Ngày soạn 8/10/2007
Tiết soạn 24:Thực hành về điển tích điển cố
A)Mục tiêu bài học :
Giúp h/s
Nâng cao hiểu biết về thành ngữ và điển cố,và tác dụng biểu đạt của nó nhất là trong các văn bản văn chương nghệ thuật
Cảm nhận được giá trị của thành hgữ và điển cố
Biết cách sử dụng thành ngữ và điển cố trong những trương hợp cần thiết
B) Phương tiện: SGK,SGV,STK
C) Cách thức: Thảo luận,Trao đổi,Phát vấn
Phân tích,so sánh,bình giảng
D) Tiến trình
ổn định tổ chức
kiểm tra bài cũ
bài mới
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung




Thành ngữ là gì?







Giá trị thành ngữ?


điển cố là gì?
có khác thành ngữ ko?
I)ôn tập
_Thành ngữ:Là một loại đơn vị ngôn ngữ có vai trò tổ chức câu tương đương với từ và cụm từ tự do (ngữ)
Thành ngữ là loại cụm từ cố định đã hình thành từ trước ,thuộ loại đơn vị có sẵn ,chứ ko phảI sản phẩm nhất thời trong giao tiếp như cụm từ tự do
Hơn nữa thành ngữ còn có giá trị nổi bật về
+tính hình tượng
+tính kháI quát về nghĩa :Tạo nên tính hàm súc triết lý thâm thuý
+Tính biểu cảm:có sắc tháI tình cảm ,thái độ đánh giá
+Thành ngữ có tính cân đối ,có nhịp có vần dễ nhớ
_Điển cố:Không có tính cố định về cấu tạo như thành ngữ .
Điển cố xuất phát từ những sự kiện,sự tích cụ thể trong các văn bản quá khứ hoặc trong c/s đã qua để nói lên những điều kháI quát trong c/s của con người .
Hình thức ngắn gọn có tính hàm súc cao .Trong văn học cũng như trong giao tiếp đều có thể hình thành các điên cố mới

Xác định các thành ngữ




Hiệu quả sử dụng?






GiảI thích các thành ngữ








Xác định các điển cố?






Xác định các điển tích ,điển cố được sử dung?
















đặt câu với các thành ngữ?









đặt câu với các điển tích?

II)Thục hành
1)bài tập 1
+Một duyên hai nợ
+Năm nắng mười mưa
=>Kết hợp với các cụm từ có dáng dấp thành ngữ “eo sèo mặt nước” “lặn lội thân cò” đã khắc hoạ rõ nét hình ảnh một người vợ tảo tần đảm đang tháo vát trong công việc gia đình .Cách biểu đạt ngắn gọn nhưng nội dung lại đầy đủ sinh động nhờ dùng thành ngữ
2)Bài tập 2
_ Đầu trâu mặt ngựa:Biện pháp vật hoá chỉ bọn sai nha không khác gì lũ súc sinh
_Cá chậu chim lồng:cảnh giam cầm tù hãm mất tự do
_Đội trời đạp đất:chí khí phi thường
3)Bài tập 3
_Trần Phồn đời hậu Hán có người bạn là Tử Trĩ rất thân thiết gắn bó T.Phồn thường dành cho T.Trĩ riêng một cáI giường .Mỗi khi Trĩ về lại treo giường lên
_Bá Nha và Chung tử Kì là 2 người bạn tri âm .Khi Bá Nha chơI đàn chỉ có Tử kì là hiểu hết cáI hay của tiếng đàn.Sau này Chung Kì mất ,Bá Nha đã đập vỡ đàn ko chơI nữa
4)bài tập 4
_Ba thu
:Kinh thi có câu “nhất nhật bất kiến như tam thu hề”,câu thơ muốn đề cập đến nỗi nhớ tương tư của Kim Trọng với Thuý Kiều
_Chín chữ.sinh,cúc,phủ,súc,trưởng,dục,cố,phục,phúc ý nói công lao trời bể của cha mẹ
_Liễu Chương Đài :
gọi chuyện xưa có người làm quan viết thư về hỏi vợ có câu “cây liễu ở Chương Đài xưa xanh xanh .nay có còn ko hay là tay khác đã vịn bẻ mất rồi
_Mắt xanh:
Nguyễn Tịch đời Tấn quý ai thì tiếp bằng mắt xanh(lòng đen),ko ưa ai thì tiếp bằng mắt trắng(lòng trắng).Từ HảI muốn đề cao Thuý Kiều
5)Bài tập 5
_ma cũ bắt nạt ma mới:Người cũ cậy quen biết nhiều mà lên mặt với người mới đến
_chân ướt chân ráo:vừa mới đến còn lạ lẫm
_cưỡi ngựa xem hoa:làm việc qua loa ko đI sâu đI sát ko tìm hiểu kĩ để phát hiện vẻ đẹp của bông hoa
_Nói với nó như nước đổ đầu vịt
_Đó là bọn người lòng lang dạ thú
_nhà thì nghèo nhưng lại quen thói con nhà lính tính con nhà quan
_Mọi người chả đI guốc trong bụng nó rồi
7)Bài tập 7
_ở thời buổi bây giờ thiếu gì những gã Sở Khanh chuyên lừa gạt ..
_Lớp trẻ đang tấn công vào những lĩnh vực mới với sức trai Phù Đổng
_chỗ ấy chính là gót chân A sin của đối phương đấy
_Dạo này nó chẳng khác gì chúa Chổm
_phảI có bản lĩnh trong công việc,tránh tình trạng đẽo cày giữa đường


