vũ động viên, tính liên tưởng, tăng khả năng hòa nhập cộng đồng và phát
huy óc tưởng tượng của mỗi người.
Chính vì những tác dụng to lớn mà âm nhạc mang lại, nên chưa bao giờ
bộ môn âm nhạc lại được quan tâm đến thế trong các trường học phổ thông
ngày nay. Tuy nhiên vì nhiều lý do, cả khách quan và chủ quan mà các em học
sinh vẫn chưa nhận thức được tầm quan trọng của âm nhạc đối với việc học tập
cũng như những tác động của âm nhạc mang lại. Các em có thể thích xem ca
nhạc, thần tượng các ca sĩ nhưng đối với môn âm nhạc trong trường học lại
không mấy hứng thú và quan tâm. Phải chăng những giờ học âm nhạc còn mang
tính hình thức, chủ yếu dạy lý thuyết mà không tạo ra môi trường học tập sôi
nổi để các em tiếp cận một cách dễ dàng cũng như hào hứng hơn đối với bộ
môn âm nhạc?
Hiện nay vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu về việc áp
dụng các trò chơi vào môn Âm nhạc mà chỉ có một số ý kiến của các nhà
chuyên môn về việc nên đưa các trò chơi vào dạy âm nhạc. Từ đó, đa số giáo
viên tự tìm hiểu các trò chơi và áp dụng vào tiết học nên chưa có sự thống nhất
chung về cách thức tổ chức các trò chơi. Bên cạnh đó một số giáo viên sử dụng
trò chơi chưa phù hợp hoặc thời gian trò chơi kéo dài, cần phải tổ chức cầu kì.
Học sinh thay vì sau khi được chơi trò chơi sẽ thêm hứng thú và khắc sâu kiến
thức lại sa đà vào việc chơi để lấy thành tích, chơi chỉ để giải trí đơn thuần nên
trò chơi âm nhạc lúc này chưa thật sự mang lại hiệu quả cho giờ học.
Vì lý do này nên tôi đã tìm hiểu dựa trên một số ý kiến của các nhà
chuyên môn, nhà nghiên cứu âm nhạc và mạnh dạn áp dụng một số trò chơi âm
nhạc vào một số phân môn, từ đó giúp các em học sinh thêm yêu thích và có
nhiều hứng thú hơn trong các giờ học âm nhạc qua đề tài:“ Một số kinh nghiệm
tổ chức trò chơi nhằm nâng cao hiệu quả và hứng thú học tập trong bộ môn
Âm nhạc 6 ở Trường THCS …” theo bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống.

2

2. Mục đích nghiên cứu
Đối với việc học tập ở trường phổ thông đặc biệt là ở lứa tuổi Trung học
cơ sở (THCS), âm nhạc vừa có tác dụng kích thích sự ham muốn tìm tòi học hỏi
của học sinh, nuôi dưỡng và củng cố niềm ham thích và sự tham gia của học
sinh vào những hoạt động âm nhạc. Việc này giúp các em đạt được kết quả học
tập tốt và có những lối cư xử đúng mực, thái độ tích cực và phẩm chất tốt hơn
trong cuộc sống.
Qua thực tế, tôi nhận thấy hầu hết các em học sinh khối 6 chưa có nhiều
hứng thú đối với môn Âm nhạc, vì thế tiết học chưa sôi nổi và đạt hiệu quả. Khi
đưa ra các trò chơi áp dụng vào các phân môn trong giờ học âm nhạc,, mục đích
của tôi thông qua các trò chơi này là, học sinh thêm yêu thích và thấy môn Âm
nhạc không còn là môn học lý thuyết đơn thuần và nhàm chán.
3. Đối tượng nghiên cứu
Bản thân tôi là giáo viên âm nhạc tại trường THCS … đã có nhiều năm
và khi đi vào thực tế giảng dạy thì tôi nhận ra rằng, với các em học sinh Trường
THCS …. môn âm nhạc vẫn còn chưa được các em quan tâm đúng mức, nhận
thức về tầm quan trọng của âm nhạc còn hạn chế. Vì thế các tiết học diễn ra
chưa thực sự hiệu quả trong việc giúp nâng cao thẩm mỹ, đồng thời chưa phát
huy hết được các tác dụng mà âm nhạc mang lại. Từ thực tế đó, trong quá trình
lên lớp, tôi đã nghiên cứu và áp dụng một số trò chơi nhằm kích thích và gây
hứng thú cho các em, qua đó nâng cao hiệu quả trong việc dạy và học môn Âm
nhạc.
Các trò chơi đã được tôi áp dụng và tổng hợp trong đề tài nghiên cứu:
“Một số kinh nghiệm tổ chức trò chơi nhằm nâng cao hiệu quả và hứng thú
học tập trong bộ môn Âm nhạc 6 ở Trường THCS …'' theo bộ sách Kết nối
tri thức với cuộc sống với mong muốn đưa ra một số kinh nghiệm của bản thân
về cách tổ chức một số trò chơi giúp cho học sinh khối 6 có thể học tốt hơn môn
Âm nhạc và thêm hứng thú với bộ môn này.

