1.Lực ma sát trượt:
VD: Xe đạp đang chạy nếu bóp nhẹ thắng thì vành xe chuyển động chậm lai.
Bóp mạnh thắng thì bánh xe sẽ ngừng quay và trượt trên mặt đường rồi nhanh chóng dừng lại.
Lực sinh ra do đâu ? Có tác d?ng gì ?

BÀI 28:LỰC MA SÁT
Vậy : Lực ma sát trượt xuất hiện khi một vật trượt trên bề mặt một vật khác và cản lại chuyển động trượt của vật.
I. KHI NÀO CÓ LỰC MA SÁT:
1.Lực ma sát trượt:
Lực xuất hiện như hai trường hợp trên trên gọi là lực ma sát trượt.
C1 :H�y tìm th�m ví d? v? l?c ma s�t tru?t trong d?i s?ng ki thu?t
-Bánh xe ngừng quay trượt trên mặt đường khi thắng mạnh.
-Trượt tuyết.
-Trục quạt bàn với ổ trục.
Hòn bi đang
trên sàn từ từ dừng lại. Tại sao?
Do có lực ma sát lăn tác dụng lên hòn bi và cản trở chuyển động của nó.
Fms
Vậy lực ma sát lăn xuất hiện trong trường hợp nào? Có tác dụng gì?
Vậy: Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn trên bề mặt một vật khác và cản trở chuyển động lăn của vật
C2: Hãy tìm ví dụ về lực ma sát lăn
trong đời sống và kỷ thuật.
-Ở các ổ bi của bộ phận quay.
-Xe chạy trên đường.
-Đẩy vật nặng trên các con lăn.
3 người đẩy
thùng trượt trên sàn.
Chỉ 1 người đẩy
thùng trên những bánh xe.
C3:Trong các trường hợp ở hình dưới đây, trường hợp nào có lực ma sát trượt, trường hợp nào có lực ma sát lăn? Qua đó em có nhận xét gì về cường độ lực ma sát trượt,ma sát lăn?
Có ma sát lăn.
Có ma sát trượt
Dộ lớn ma sát lăn rất nhỏ so với ma sát trượt
Hai loại lực ma sát trượt và ma sát lăn có điểm gì giống nhau?
D?u xu?t hi?n khi v?t này chuy?n đ?ng trên b? m?t c?a v?t khác.
D?u có tác d?ng ngan c?n chuy?n dđ?ng, vì v?y l?c ma sát luôn ngu?c chi?u chuy?n dđ?ng c?a v?t.
Vậy nếu một vật đứng yên có chịu tác dụng của lực ma sát không? Chịu tác dụng trong trường hợp nào?
3.Lực ma sát nghỉ:
TN:Hình 6.2
trang 22 SGK
Fk
Fms
Xích xe đạp
Trục quay có ổ bi
Đẩy thùng hàng
Làm cản trở chuyển động giữa
trục quay và ổ bi,
cần phải tra dầu mỡ
Khó đẩy do ma sát
trượt lớn
phải thay ma sát trượt bằng ma sát lăn
Làm mau mòn xích và đĩa
để giảm ma sát cần tra dầu mỡ
2. Lực ma sát có thể có lợi :
C7 :Hãy quan sát các trường hợp vẽ ở hình 6.4 và tưởng tượng xem nếu không có lực ma sát sẽ xảy ra hiện tượng gì?Hãy tìm cách làm tăng lực ma sát trong những trường hợp này.
Hình 6.4
a
b
c
Phấn viết không ăn bảng.
Khi làm bảng phải tạo một độ nhám nhất định .
Ốc dể bị lỏng khi rung động, diêm quẹt không cháy.
Tăng độ nhám ở các mặt răng, ở mặt sườn bao diêm .
Khi thắng ô tô không dừng lại được
Làm mặt đường có độ nhám,lốp xe phải có rãnh .
III. VẬN DỤNG :
Giải thích:Khi đi trên sàn đá hoa mới lau dễ bị ngã
Giải thích: Vì lực ma sát nghỉ giữa sàn và chân người rất nhỏ .
Ma sát trong trường hợp này có ích.
Ô tô chạy vào đường lầy dễ bị sa lầy
Khi đó lực ma sát nghỉ giữa lốp xe và mặt đất quá nhỏ làm bánh xe quay trượt tại chỗ không chạy tới được.
Ma sát trong trường hợp này có ích.
Giầy đi lâu ngày bị mòn đế
Giải thích: giầy đi lâu ngày bị mòn đế
ma sát trượt giữa mặt đất với đế giày làm
đế bị mòn. Ma sát trong trường hợp này có hại.
3.MA SÁT SÁT VÀ AN TOÀN GIAO THÔNG
Hãy lấy ví dụ về ảnh hưởng của lực ma sát (có lợi và có hại)
trong giao thông với các trường hợp sau đây:
- Người đi bộ
- Xe đạp chuyển động trên đường
- Xe lửa (tàu hỏa) chạy trên đường ray
Ví dụ về ảnh hưởng của lực ma sát (có lợi và có hại) trong giao thông với người đi bộ:
+ Có lợi: Nhờ có lực ma sát mà người đi bộ có thể đi lại
được trên đường không bị trơn trượt, ngã:
        
Có hại: Lực ma sát làm người đi bộ đi lại trên đường bị mòn đế giày dép.
 Ví dụ về ảnh hưởng của lực ma sát (có lợi và có hại) trong giao thông với xe đạp
Chuyển động trên đường:
+ Có lợi: Nhờ có lực ma sát mà người đi xe đạp có thể đi lại được trên đường không bị trượt, đổ.
Có hại: Lực ma sát làm người đi xe đạp đi lại trên đường bị mòn lốp xe.
Ví dụ về ảnh hưởng của lực ma sát (có lợi và có hại) trong giao thông với xe lửa (tàu hỏa) chạy trên đường ray.
+ Có lợi: Nhờ có lực ma sát mà tàu hỏa có thể chạy và không bị trượt khỏi đường ray.
Có hại: Lực ma sát làm mòn bánh xe tàu hỏa
Khi gặp trường hợp khẩn cấp, người đi xe đạp bóp mạnh phanh. Lúc này bánh xe ngừng quay và trượt trên mặt đường. Khi đó, giữa bánh xe và mặt đường có lực ma sát trượt không?


Khi đó, giữa bánh xe và mặt đường có xuất hiện lực ma sát trượt. Khi ta bóp mạnh phanh trong trường hợp khẩn cấp, má phanh có thể giữ chặt vành bánh xe khiến bánh xe ngừng quay và trượt trên mặt đường, xuất hiện lực ma sát trượt giữa bánh xe với mặt đường. Lực ma sát trượt giúp xe nhanh chóng chuyển động chậm dần rồi dừng lại.
v. LỰC CẢN CỦA NƯỚC
Lực cản của nước phụ thuộc vào nhiều yếu tố, ví dụ: Độ lớn lực cản của nước càng mạnh khi diện tích mặt cản càng lớn.
Thả một tờ giấy phẳng và một tờ giấy được vo tròn xuống nước.
=> Tờ giấy vo tròn nhanh chóng chìm xuống nước, còn tờ giấy phẳng không chìm được xuống nước (nổi trên mặt nước), do diện tích mặt cản của tờ giấy phẳng lớn nên độ lớn lực cản của nước tác dụng lên tờ giấy phẳng mạnh.