Củng cố dặn dò:
_ý thức về việc sử dung thành ngữ ,điển tích ,điển cố
Rút kinh nghiệm:




Ngày soạn 15/10/2007
Tiết soạn 25,26: chiếu cầu hiền
Ngô thì nhậm
A)mục tiêu bài học
Giúp học sinh
_Hiểu được tầm tư tưởng mang tính chiến lược,chủ trương tập hợp nhân tài để xây dựng đất nước của vua Quang Trung,một nhân vật kiệt xuất trong l/s nước ta.Qua đó h/s nhận thức được tầm quan trọng của nhân tài đối với quốc gia
_Hiểu thêm đặc điểm của thể chiếu,một thể văn nghị luận trung đại
B) Phương tiện: SGK,SGV,STK
C) Cách thức: Thảo luận,Trao đổi,Phát vấn
Phân tích,so sánh,bình giảng
D) Tiến trình
_ổn định tổ chức
_Kiểm tra bài cũ
_Bài mới
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung

-Phần tiểu dẫn trình bày nội dung gì?
















Văn bản được viết ra trong hoàn cảnh nào?nhằm mục đích gì?














Bài chiếu chia ra làm mấy phần?









_Tác giả đặt ra vấn đề gì ở đoạn 1?









_Nhận xét gì?





Tiết 26(tiếp)

Đối tượng bài chiếu là ai?
Thái độ của họ ntn?











Tác giả đã đưa ra thái độ ấy bằng cách nào ?




em có nhận xét gì?




Thái độ và tấm lòng của
vua QT được thể hiện ntn?
em có nhận xét gì?
















Hãy tìm những biện pháp cầu hiền của vua QT?
Có nhận xét gì về nội dung cầu hiền của vua QT ?


















Chiếu cầu hiền thuộc thể loại nào của văn xuôI ?
Các luận điểm đưa ra là gì ?
Lập luận ra sao có đủ sức thuyết phục ko?
Nêu nhận xét gì về vua QT?

