Ngày soạn : 19/09/2010
Tuần 6 - Tiết 6 Bài 6: LỰC MA SÁT

I. Mục tiêu:
1. :
- Nhận biết thên một loại lực cơ học nữa là lực ma sát. Bước đầu phân biệt sự xuất hiện của các loại ma sát trượt, ma sát lăn, ma sát nghỉ và đặc điểm của mỗi loại này.
- Làm thí nghiệm để phát hiện ma sát nghỉ.
- Kể và phân tích được một số hiện tượng về lực ma sát có lợi, có hại trong đời sống và kĩ thuật. Nêu được cách khắc phục tác hại của lực ma sát và vận dụng ích lợi của lực này.
2. :Rèn luyện kĩ năng đo lực, đặc biệt là lực ma sát để rút ra nhận xét về đặc điểm lực ma sát.
3. Thái độ: Rèn luyện thái độ nghiêm túc, hợp tác khi làm thí nghiệm
II. Chuẩn bị: Mỗi nhóm HS:
- Một lực kế, một miếng gỗ.
III. Hoạt động dạy học:

Giáo viên
Học sinh

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ

- Thế nào là hai lực cân bằng? Cho ví dụ.
- Khi vật đang chuyển động, nếu có lực tác dụng cân bằng lên vật thì vật đó như thế nào?
- Quán tính là gì? Vì sao khi chịu tác dụng của lực, vật không thể thay đổi vận tốc đột ngột được?

- HS lên bảng trả lời các câu hỏi.
- Cả lớp lắng nghe, phát biểu nhận xét khi GV yêu cầu.

Hoạt động 2: Tổ chức tình huống học tập

- Các em có biết sự khác nhau cơ bản giữa trục bánh xe bò ngày xưa và trục bành xe đạp, trục bánh xe ôtô bây giờ là ở chỗ trục bánh xe bò không có ổ bi còn trục bánh xe đạp, ôtô thì có ổ bi/ Ổ bi có tác dụng làm giảm lực cản, lực ma sát. Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về lực ma sát.




Bài 6: LỰC MA SÁT

Hoạt động 3: Tìm hiểu về lực ma sát.

- Cho HS quan sát H 6.1a,b.
- Trong H 6.1 a và b, khi nào thì xuất hiện lực ma sát cản lại chuyển động?
- GV: Lực ma sát xuất hiện khi vật này chuyển động trên bề mặt vật khác và nó cản lại chuyển động.
- Trên H 6.1 a và b, chuyển động của 2 xe khác nhau ở chỗ nào?
- GV: Chúng ta sẽ tìm hiểu kĩ về lực ma sát trong hai trường hợp này.
1. Lực ma sát trượt:
- Cho HS đọc thông tin mục 1 – SGK.
- Khi bóp phanh thì vành bánh xe chuyển động như thế noà trên mặt má phanh?
- Khi bánh xe không quay thì chuyển động như thế nào trên mặt đường?
- GV thông báo kết luận.

- Yêu cầu HS đọc và trả lời câu C1.

2. Lực ma sát lăn:
- Cho HS đọc mục 2.
- Khi nào xuất hiện lực ma sát lăn?

- Hãy cho ví dụ về lực ma sát lăn.

- Cho HS xác định lại lần nữa các lực ma sát trong H 6.1.
- Hãy nhận xét về cường độ của lực ma sát trượt và lực ma sát lăn?
- Gợi ý cho HS quan sát H 6.1, hình a cần 3 người đẩy, hình b chỉ cần 1 người đẩy.
- So sánh cường độ lực ma sát trượt và lực ma sát lăn?
3. Lực ma sát nghỉ:
- Yêu cầu HS đọc thông tin mục 3 – SGK/22.
- GV biểu diễn thí nghiệm H 6.2 cho HS quan sát.
- Cái gì đã cản trở chuyển động của khúc gỗ?
- GV: Khúc gỗ tuy chịu tác dụng của lực kéo nhưng bị mặt bàn cản trở nên vẫn đứng yên, ta nói rằng ở đây có ma sát nghỉ.
- Vậy độ lớn của ma sát nghỉ như thế nào?
- GV gợi ý: có mấy lực tác dụng lên vật? Đó là những lực nào?
- Mặc dù có hai lực tác dụng nhưng vật vẫn đứng yên. Vậy vật đang chịu tác dụng của 2 lực như thế nào?
-Vậy cường độ của lực ma sát nghỉ so với lực kéo như thế nào?
- Hãy cho ví dụ về lực ma sát nghỉ.


- Cái cúc áo có trọng lực tác dụng nhưng vẫn đứng yên trên áo? Vì sao?

I. Khi nào có lực ma sát?
- Quan sát H 6.1 a và b – SGK.

- Lực ma sát xuất hiện khi vật này chuyển động trên bề mặt vật khác và nó cản lại chuyển động.