Tuần: 27 Ngày soạn: 27/02/2015
Tiết PPCT: 126 Ngày dạy : /03/2015

NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ NGHĨA HÀM Ý
I.Mục tiêu cần đạt:
1.Kiến thức:
- Khái niệm nghĩa tường minh và hàm ý.
- Tác dụng của việc tạo hàm ý trong giao tiếp hằng ngày.
2.Kĩ năng:
- Nhận biết được nghĩa tường minh và hàm ý.
- Giải đoán được hàm ý trong văn cảnh cụ thể.
- Sử dụng hàm ý sao cho phù hợp với tình huống giao tiếp.
3.Thái độ:
Yêu quý tiếng Việt- tiếng nói dân tộc. Có ý thức trau dồi tiếng Việt.
II. Chuẩn bị:
1.Giáo viên: Sách giáo khoa, thiết kế bài dạy, phiếu học tập.
2.Học sinh: Sách giáo khoa, vở soạn, vở ghi.
III. Phương pháp: - Vấn đáp, nêu vấn đề, thảo luận…
IV. Tiến trình tổ chức dạy học:
1. Ổn định
2. Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.
3 .Bài mới :
*Bài học:
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh

*Hoạt động 1:Tìm hiểu chung.
+ GV gọi HS đọc đoạn trích Sgk/74-75 được ghi ở bảng phụ
* Thảo luận theo cặp – 3 phút: Qua câu “Trời ơi, chỉ còn 5 phút!” em hiểu anh thanh niên muốn nói điều gì? Vì sao anh thanh niên không nói thẳng điều đó với hoạ sĩ và cô gái?






- Câu nói thứ 2 của anh thanh niên có ẩn ý gì không?
Gv chốt: Trong hai câu, câu nào biểu đạt ý trực tiếp, câu nào biểu đạt ý gián tiếp? Em hiểu thế nào là nghĩa tường minh và hàm ý?
*Hoạt động 2:Luyện tập.
Thảo luận theo cặp – 3 phút
Bài 1/75: Đọc lại đoạn trích dẫn ở mục I và cho biết:
a. Câu nào cho thấy hoạ sĩ cũng chưa muốn chia tay anh thanh niên? Từ ngữ nào giúp em nhận ra điều ấy?
b. Tìm những từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái trong câu cuối đoạn văn. Thái độ ấy giúp em đoán ra điều gì liên quan tới chiếc khăn mùi soa?
Bài 2/75
Hãy cho biết hàm ý của câu in đậm trong đoạn trích?
HS họat động độc lập thực hiện BT 3 và 4
* GV ra thêm bài tập bổ trợ để về nhà HS làm
Tìm hàm ý trong các câu nói in đậm trong cuộc thoại:
a.Lan: Tối qua tớ thấy bạn đi chơi với anh Hùng!
Cúc: Tớ nghĩ, hình như bạn thích ăn ốc lắm thì phải?
b.Vợ: Chồng cái Hà tâm lý thật, sinh nhật nào cũng tặng hoa cho vợ!
Chồng: Thì tay ấy dạy môn tâm lý mà!
Vợ: Thế anh dạy môn gì?
Chồng : Nhưng anh làm công tác quản lý kia mà!
I. Tìm hiểu chung:
1. Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:
* Ví dụ: Sgk/74-75
- “Trời ơi,chỉ còn 5 phút!”
( Anh thanh niên muốn nói: anh rất tiếc vì thời gian còn lại quá ít. Nhưng anh không muốn nói thẳng điều đó, có thể vì ngại ngùng, vì muốn che giấu tình cảm của mình
( Ý được biểu đạt gián tiếp qua suy luận.
=> Hàm ý
- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
(Câu thứ 2 của anh thanh niên không chứa ẩn ý mà thể hiện trực tiếp ý muốn nói về điều đó
( Ý được biểu đạt trực tiếp.
=>Nghĩa tường minh
2. Ghi nhớ : Sgk/76.
II. Luyện tập:
Bài 1/75
a. – Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy.
Cụm từ “tặc lưỡi”
b. - “mặt đỏ ửng”: ngượng ngùng, khó nói
- “nhận lại chiếc khăn”: một hành động thay lời cảm ơn
- “quay vội đi”: lúng túng, bối rối không thể thốt nên lời và cũng không đủ can đảm kéo dài khoảng thời gian đứng rất gần nhau để nhìn anh thanh niên
Bài 2/75
Hàm ý: Nhà hoạ sĩ già chưa kịp uống nước chè đã phải đi.
Bài 3/75:
Hàm ý: Ông vô ăn cơm đi
Bài 4/76
“Hà nắng gớm, về nào…..” không có hàm ý, mà chỉ là câu đánh trống lảng
“Tôi thấy người ta đồn…..” không có hàm ý, mà chỉ là câu nói bỏ lửng