Phần một
ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN
Chương I: BẢN ĐỒ
Bài 1: CÁC PHÉP CHIẾU HÌNH BẢN ĐỒ CƠ BẢN
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau bài học, HS cần:
- Hiểu được vì sao cần có các phép chiếu hình bản đồ
- Hiểu rõ được một số phép chiếu hình cơ bản
- Phân biệt một số lưới kinh vĩ tuyến khác nhau của bản đồ, từ đó biết được lưới kinh vĩ tuyến đó thuộc phép chiếu hình nào
- Thông qua phép chiếu hình bản đồ, dự đóan được khu vực nào kém chính xác hơn trên bản đồ
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC
- Bản đồ thế giới, bản đồ vùng cực bắc, bản đồ châu Á, châu Âu
- Quả địa cầu
- Một tấm bài kích thứơc A3
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
* Vào bài:
- GV yêu cầu HS quan sát 3 bản đồ: Bản đồ thế giới, bản đồ vùng cực bắc, bản đồ châu Âu: phát biểu khái niệm bản đồ.
Hoạt động của GV và HS
Nội dung chính

* HĐ 1: Cá nhân
+ Bước 1: GV yêu cầu HS quan sát quả địa cầu (mô hình của Trái đất) và bản đồ thế giới, suy nghĩ cách chuyển hệ thống kinh vĩ tuyến trên quả cầu lên Mặt phẳng.
+ Bước 2: GV yêu cầu HS quan sát lại 3 bản đồ và trả lời các câu hỏi:
- Tại sao hệ thống kinh vĩ tuyếùn trên 3 bản đồ này có sự khác nhau
- Tại sao phải dùng các phép chiếu hình khác nhau
* HĐ 2: Cả lớp
+ Bước 1: GV sử dụng tấm bài thay Mặt chiếu? Giữ nguyên là Mặt phẳng hoặc cuộn lại thành hình nón và hình trụ.

+ Bước 2: GV cho Mặt phẳng, hình nón, hình trụ lần lượt tiếp xúc với quả cầu tại các vị trí khác nhau
* HĐ3: nhóm
+ Bước 1: GV chia lớp thành 8 nhóm từ 4-6 HS
+ Bước 2: GV yêu cầu các nhóm nghiên cứu nội dung trong SGK.
Tiếp theo, có thể phân công 2 nhóm cùng nghiên cứu một phép chiếu về các nội dung:
- Khái niệm phép chiếu
- Các vị trí tiếp xúc của Mặt chiếu với quả cầu để có các loại phép chiếu
- Phép chiếu đứng: Đặc điểm của lưới kinh vĩ tuyến trên bản đồ, sự chính xác trên bản đồ, dùng để vẽ khu vực nào trên Trái đất.
- Nhóm 1 và 2: Phép chiếu phương vị
- Nhóm 3 và 4: Phép chiếu hình noun
- Nhóm 5 và 6: Phép chiếu hình trụ
+ Bước 3: GV yêu cầu đại diện 3 nhóm trình bày những điều đã quan sát và nhận xét
I. Phép chiếu hình bản đồ
1. Khái niệm phép chiếu hình bản đồ
Phép chiếu hình bản đồ là cách biểu diễn Mặt cong của Trái đất lên một Mặt phẳng, để mỗi điểm trên Mặt cong tương ứng với một điểm trên Mặt phẳng.
2. Các phép chiếu hình bản đồ cơ bản
- Phép chiếu phương vị
- Phép chiếu hình nón
- Phép chiếu hình trụ
a. Phép chiếu phương vị
Là phương pháp thể hiện mạng lưới kinh vĩ tuyến trên quả cầu lên Mặt chiếu là Mặt phẳng.
Tùy theo vị trí tiếp xúc của Mặt phẳng với quả cầu, có các phép chiếu phương vị khác nhau:
- Phép chiếu phương vị đứng
- Phép chiếu phương vị ngang
- Phép chiếu phương vị nghiêng
+ Phép chiếu phương vị đứng
- Mặt phẳng tiếp xúc với quả cầu ở cực
- Kinh tuyến là những đọan thẳng đồng qui ở cực, vĩ tuyến là những vòng tròn đồng tâm ở cực
- Những khu vực ở gần cực tương đối chính xác
- Dùng để vẽ những khu vực quanh cực
b. Phép chiếu hình nón
Là phương pháp thể hiện mạng lưới kinh vĩ tuyến trên quả cầu lên Mặt chiếu hình nón.
Tùy theo vị trí tiếp xúc của hình noun với quả cầu, có các phép chiếu hình nón khác nhau:
- Phép chiếu hình nón đứng
- Phép chiếu hình nón ngang
- Phép chiếu hình nón nghiêng
+ Phép chiếu hình nón đứng
- Hình nón tiếp xúc với quả cầu tại 1 vòng vĩ tuyến.
- Kinh tuyến là những đọan thẳng đồng qui ở đỉnh hình nón. Vĩ tuyến là những cung tròn đồng tâm là hình đỉnh nón.
- Những khu vực ở vĩ tuyến tiếp xúc tương đối chính xác
- Dùng để vẽ các khu vực ở vĩ độ trung bình
c. Phép chiếu hình trụ
Là phương pháp thể hiện mạng lưới kinh vĩ tuyến trên quả cầu lên Mặt hình chiếu là hình trụ
Tùy theo vị trí tiếp xúc của hình trụ với quả cầu, có các phép chiếu hình trụ khác nhaư:
- Phép chiếu hình trụ đứng
- Phép chiếu hình trụ ngang
- Phép chiếu hình trụ nghiêng
+ Phép