I)Tiểu dẫn
1)Tác giả:
+ Ngô Thì Nhậm(1746-1803) Thanh Oai Thanh Trì Hà Nội
+ Năm 1775 đỗ tiến sĩ(29 tuổi),từng được chúa Trịnh giao cho chức Đốc đồng trấn Kinh Bắc(1788)
_Khi nhà Lê sụp đổ,NTN đi theo phong trào Tây Sơn
+ Được vua Quang Trung phong làm Lại bộ Tả thi lang
+ Sau thăng chức Binh bộ Thượng thư ,có nhiều đóng góp cho triều đại Tây Sơn
+ Nhiều văn kiện ,giấy tờ quan trọng của Tây Sơn do ông soạn thảo.
+ Chiếu cầu hiền do NTN viết theo lệnh của Quang Trung
2)Văn bản
a) Hoàn cảnh sáng tác và mục đích
_ Hoàn cảnh sáng tác
+ Chiếu cầu hiền được viết vào khoảng 1788và 1789 khi tập đoàn Lê-Trịnh hoàn toàn tan rã.
+ Một số sĩ phu ,tri thức của triều đình cũ ,kẻ thì ở ẩn để giữ lòng trung quân của một bề tôi
+ kẻ thì tự vẫn người thì hoang mang chưa tin vào tân triều .
_Mục đích
+ Chiếu cầu hiền nhằm mục đích thuyết phục đội ngũ trí thức trong làng quan lại của triều đại cũ ra cộng tác với Tây Sơn .
+ Bài chiếu thể hiện quan điểm đúng đắn
+ tấm lòng yêu nước thương dân của người đứng đầu đất nước
b)Bố cục :3 đoạn
+ Từ đầu đến… sinh ra người hiền vậy .
Tác giả đưa ra mqh giữa người hiền tài và thiên tử
+ Tiếp theo đến…chính quyền buổi ban đàu của trẫm Thái độ của nho sĩ Bắc Hà trước việc Nguyễn Hụê đem quân ra Bắc diệt Trịnh và tấm lòng khiêm nhường nhưng cương quyết trong việc cầu hiền
+ Phần còn lại :
Con đường cầu hiền của Nguyễn Huệ
II) Đọc hiểu văn bản
1) Mối quan hệ giữa người hiền tài và thiên tử
+ .Bằng cách sử dụng câu nói trong sách luận ngữ của Khổng Tủ
Người hiền cũng như sao sáng trên trời
Sao tất phải chầu về Bắc thần(chòm sao Bắc đẩu)
Sao Bắc thần là h/a của vua
=>Người hiền tài phải quy thuận về với nhà vua
+ Người hiền vì thế ko nên dấu mình ẩn tiếng ,ko để đời dùng thì ko đúng với ý trời và phụ lòng người
Nhận xét:
.Phần mở đầu ngắn gọn cách nói h/a .T/g đã đưa ra luận đề mà bất cứ người hiền tài nào cũng ko thể phủ nhận được .
Lời lẽ giàu sức thuyết phục khi t/g đứng trên quyền lợi của dân tộc ,của đất nước
2)Thái độ của các nho sỹ Bắc Hà khi Nguễn Huệ kéo quân ra bắc diệt Trịnh và tấm lòng của Quang Trung
_ Đối tượng của bài chiếu là các nho sĩ Bắc Hà ,quan lại trí thức trong triều Lê-Trịnh
_ Thái độ của họ lúc ấy được t/g nêu rất rõ
+ Cố chấp vì một chữ trung với triều đại cũ mà bỏ đi ở ẩn
+ Các quan lại cấp dưới thì làm việc cầm chừng
+ Người ở lại triều chính thì im lặng như những con ngựa xếp hàng làm nghi trượng
+ Có người tự vẫn
Đó là thái độ thực tế của các nho sĩ Bắc Hà
*.T/g đưa ra những sự kiện trên đây bằng cách vừa lấy ý từ kinh dịch
+ “người hiền ở ẩn cố giũ tiết tháo như da bò bền”
+ vừa dùng h/a “người ở triều dường như ko dám nói năng như hành trượng mã .
+ Đối với các quan,người giúp việc ko mang hết sức mình thì dùng h/a “đánh mõ giữ cửa”…
=> Các sự việc đưa ra đều có tính ẩn dụ Tuy ko nói trực tiếp nhưng cũng đủ làm các nho sĩ Bắc Hà giật mình nếu còn trung thành với đất nước dân tộc ,trong tâm lý một số nho sĩ Bắc Hà còn coi thường Quang Trung ko biết lễ nghĩa chữ thánh hiền
_Thái độ của vua Quang Trung
+ Mong đợi hiền tài : “nay trẫm đang ghé chiếu lắng nghe …”
+ Nguễn Huệ rất thành tâm,chân thực “hay trẫn….”
+ Nhà vua tâm sự :
(Tình hình đất nước mới thành lập .
Kỷ cương còn nhiều thiếu sót .
Lại lo chuyện biên ải.Dân chưa được hồi sức .
Làm nên nhà lớn ko chỉ một