KẾ HOẠCH BÀI DẠY PHÂN MÔN LỊCH SỬ 9

NĂM HỌC 2025-2026

Ngày soạn:25/11/2025
Tuần (1/2)tuần13,14
Tiết 17,18,19
BÀI 10. LIÊN XÔ VÀ ĐÔNG ÂU TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1991
( 3 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Trình bày được tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá của Liên Xô và Đông Âu
từ năm 1945 đến năm 1991.
– Giải thích được sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu.
2. Về năng lực
2.1. Năng lực chung
– Năng lực tự chủ và tự học qua việc đọc SGK, trả lời câu hỏi hoặc tìm hiểu bài trước
khi đến lớp theo hướng dẫn của GV.
– Năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động thảo luận nhóm hoặc cặp đôi để thực
hiện các nhiệm vụ học tập.
2.2. Năng lực đặc thù
– Năng lực tìm hiểu lịch sử qua quan sát tranh, ảnh, khai thác và sử dụng được tư liệu
lịch sử về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá của Liên Xô và Đông Âu từ
năm 1945 đến năm 1991.
- Năng lực nhận thức lịch sử thông qua việc trình trình bày được tình hình chính trị,
kinh tế, xã hội, văn hoá của Liên Xô và Đông Âu từ năm 1945 đến năm 1991; giải
thích được sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu.

KẾ HOẠCH BÀI DẠY PHÂN MÔN LỊCH SỬ 9

NĂM HỌC 2025-2026

– Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giới thiệu một số tAshành tựu tiêu
biểu về chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá của Liên Xô hoặc một nước Đông Âu từ sau
năm 1945.
3. Về phẩm chất
– Bài học góp phần bồi dưỡng lòng khâm phục và tự hào về những thành tựu mà
nhân dân Liên Xô và các nước Đông Âu đạt được từ năm 1945 đến năm 1991; từ đó
nhận thức được sức mạnh, tính ưu việt, đồng thời tránh ngộ nhận, phủ định quá khứ
lịch sử và những thành tựu vĩ đại mà nhân dân Liên Xô và các nước Đông Âu đã nỗ
lực để đạt được trong giai đoạn này.
– Ý thức trân trọng tình hữu nghị giữa Việt Nam và Liên Xô, các nước Đông Âu.
_ Có thái độ khách quan, khoa học về những khuyết điểm, sai lầm của những người
lãnh đạo Đảng, Nhà nước Liên Xô và các nước Đông Âu.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
– SGK, SGV, SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống.
– Tranh, ảnh, lược đồ, tư liệu về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá của Liên
Xô và Đông Âu từ năm 1945 đến năm 1991.
– Máy tính, máy chiếu (nếu có).
– Phiếu học tập
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động mở đầu
a) Mục tiêu: Kết nối những điều HS đã biết với những điều HS chưa biết, tạo tâm thế
hứng khởi, kích thích sự tò mò của HS để dẫn dắt vào bài mới.
b) Tổ chức thực hiện⁹
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

KẾ HOẠCH BÀI DẠY PHÂN MÔN LỊCH SỬ 9

NĂM HỌC 2025-2026

GV sử dụng phần Mở đầu trong SGK để dẫn dắt vào bài mới.
Quan sát hai hình dưới đây, em liên hệ đến quốc gia và khu vực nào? Tình hình
chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của quốc gia và khu vực từ sau chiến tranh thế
giới thứ hia đến năm 1991 có gì nổi bật?

* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS dựa vào những hiểu biết của mình để trả lời câu hỏi và chia sẻ hiểu biết của mình.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV gọi 2 – 3 HS lên trả lời, các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung thêm ý kiến.
* Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức
GV nhận xét câu trả lời của HS, chọn ý để kết nối vào bài học.
2. Hình thành kiến thức mới
2.1. Hoạt động 1: Tìm hiểu về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội và văn hoá của
Liên Xô
a) Mục tiêu: HS trình bày được tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá của Liên
Xô từ năm 1945 đến năm 1991.
b) Tổ chức thực hiện
HĐ của GV và HS