3

4. Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình thực hiện đề tài tôi đã vận dụng chặt chẽ các phương
pháp nghiên cứu sau :
Phương pháp điều tra qua khảo sát thực tế: Để xây dựng và đáp ứng được
nhu cầu dạy và học phải trải qua quá trình thu thập và nghiên cứu tài liệu xử
lý và tóm tắt tài liệu có liên quan đến ý tưởng, đề tài như tạp chí khoa hoc, tài
liệu hội thảo chuyên đề, và một số sách tham khảo khác.
Phương pháp quan sát, phân tích, tổng hợp.
Phương pháp thống kế.
Từ thực tiễn giảng dạy cũng như việc học của học sinh, trong gần một
năm qua, bản thân tôi nhận thấy việc dạy học môn âm nhạc góp phần không nhỏ
giúp cho học sinh có khả năng vận dụng vào thực tiễn cuộc sống sinh hoạt văn
hóa văn nghệ trong và ngoài nhà trường giải quyết những vấn đề trong cuộc
sống, đồng thời góp phần thúc đẩy việc đổi mới phương pháp dạy học của giáo
viên. Vì vậy , đó là nguồn động lực thôi thúc tôi đi sâu nghiên cứu đề tài “Một
số kinh nghiệm tổ chức trò chơi nhằm nâng cao hiệu quả và hứng thú học
tập trong bộ môn Âm nhạc 6 ở Trường THCS ... '' theo bộ sách Kết nối tri
thức với cuộc sống.
PHẦN II. NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
* Khái niệm trò chơi âm nhạc
Cũng giống như các bộ môn khác, khi giảng dạy âm nhạc trong trường
THCS , giáo viên (GV) phải biết tận dụng các phương pháp dạy khác nhau như
thuyết giảng, trình bày, phát vấn … bên cạnh các hình thức học tập của học sinh
(HS) như tự nghiên cứu, thảo luận nhóm, thuyết tŕnh, biểu diễn. Riêng âm nhạc
là bộ môn có thể phát huy được nhiều nhất thế mạnh về hướng dẫn trò chơi
trong giờ học. Vậy trò chơi âm nhạc là gì?
Trò chơi âm nhạc là một hoạt động học tập được diễn ra theo trình tự hoạt
động của một trò chơi trong một tiết học âm nhạc. Tham gia trò chơi , học sinh
4

