Mô đun: Máy điện
Thời gian: 40 giờ (Thời gian học: 36 giờ, kiểm tra: 04 giờ)

Mục tiêu của Mô đun
- Biết vận hành, kiểm tra, bảo dưỡng thay thế, sửa chữa các máy biến áp một pha công suất nhỏ, các loại động cơ xoay chiều một pha, 3 pha trong một hệ thống lạnh.
- Cẩn thận, chính xác, nghiêm túc, thực hiện đúng quy trình.
- Lựa chọn dụng cụ đo cho phù hợp với công việc: Chọn độ chính xác của các dụng cụ đo, thang đo và xử lý được kết quả đo. Đo được chính xác và đánh giá các đại lượng đo được về điện, điện áp, công suất, điện trở, nhiệt độ, áp suất, lưu lượng và độ ẩm. Sử dụng thành thạo các dụng cụ đồ nghề đo kiểm tra và các thiết bị an toàn.
Bài 1. Tháo, lắp và bảo dưỡng máy biến áp 1pha công suất nhỏ (4 giờ)
Bước 1. Chuẩn bị
Lý thuyết liên quan
Cấu tạo của máy biến áp một pha
Bộ phận chủ yếu của máy biến áp là lõi thép và dây quấn
- Lõi thép :
Có thể cấu tạo theo kiểu trụ hay kiểu vỏ.
Kiểu trụ: Lòi thép có dạng khung chữ nhật, lá thép có thể gồm 2 hay nhiều mảnh dạng chữ C hoặc chữ I hợp thành
Lõi thép kiểu vỏ: Gồm lõi thép dạng liền hay dạng chữ E và chữ I xếp đảo chiều tạo nên
Lõi thép dùng để dẫn từ thông của máy thường được làm bằng thép kỹ thuật điện có khả năng dẫn từ tốt, Để giảm nhỏ dòng điện xoay chiều (dòng phu cô) trong lõi thép người ta dùng nhiều lá thép mỏng có chiều dày từ 0,35mm đến 0,5mm ghép lại
Dòng điện xoáy giảm sẽ làm lõi thép bớt nóng, tổn hao công suất giảm đi hiệu suất máy cao hơn.
b) Dây quấn:
Thông thường các máy biến áp có hai cuộn dây quấn, các cuộn dây quấn là các cuộn dây điện từ (bằng đồng hoặc nhôm), quấn xung quang trụ lõi thép.
Dây quấn nối với nguồn điện (W1) gọi là dây quấn sơ cấp, dây quấn nối vvới phụ tải (W2) gọi là dây quấn thứ cấp.
Cả hai dây quấn có thể quấn ở 2 trụ của lõi thép hay quấn xung quanh một trụ
của lõi thép
Giữa hai dây quấn có đặt chất cách điện để cách điện giữa hai cuộn dây và giữa cuộn
dây với lõi thép cũng đặt chất cách điện để tránh dòng điện rò ra lõi thép.
- Nguyên lý làm việc
Nguyên lý làm việc của máy biến áp dựa vào hiện tượng cảm ứng điện từ. Nếu ta đặt vào cuộn dây sơ cấp W1 một điện áp xoay chiều U1 sẽ tạo ra dòng điện sơ cấp xoay chiều I1 và I1 sẽ sinh ra từ thông xoay chiều chạy trong lõi thép. Từ thông này móc vòng đồng thời với cả hai cuộn dây sơ cấp và thứ cấp, gọi là từ thông chính
Theo định luật cảm ứng
điện từ từ thông ( biến thiên
sẽ cảm ứng ở dây quấn sơ
cấp một sức điện động là :


Và cảm ứng vào cuộn dây thứ cấp sức điệnđộng là :


Trong đó : W1, W2 là số vòng dây quấn của cuộn dây sơ cấp và thứ cấp.
Hai sức điện động trên biến đổi theo quy luật hàm số Sin và có trị số hiệu dụng là:
E1 = 4,44.f.W1.(max
E2 = 4,44.f.W2.(max
Trong đó: (max là trị số từ thông chính lớn nhất
f là tần số lưới điện.
Trường hợp máy chạy không tải (khi mạch thứ cấp hở) thì U1 = E10; U2 = E20. Nếu chia E10 cho E20 ta có:


K: gọi là hệ số biến áp
Nếu K>1 tức là W1>W2, U1>U2 thì máy biến áp là giảm áp
K<1 tức là W1 * Kiến thức về điện cơ sở
* Kiến thức về an toàn
Trình tự thực hiện
* Điều kiện thực hiện
- Thiết bị:
+ Máy biến áp 1 pha
- Dụng cụ:
+ Đồng hồ vạn năng.
+ Bộ dụng cụ cơ khí.
+Ampe kìm.
+ Megaôm.
+ Búa sắt.
+ Dao, kéo.
+ Búa gỗ.
+ Mỏ hàn.
- Vật tư:
+ Khay nhôm
+ Ghen.
+ Giấy ráp.
+ Thiếc hàn.
+ Băng dính.
+ Nhựa thông.
+ Nguồn điện 220V