TUẦN 5
 Ngày soạn: 12/ 09/ 2017

TIẾT 5
 Ngày dạy:

BÀI 6. LỰC MA SÁT
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
a. Kiến thức:
- Nhận biết thêm một loại lực cơ học nữa là lực ma sát. Bước đầu phân biệt sự xuất hiện của các loại ma sát trượt, ma sát lăn, ma sát nghỉ và đặc điểm của mỗi loại này.
- Kể và phân tích được một số hiện tượng về lực ma sát có lợi, có hại trong đời sống và kĩ thuật. Nêu được cách khắc phục tác hại của lực ma sát và vận dụng ích lợi của lực này.
b. Kĩ năng:
- Làm thí nghiệm để phát hiện ma sát nghỉ.
c. Thái độ:
- Cẩn thận, trung thực, đoàn kết, hợp tác.
- Có ý thức vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn.
2. Năng lực định hướng hình thành và phát triển cho học sinh
– Năng lực tự học, sáng tạo và giải quyết vấn đề.
– Năng lực sử dụng ngôn ngữ nói và viết.
– Năng lực hợp tác và giao tiếp.
II. PHƯƠNG TIỆN, THIẾT BỊ DẠY HỌC
Cho mỗi nhóm học sinh: 1 lực kế, 1 miếng gỗ (có một mặt nhẵn và một mặt nhám), một quả cân phục vụ cho thí nghiệm 6.2
Cho cả lớp: tranh vòng bi
III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
Thuyết trình, thảo luận nhóm, thí nghiệm trực quan.
IV. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
Ổn định tổ chức
Kiểm tra bài cũ
Thế nào là hai lực cân bằng? Cho ví dụ. Dưới tác dụng của hai lực cân bằng thì có hiện tượng gì xảy ra với một vật chuyển động hay đứng yên?
Bài mới
A: HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
HĐ1: Tạo tình huống học tập:
a) Mục tiêu hoạt động: Tạo được hứng thú học tập, lĩnh hội kiến thức mới cho học sinh.
b) Gợi ý tổ chức hoạt động:
GV: yêu cầu HS đọc phần mở bài và đặt vấn đề: Trục bánh xe bò ngày xưa chỉ có ổ trục và trục bằng gỗ nên kéo rất nặng. Trong trục bánh xe đạp, xe ô tô ngày nay có ổ bi. Vậy ổ bi có tác dụng gì? ( bài mới
c) Sản phẩm hoạt động: Dẫn dắt học sinh vào bài học hôm nay: TIẾT 5: LỰC MA SÁT.
B: HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIÊN THỨC MỚI
HĐ2 : Tìm hiểu về lực ma sát
a) Mục tiêu hoạt động: Nhận biết thêm một loại lực cơ học nữa là lực ma sát. Bước đầu phân biệt sự xuất hiện của các loại ma sát trượt, ma sát lăn, ma sát nghỉ và đặc điểm của mỗi loại này.
b) Gợi ý tổ chức hoạt động:
GV: yêu cầu HS nghiên cứu SGK, thảo luận nhóm và trả lời các câu hỏi sau:
Lực ma sát trượt sinh ra khi nào?
Lực ma sát trượt có tác dụng như thế nào với chuyển động?
Tìm một số ví dụ về lực ma sát trượt trong đời sống?
GV hướng dẫn HS thảo luận nhóm nghiên cứu về lực ma sát lăn theo các câu hỏi tương tự như đối với lực ma sát trượt và trả lời câu hỏi C3.
GV phát dụng cụ cho HS tiến hành thí nghiệm H6.2 theo nhóm. Thảo luận và trả lời các câu hỏi sau:
Đọc số chỉ của lực kế khi vật chưa chuyển động?
Vật đứng yên chịu tác dụng của những lực nào?
Tại sao vật vẫn đứng yên khi chịu tác dụng của lực kéo?
Hiện tượng đó chứng tỏ điều gì?
Đưa ra nhận xét khi nào có lực ma sát nghỉ? Lực ma sát nghỉ có tác dụng gì?
Trả lời C5?
HS: tiến hành hoạt động nhóm dưới sự hướng dẫn của GV.
c) Sản phẩm hoạt động:
- Lực ma sát trượt xuất hiện khi 1 vật chuyển động trượt trên mặt vật khác.
Ví dụ: khi phanh xe, bánh xe trượt trên mặt đường, lực ma sát xuất hiện ở má phanh ép vào bánh xe ngăn cản chuyển động của vành xe; ở giữa bánh xe và mặt đường.
-Lực ma sát lăn xuất hiện khi vật chuyển động lăn trên mặt vật khác.
Ví dụ: Ma sát lăn xuất hiện ở các viên bi đệm giữa trục quay với ổ bi.
- Lực ma sát nghỉ khi vật chịu tác dụng của lực mà vật vẫn đứng yên.
Ví dụ: dùng lực kéo vật nặng trên đường nhưng vật không dịch chuyển.
Lực ma sát nghỉ có tác dụng giữ vật ở trạng thái cân bằng khi có lực khác tác dụng lên vật.
C5: Trong dây chuyền sản xuất của nhiều nhà máy, các sản phẩm như linh kiện, bao