được tìm hiểu về vấn đề , thực hiện một nhiệm vụ học tập hay thể hiện những
hành động , những thái độ và tăng thêm hứng thú học tập thông qua một số trò
chơi nào đó. Từ đó tạo ra được hiệu ứng lớn trong việc giúp các em khắc sâu
kiến thức, phát triển kỹ năng và đặc biệt là phát huy tính tích cực của HS theo
mục tiêu đổi mới.
Trò chơi âm nhạc có những đặc điểm sau :
Nội dung của âm nhạc gắn liền với kiến thức, kĩ năng, thái độ của một
phân môn âm nhạc hoặc một bài học cụ thể.
Trò chơi âm nhạc được diễn ra trong thời gian, không gian nhất định của
một tiết học.
Sau khi tham gia trò chơi , mọi HS đều nhận được những nội dung học
tập phù hợp với trình độ cũng như tâm lí lứa tuổi của các em.
Khác với các trò chơi vận động rèn luyện sức khỏe hoặc nhằm mục đích
giải trí, trò chơi được sử dụng trong môn âm nhạc hướng tới sự hiểu biết âm
nhạc gắn với các nội dung học tập cụ thể là môn học, bài học.
* Cách thức tổ chức âm nhạc
Âm nhạc có rất nhiều lợi thế. Đây là bộ môn nghệ thuật động, nghệ thuật
của âm thanh, của ca từ. Lợi thế đó rất phù hợp với nhu cầu tâm sinh lý của lứa
tuổi THCS , đây là lứa tuổi hiếu động, thích được thể hiện mình. Trò chơi trong
âm nhạc sẽ đưa lớp học vào một không gian đặc biệt, tạo nên được không khí
sinh động trong giờ dạy. Nó chưa có ma lực cuốn hút và gây nhiều hứng thú cho
học sinh kể cả những em lười học, thụ động. Không khí sôi động đó sẽ choán
chỗ và đẩy lùi được cách dạy lý thuyết suông nặng nề, nhàm chán. Không mang
tính hàn lâm bác học theo kiểu “ đao to, búa lớn”. Các giờ học mang “ bộ áo trò
chơi” sẽ cuốn các em vào “ cuộc chơi tri thức” lành mạnh, làm giàu thêm vốn
văn hóa âm nhạc phổ thông cho lứa tuổi thiếu niên nhi đồng.
Khi áp dụng trò chơi vào giờ học âm nhạc cần phải theo một quy trình
nhất định: Trước hết giáo viên lựa chọn trò chơi phù hợp với yêu cầu của bài
học, sau đó chuẩn bị các phương tiện cần thiết cho trò chơi. Bước tiếp theo là
5

phổ biến tên trò chơi, nội dung, tác dụng và luật chơi cho học sinh. Học sinh
tiến hành chơi và cuối cùng là đánh giá và thảo luận về ý nghĩa của trò chơi.
Từ trước tới nay trong văn hóa dân gian và hiện đại, trò chơi vừa là nhu
cầu lớn của con người, vừa là phương tiện giáo dục hấp dẫn và hiệu quả. Vì thế
những ai biết tổ chức trò chơi trong tiết học là người đó biết cụ thể hóa phương
châm “ học mà chơi, chơi mà học”. Đặc biệt áp dụng trò chơi trong giờ học là
phương pháp giáo dục phù hợp với trẻ em, qua đó các em sẽ bộc lộ, thể hiện
mình một cách tự nhiên, Với không khí tiết học vui vẻ, các em sẽ thấy giờ học
trở nên hấp dẫn hơn, từ đó tiếp thu bài học một cách tích cực và hiệu quả. Các
trò chơi cũng góp phần củng cố kiến thức cho học sinh và rèn luyện kỹ năng
sống cho các em: có trách nhiệm, tôn trọng kỉ luật, ý chí, tinh thần đồng đội khi
tham gia nhóm, đội và tôn trọng luật chơi.
Âm nhạc là một bộ môn đặc thù nên không thể có một tiết dạy nào thuần
túy và lý thuyết. Trong các giờ học hát không khí lớp học cũng sẽ kém sinh
động và thu hút nếu giáo viên không biết lồng ghép các trò chơi hấp dẫn vào
trong tiết dạy của mình. Bằng việc chơi trò chơi, việc học Âm nhạc sẽ được tiến
hành một cách sinh động, không khô khan, nhàm chán. Học sinh được lôi cuốn
vào quá trình luyện tập một cách tự nhiên đồng thời giải tỏa những mệt mỏi,
căng thẳng trong học tập.
Trong khi tổ chức trò chơi cần phải lưu ý một số điểm sau:
Mục đích của trò chơi phải rõ ràng, thông qua trò chơi các em sẽ tiếp thu
được những kiến thức gì; Nội dung của trò chơi phải gắn liền với kiến thức môn
học, bài học, lớp học. Trò chơi phải đơn giản, dễ hiểu, dễ tổ chức và thực hiện;
phải phù hợp với chủ đề của bài học, với quỹ thời gian, không gian lớp học và
đặc biệt là không gây nguy hiểm cho học sinh.
Trước khi tổ chức trò chơi giáo viên phải có sự chuẩn bị tốt, mọi học sinh
đều hiểu và tham gia trò cho dễ dàng, hiệu quả. Khi chơi các em phải nắm được
quy tắc chơi và tôn trọng luật chơi cũng như quy định của nhóm, tổ

