CHƯƠNG II: VIỆT NAM TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XV
BÀI 17: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN (TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XV)
I. Mục tiêu bài học: Sau bài học này, HS cần phải:
1. Về kiến thức:
- Nêu được quá trình xây dựng và hoàn chỉnh nhà nước PK Việt Nam qua các triều đại từ Đinh-Tiền Lê đến Lê Sơ.
- Hiểu được nhà nước PK Việt Nam được tổ chức chặt chẽ theo chế độ quân chủ TW tập quyền, có luật pháp, quân đội và các chính sách đối nội, đối ngoại đầy đủ, tự chủ, độc lập.
- Hiểu được trên đường phát triển, mặc dù tính giai cấp ngày càng tăng nhưng nhà nước PK Việt Nam vẫn giữ được mối liên hệ gần gũi với nhân dân.
2. Về tư tưởng:
- Bồi dưỡng cho HS niềm tự hào dân tộc, ý thức độc lập, tự chủ, bảo vệ sự thống nhất nước nhà.
3. Về kĩ năng:
- Rèn luyện các kĩ năng phân tích, so sánh, khái quát hoá tiến trình lịch sử.
II. Phương pháp và phương tiện:
- Phương pháp: miêu tả kết hợp phân tích, so sánh, thảo luận nhóm và đàm thoại với học sinh.
- Phương tiện: + Bản đồ Việt Nam, sơ đồ bộ máy nhà nước qua các triều đại.
+ Một số tư liệu về nhà nước các triều đại: Lí, Trần, Hồ, Lê Sơ.
III. Tiến trình tổ chức dạy - học:
1. Ổn định tổ chức lớp
2. Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: Tóm tắt diễn biến, qua đó nêu nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của Chiến thắng Bạch Đằng (938).
3. Dẫn dắt bài mới:
GV nhận xét phần trả lời của học sinh và dẫn dắt: Chiến thắng Bạch Đằng đã mở ra thời đại PK độc lập tự chủ của dân tộc Việt Nam. Từ thế kỷ X đến thế kỷ XV, trên cơ sở một lãnh thổ thống nhất, nhà nước quân chủ chuyên chế được thành lập, từng bước phát triển và đạt đến đỉnh cao. Để hiểu được quá trình hình thành và phát triển của nhà nước PK Việt Nam, chúng ta cùng tìm hiểu bài 17.
4. Tổ chức dạy - học:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
KIẾN THỨC CƠ BẢN

* Hoạt động cả lớp và cá nhân
- Trước hết GV nêu đặc điểm của giai đoạn này và thông báo sự kiện Ngô Quyền xưng vương, sau đó đặt câu hỏi: Việc Ngô Quyền xưng vương có ý nghĩa ntn?
- GV gợi ý: Khúc Thừa Dụ giành được chính quyền nhưng chưa tổ chức được thiết chế…
- HS suy nghĩ, trả lời, HS khác có ý kiến
- GV nhận xét, nhấn mạnh: sự kiện này đã mở đầu thời kỳ xây dựng nhà nước độc lập, tự chủ.
- GV giảng giải tiếp về sự ra đời của nhà Đinh - Tiền Lê.



- Về tổ chức bộ máy nhà nước, GV có thể minh hoạ bằng sơ đồ đơn giản:



- GV hỏi: Em có nhận xét gì về tổ chức nhà nước thời Đinh - Tiền Lê?
- HS quan sát, suy nghĩ và trả lời
- GV nhận xét và nhấn mạnh đóng góp của nhà nước thời Đinh – Lê trong việc khôi phục độc lập dân tộc và củng cố, thống nhất quốc gia.



* Hoạt động cả lớp và cá nhân:
- GV thuyết trình về sự sụp đổ của nhà Lê và sự thành lập nhà Lý, sau đó đặt câu hỏi: Các vua nhà Lý đã có những việc làm quan trọng gì?
- HS khai thác SGK và trả lời
- GV nhấn mạnh ý nghĩa của những việc làm đó và liên hệ đến 1000 năm Thăng Long – Hà Nội.




- Trước hết, GV khái quát cho HS thấy được sự thay đổi các triều đại Lý --> Trần --> Hồ để HS thấy được thứ tự các triều đại PK VN.
- Sau đó, GV đưa ra sơ đồ bộ máy nhà nước (cả TW và Địa phương).






- GV yêu cầu HS phân tích sơ đồ sau đó nhận xét về bộ máy nhà nước thời Lý - Trần - Hồ.
- GV thông báo về sự ra đời của nhà Lê và chính sách cải cách của Lê Thánh Tông, sau đó đưa ra sơ đồ bộ máy nhà nước:


- GV hỏi: Em có nhận xét gì về bộ máy nhà nước thời Lê Sơ?
- HS quan sát sơ đồ và trả lời:
- GV nhận xét và giải thích về quyền hạn của nhà vua và nhấn mạnh mức độ chuyên chế cao hơn thời Lý - Trần - Hồ.

* Hoạt động nhóm
- GV