6

Trong quá trình chơi không được lạm dụng quá nhiều thời gian, gây ảnh
hưởng đến các nội dung khác của bài học. Trò chơi phải phát huy được tính tích
cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. Giáo viên có thể tạo điều kiện để học sinh
tham gia tổ chức, tự điều khiển cả quá trình chơi trò chơi: Từ chuẩn bị, tiến
hành chơi và đánh giá kết quả sau khi chơi. Các trò chơi phải được thay đổi một
cách hợp lý, tránh gây nhàm chán cho học sinh.
Vì thế mục đích của đề tài này là đưa ra một số trò chơi giúp giáo dục tổ
chức tốt giờ dạy của mình, bên cạnh đó tăng thêm hứng thú và nâng cao hiệu
quả học tập của học sinh đối với bộ môn Âm nhạc. Việc chơi trò chơi trong giờ
học còn giúp tăng cường khả năng giao tiếp giữa học sinh với học sinh và giữa
học sinh với giáo viên.
Căn cứ vào nhiệm vụ, yêu cầu của bộ môn, căn cứ vào nội dung chương
trình sách giáo khoa, căn cứ vào chương trình giảm tải của Bộ giáo dục, với tư
cách là giáo viên trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy cần phải nghiên cứu kỹ cơ sở
lý luận và nắm vững các kiến thức về bộ môn và phương pháp giảng dạy bộ
môn nhằm đạt được hiệu quả cao nhất.
2. Thực trạng của vấn đề
Những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện “Một số kinh nghiệm tổ chức
trò chơi nhằm nâng cao hiệu quả và hứng thú học tập trong bộ môn Âm nhạc 6
ở Trường THCS ... ''
Thuận lợi
- Trường THCS ... là một trường trung tâm chất lượng cao của huyện
nhà, các em học sinh rất ngoan ngoãn, lễ phép, thật thà. Đây là trường có học
sinh tuyển chọn từ các xã khác nhau nên chất lượng đầu vào của các em cao hơn
so với mặt bằng chung các trường trong huyện.
- Cơ sở vật chất của nhà trường như: Sách giáo khoa, thanh phách, nhạc
cụ tương đối đầy đủ.
- Nhà trường và ban giám hiệu thường xuyên quan tâm tới chất lượng dạy
và học của giáo viên và học sinh.
7

- Âm nhạc là một môn học độc lập trong chương trình THCS, việc dạy và
học nghiêm túc, có kiểm tra, thi đánh giá cuối năm. Kết quả bộ môn là một
trong những tiêu chuẩn để xét lên lớp hay tốt nghiệp bậc học.
Bản thân giáo viên đã được tham gia nhiều lớp tập huấn của sở GD&ĐT
tổ chức, vốn yêu nghê, say sưa với công tác giảng dạy, đầu tư cho chuyên môn,
tìm mọi biện pháp để có giờ dạy tốt, học tốt, đổi mới phương pháp dạy học theo
hướng tích cực, tìm cách truyền đạt cho học sinh cảm hứng trong giờ học hay
nói cách khác là thổi hồn vào trong giờ học cho học sinh.
Khó khăn:
Ngoài những điều kiện thuận lợi ra vẫn còn một số mặt hạn chế nhất
định. Do quan điểm sai lệch về “ môn chính” và “môn Phụ”, coi trọng các môn
tự nhiên, xem nhẹ các môn không chấm điểm. Đồng thời tình trạng “ Thực
dụng” trong học sinh còn tồn tại khá nặng nề, thể hiện ở quan niệm rằng “ thi gì
học nấy”.
Mặt khác tuy nhiên trường THCS ... nhưng cơ sở vật chất phục vụ cho
công việc giảng dạy dù tương đối đầy đủ nhưng còn thiếu và chưa đồng bộ. Nhà
trường chưa có phòng học chức năng dành cho bộ môn âm nhạc, các phương
tiện nghe nhìn còn thiếu ảnh hưởng không nhỏ tới việc học bộ môn này.
- Đối với học sinh khối 6 ở Trường THCS ..., do đặc thù tâm sinh lý lứa
tuổi nên hầu hết các em chưa tự tin, ngại thể hiện mình trước đám đông, đứng
trước lớp biểu diễn còn sợ bạn bè chê cười, hoặc do mặc cảm về giọng nói đang
trong thời kỳ thay đổi ở các em nam nên các em không mấy hào hứng khi học
âm nhạc…
Vì vậy để giờ học âm nhạc được hiệu quả, tôi đã áp dụng một số trò chơi
trong vào các tiết học qua những phương pháp được trình bày cụ thể trong phần
tiếp theo.
3. Các giải pháp thực hiện.
Xác định rõ mục đích, yêu cầu học sinh cần đạt được thông qua việc chơi các
trò chơi âm nhạc:
8

- Tăng hứng thú và niềm vui khi học môn Âm nhạc
- Nắm vững và nhớ rõ giai điệu, tiết tấu của các bài hát
- Nhớ được các tên bài hát gắn liền với tên tác giả
- Ghi nhớ các kí hiệu âm nhạc và cách sử dụng các kí hiệu đó trong từng trường
hợp cụ thể
- Biết thể hiện bài hát dưới nhiều hình thức khác nhau, và tự tin khi biểu diễn
trên sân khấu
Áp dụng trò chơi trong phân môn học hát và tập đọc nhạc.
Thời gian thích hợp nhất để thực hiện trò chơi là trong các tiết ôn tập bài hát, ôn
tập TĐN ở giữa kỳ hoặc cuối kỳ. Mục đích khi tổ chức trò chơi này là giúp học
sinh củng cố lại các bài hát, bài TĐN đã được học, bên cạnh đó trò chơi cũng
kích thích kĩ năng nghe và phản xạ nhanh cho các em, giúp các em học được
tính đoàn kết khi tham gia trò chơi trong tập thể.
Trò chơi “ Nghe nhạc đoán tên bài”.
Trong trò chơi này, giáo viên cho học sinh nghe một đoạn giai điệu bài hát hoặc
bài tập đọc nhạc rồi yêu cầu học sinh đoán đúng tên bài hát hoặc bài TĐN bất
kỳ, đội nào đoán đúng và nhanh nhất tên bài hát hoặc bài TĐN đó thì sẽ thắng.
- Ví dụ 1: Bài hát Con đường học trò (trang 6 Âm nhạc 6 bộ sách Kết
nối tri thức với cuộc sống)
Giáo viên chia học sinh thành 2 đội chơi sau đó cho học sinh nghe giai điệu một
câu trong bài: Hồn nhiên là những bước chân học trò. Đội nào trả lời nhanh tên
bài th́ sẽ thắng.

9

- Ví dụ 2: Bài TĐN số 2 Suliko (trang 25 Âm nhạc 6 bộ sách Kết nối tri
thức với cuộc sống)

Giáo viên cũng chia lớp thành các đội chơi tương ứng, rồi đàn giai điệu ô
nhịp 3 và 4, đội nào trả lời nhanh đó là bài TĐN sẽ thắng. Các bài TĐN cách
chơi cũng tương tự.
Khi chơi trò chơi Nghe nhạc đoán tên bài, các em học sinh đều tham gia
nhiệt tình, sau khi kết thúc trò chơi hầu hết các em đều nhớ chính xác tên các
bài hát.

10

Trò chơi “ Nghe giai điệu xướng lời ca”
Trò chơi này có tác dụng các em ghi nhớ và hát chính xác lời ca ứng với
giai điệu của bài hát, kể cả các bài hát có nội dung dài và khó nhớ.
- Ví dụ: Bài hát Thầy cô là tất cả – (nhạc Bùi Anh Tú) (trang 25 Âm
nhạc 6 bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống)
Để thực hiện trò chơi này, giáo viên chia lớp học thành 4 tổ, mỗi tổ cử
một học sinh làm nhiệm vụ phất cờ. Giáo viên đàn và yêu cầu học sinh lắng
nghe thật kĩ giai điệu hai ô nhịp bất kỳ trong bài hát ( Ví dụ ô nhịp 2 và 3 trong
câu 2; hoặc ô nhịp 3 và 4 trong câu 4).
Tổ nào phất cờ nhanh nhất sẽ phải hát cả câu hát có ô nhịp đó. Nếu hát
chính xác tổ đó sẽ ghi điểm. Hay khi dạy bài hát Hành khúc tới trường giáo
viên có thể sử dụng trò chơi dưới hình thức rung chuông vàng
Với các bài TĐN cách làm cũng tương tự. Sau khi học sinh thực hiện
xong tất cả các bài hát cũng như bài TĐN, giáo viên tổng hợp và công bố tổ
chiến thắng rồi cho điểm tượng trưng để động viên các em. Tổng kết trò chơi,
đội nào hát được chính xác nhiều lời ca đội đó sẽ chiến thắng chung cuộc.

11

Khi chơi trò chơi Nghe giai điệu xướng lời ca yêu cầu học sinh phải tập
trung, có tai nghe tốt và phản xạ nhanh khi nghe giai điệu vì chỉ có hai ô nhịp
với rất ít nốt nhạc vang lên. Nếu nghe không kỳ học sinh sẽ đoán sai giai điệu
của câu hát đó, dẫn đến việc hát lời ca không chính xác. Đây là cách để củng cố
việc học thuộc lời ca của các em học sinh.

Áp dụng trò chơi trong phân môn học hát và âm nhạc thường thức:
Trong thực tế, tại Trường THCS ..., sau khi học xong bài trên lớp, giáo
viên hỏi tên bài hát là gì các em học sinh thường không nhớ. Có thể do các em
chưa biết cách ghi nhớ hoặc chủ quan không ghi nhớ tên bài hát mà thường chỉ
lấy câu hát đầu tiên làm tên bài hát và đặc biệt càng không nhớ tên tác giả.
Trong phân môn Âm nhạc thường thức, học sinh cũng thường không nhớ
tên các bài hát nổi tiếng gắn liền với tên tuổi của tác giả được sách giáo khoa
giới thiệu do các em chỉ được giáo viên cho nghe qua chứ không được học.
Chính vì thế, mục đích khi tổ chức các trò chơi này là giúp học sinh khắc sâu và
ghi nhớ tên tác giả, tên bài hát sau khi học xong. Thời gian thích hợp để thực
hiện trò chơi là trong các tiết ôn tập bài hát và củng cố kiến thức. Trò chơi “ Tên
nào bài ấy”.

12

- Chuẩn bị: Trong trò chơi này giáo viên sẽ dùng máy trình chiếu: mỗi
bảng sẽ có hai cột, một cột là tên tác giả bài hát, nơi xuất xứ các bài dân ca hoặc
tác giả bài TĐN, một cột là tên các bài hát, bài TĐN.
- Cách chơi: Đội nào nối được chính xác tên tác giả với bài hát thì sẽ
thắng.
- Luật chơi: Yêu cầu hai đội khi chơi không được sử dụng sách giáo khoa.
- Ví dụ: Ôn tập và củng cố cuối học kì và cuối năm học bài “Ôn tập”
(trang 36 Âm nhạc 6 bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống).
Tên bài

Tác giả

TĐN: Suliko

Dân ca Gruzia

Đời sống không già vì có chúng em

Trịnh Công Sơn

TĐN: Tập đọc nhạc số 1

Mai Lan

Nhớ ơn thầy cô

Nguyễn Ngọc Thuận

Tháng năm học trò

Nguyễn Đức Trung

Những ước mơ

Nguyễn Ngọc Thiện

13

Áp dụng trò chơi trong phân môn nhạc lý :
Ở lớp 6, đối với phân môn Nhạc lí một số kí hiệu thường hay gặp trong
các bài hát, bản nhạc HS đã được học ở lớp dưới nhưng do ít ôn luyện nên các
em không còn nhớ, hoặc nhớ chưa chính xác. Vì thế, mục đích khi tổ chức các
trò chơi này là nhằm khắc sâu các kiến thức về lý thuyết âm nhạc đơn giản, giúp
HS ghi nhớ các kí hiệu thường gặp trong các bản nhạc để các em khi học hát,
học TĐN sẽ không bị lúng túng mỗi khi chuyển câu, chuyển đoạn hoặc luyến
láy giai điệu của bài.
Trò chơi “ Đọc ký hiệu nhanh ”.
- Cách thứ nhất, GV chia HS làm ba đội (mỗi đội khoảng 3 người) và
phát cho mỗi đội một bảng phụ có ghi một câu nhạc hoặc một đoạn nhạc ngắn
với nhiều dạng kí hiệu âm nhạc đã được học. Các đội sẽ nhìn các kí hiệu âm
14

nhạc và viết tên các kí hiệu vào bảng trả lời. Đội nào trả lời nhanh, nhiều và
chính xác nhất các kí hiệu âm nhạc và tác dụng kí hiệu đội đó sẽ thắng.
- Cách thứ hai, cũng chia HS làm ba đội, sau đó GV giơ bảng phụ viết kí
hiệu âm nhạc, các đội sẽ trả lời tên của kí hiệu thật nhanh vào bảng của mình và
giơ lên. Đội nào trả lời đúng và nhanh nhất sẽ thắng.
Trò chơi “Chính tả tiếp sức”.
- Cách chơi như sau :
+ GV chia HS làm bốn tổ, chia đều bảng làm bốn phần.
+ GV phổ biến cách thức và luật khi tham gia trò chơi.
+ Nhiệm vụ : Các đội chơi viết nhanh các kí hiệu âm nhạc đã được học
lên bảng.
+ Tiến hành chơi : Các đội sẽ cử đại diện của mình lên bảng, GV đọc tên
kí hiệu lần lượt, mỗi em sẽ viết thành kí hiệu trên khuôn nhạc. Hết HS này đến
lượt HS khác lên bảng. Đội nào hoàn thành nhanh và chính xác nhất đội đó sẽ
chiến thắng.
Trò chơi “ Ai đố hay, ai giải hay”
Trò chơi này HS sẽ là người chủ động sáng tạo bởi các em sẽ phải tự
chuẩn bị ngân hàng câu hỏi dựa trên các bài học, các kiến thức mà các em đã
tiếp thu được ở trên lớp. GV sẽ là người quản trò, giúp trò chơi được diễn ra
một cách công bằng.
Cách chơi: HS sẽ được chia thành bốn đội. Các đội sẽ chuẩn bị “ngân hàng” các
câu hỏi phù hợp với bài học.
Khi chơi, một đội sẽ đưa ra câu đố, yêu cầu các đội còn lại giành quyền
trả lời nhanh để ghi điểm. Đội nào ra câu đố hay, sáng tạo cũng sẽ được cộng
thêm điểm. Cuối trò chơi, đội nào nhiều điểm nhất sẽ thắng. Lưu ý là khi chơi
không được xem sách giáo khoa.
Với trò chơi đòi hỏi tính sáng tạo này , HS sẽ được ôn tập tổng hợp các
kiến thức đã được học vì các câu hỏi mỗi đội đưa ra đều khác nhau, và các đội

15

chơi cũng phải nắm chắc kiến thức để đưa ra các câu hỏi cũng như đáp án
thuyết phục nhất.
Trò chơi “Thể dục đồng diễn bằng âm nhạc”.
Mục đích của trò chơi này là phát triển kỹ năng nghe, kích thích phản xạ
nhanh cho HS và yêu cầu các em phải khéo léo, uyển chuyển khi tham gia trò
chơi này.
Cách tổ chức: Lấy một HS đứng trong tư thế mô phỏng khóa Son làm
chuẩn, các HS khác xếp thành hàng ngang mô phỏng các nốt nhạc. GV đàn giai
điệu một bài hát hoặc bài TĐN, các “Nốt nhạc học sinh” sẽ thay đổi tư thế đứng
cao hơn hay thấp hơn tùy theo cao độ của từng nốt nhạc.
Ví dụ: Trò chơi “Thể dục đồng diễn” áp dụng vào bài TĐN số 5
(trang 57 Âm nhạc 6 bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống)
GV yêu cầu 7 HS lên tham gia trò chơi. Một HS đứng đầu hàng sẽ làm tư
thế khóa Son, đây là nốt chuẩn trên khuông nhạc tưởng tượng. GV sẽ đàn giai
điệu bài TĐN số 5: các nốt nhạc học sinh sẽ thay đổi tư thế đứng, ngồi tùy theo
cao độ của từng nốt nhạc từ câu đầu tiên cho đến hết bài.
Nếu thực hiện chính xác đây sẽ là một trò chơi rất thú vị và sinh động
bởi vài trò chơi này sẽ khiến HS phải vận động nhẹ nhàng, điều này giúp các
em giảm căng thẳng từ tiết học trước, qua đó làm tăng thêm sự tự tin và khả
năng thể hiện mình trước đám đông của các em.
Khi sử dụng các trò chơi trong giờ âm nhạc, GV phải vận dụng linh hoạt
tùy theo đối tượng HS để tăng – giảm độ khó – dễ chứ không rập khuôn một
cách máy móc. Không tập trung nhiều vào các em giỏi, các em có năng khiếu
âm nhạc mà phải chú ý đều các nhóm đối tượng. Bên cạnh đó GV phải tích lũy
được một ngân hàng trò chơi phong phú để thường xuyên thay đổi nhằm gây
hứng thú cho các em. Vừa là người quản trò, vừa là trọng tài nên GV phải là
người công minh, khách quan tránh gây mất đoàn kết giữa HS.
Ngoài các trò chơi do GV đề xuất, cũng có thể yêu cầu các em tự tổ chức
thêm các trò chơi khác nhằm kích thích tư duy, tăng khả năng sáng tạo nhằm
16

bồi dưỡng thêm hứng thú học môn âm nhạc của các em. Qua đó khích lệ các em
thêm yêu thích và đam mê học môn âm nhạc, góp phần giáo dục, định hướng về
thẩm mỹ, giúp các em hiểu được cái hay, cái đẹp của cuộc sống.

4. Hiệu quả đạt được khi áp dụng SKKN
Từ khi áp dụng sáng kiến “ứng dụng một số trò chơi nhằm nâng cao
hiệu quả và tăng hứng thú học tập trong bộ môn Âm nhạc khối 6 trường
THCS ...” tôi đã thu được những kết quả rất khả quan :
Sau khi áp dụng các trò chơi vào môn Âm nhạc, giờ học trở nên sinh
động, hấp dẫn hơn. Gần như tất cả các em đều ngày càng yêu thích môn học, sự
hứng thú ở mỗi học sinh được nâng cao một cách rõ rệt, bên cạnh đó giờ học
còn mang lại niềm vui thích, giảm căng thẳng, mệt mỏi sau những tiết học trên
lớp. Và đây là kết quả khảo sát vào tháng 4 năm học …… sau khi áp dụng sáng
kiến vào giảng dạy:

17

Qua một thời gian áp dụng sáng kiến, các em HS lớp 6 từ chỗ không có
hứng thú học âm nhạc, rụt rè khi phải lên biểu diễn trước lớp, các kiến thức âm
nhạc nắm chưa vững, sau khi được học kết hợp với việc chơi trò chơi trong giờ
ôn tập, các em đã học tập sôi nổi hơn, thường xuyên xung phong lên bảng trình
bày bài.
Song song với đó, nhờ những trò chơi nhằm củng cố lý thuyết, các em đã
biết đọc bản nhạc. Khi hát hoặc TĐN các em đã nhớ tác dụng của các kí hiệu
âm nhạc, nhờ đó tự hát chính xác theo kết cấu của bài. Những em dù không có
năng khiếu âm nhạc nhưng vì vừa được học nhạc vừa kết không được chơi trò
chơi nên các em đã dần thay đổi theo hướng tích cực, ngày càng tự tin hơn trong
các tiết học và trong cuộc sống.
Bên cạnh đó, chỉ còn số rất ít HS do đặc thù của môi trường sống tại bản
làng đã tạo nên tính cách rụt rè, ngại giao tiếp, từ đó khiến các em ngại bộc lộ
mình trong các giờ học. Phải cần thêm thời gian sinh hoạt cũng như học tập các
em mới có thể tự tin thể hiện mình trước lớp.
Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, trong mỗi tiết Âm nhạc đa số HS
thường xuyên xung phong xây dựng bài, không ngại lên bảng trình bày các bài
hát cũng như tự tin thể hiện mình trong các hoạt động Văn hóa – Văn nghệ do
lớp hay do trường tổ chức. Đó cũng chính là những điều mong muốn của tôi khi
xây dựng và phát triển đề tài này.

18

PHẦN III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận :
Âm nhạc là bộ môn đặc thù mang tính nghệ thuật động, vì thế trong các
tiết dạy đều có phần hát và Tập đọc nhạc đi kèm, không có tiết học nào thuần lý
thuyết cả. Tâm lý học sinh cũng vậy, cứ đến giờ học nhạc là các em hiếu động
hơn, ngồi không yên nhất là những e...