Sản phẩm dự kiến

KẾ HOẠCH BÀI DẠY PHÂN MÔN LỊCH SỬ 9

NĂM HỌC 2025-2026

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu yêu cầu: Nêu những nét chính về tình hình chính Năng lực số: sử dụng
trị, kinh tế, xã hội và văn hoá của Liên Xô từ năm 1945 công cụ AI để giải
đến năm 1991. Với hoạt động này, GV chia lớp thành 3 thích được sự sụp đổ
nhóm, mỗi nhóm tìm hiểu một lĩnh vực để hoàn thành của chế độ xã hội chủ
Phiếu học tập (theo gợi ý dưới đây).
PHIẾU HỌC TẬP
Lĩnh vực

Nét chính

Chính trị
Kinh tế
Xã

hội,

văn

hóa
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Các nhóm khai thác thông tin, thảo luận để hoàn thành
Phiếu học tập.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV gọi đại diện từng nhóm lên bảng trình bày.
* Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức
GV nhận xét phần trình bày của các nhóm, sau đó chuẩn
nội dung Phiếu học tập.

nghĩa ở Liên Xô và
Đông Âu.

KẾ HOẠCH BÀI DẠY PHÂN MÔN LỊCH SỬ 9

NĂM HỌC 2025-2026

GV mở rộng kiến thức
- GV cho HS thảo luận cặp đôi để thực hiện yêu cầu:
Nêu những biểu hiện và giải thích vì sao chủ nghĩa xã

KẾ HOẠCH BÀI DẠY PHÂN MÔN LỊCH SỬ 9

NĂM HỌC 2025-2026

hội ở Liên Xô sụp đổ.
+ HS khai thác thông tin trong SGK, kết hợp với kiến
thức về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá của
Liên Xô từ năm 1945 đến năm 1991 vừa tìm hiểu để giải
quyết yêu cầu. HS nêu được những biểu hiện khủng
hoảng của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô trên tất cả các lĩnh
vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá, trong đó quan
trọng nhất là chính trị (Đảng Cộng sản bị đình chỉ hoạt
động, chính quyền Liên bang tê liệt, các nước cộng hoà
tuyên bố độc lập, tách khỏi Liên bang và Goóc-ba-chốp
buộc phải từ chức Tổng thống vào ngày 25 – 12 – 1991).
+ HS giải thích được lí do chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô
sụp đổ là do mắc phải nhiều sai lầm trong công cuộc cải
tổ: thực hiện đa nguyên, đa đảng về chính trị (sai lầm lớn
nhất), nóng vội, thiếu đồng bộ về kinh tế, buông lỏng
quản lí về văn hoá, dẫn đến khủng hoảng ngày càng trầm
trọng đến mức không thể kiểm soát và Liên bang Xô viết
tan rã, chủ nghĩa xã hội sụp đổ.
PHIẾU HỌC TẬP (NỘI DUNG CHÍNH)
Lĩnh vực

Nét chính

Chính trị

- Liên Xô tiến hành bầu cử Xô viết các cấp, thực hiện dân chủ hoá
hệ thống chính trị bằng cách khôi phục đại hội các tổ chức chính
trị – xã hội từ năm 1949.
– Chủ trương duy trì hoà bình và an ninh thế giới, giúp đỡ to lớn
về vật chất và tinh thần cho các nước xã hội chủ nghĩa và phong
trào đấu tranh giải phóng dân tộc trên thế giới.

KẾ HOẠCH BÀI DẠY PHÂN MÔN LỊCH SỬ 9

NĂM HỌC 2025-2026

- Đầu những năm 80 của thế kỉ XX, Liên Xô lâm vào khủng
hoảng chính trị. Trước tình hình đó, Liên Xô đã tiến hành công
cuộc cải tổ (3 – 1985). Cải tổ chính trị được thực hiện với khẩu
hiệu “dân chủ hoá”, “công khai hoá” đã xác lập chế độ đa nguyên,
đa đảng và hệ thống chính quyền tổng thống.
– Mâu thuẫn chính trị gia tăng, Đảng Cộng sản bị đình chỉ hoạt
động, chính quyền Liên bang bị tê liệt, các nước cộng hoà tuyên
bố độc lập, tách khỏi Liên bang dẫn đến việc M. Goóc-ba-chốp
buộc phải từ chức Tổng thống vào ngày 25 – 12 – 1991, đánh dấu
sự tan rã của Liên bang Xô viết.
Kinh tế

– Năm 1946, Liên Xô bắt tay vào công cuộc khôi phục kinh tế,
đến năm 1950 đã phục hồi được mức trước chiến tranh. Từ đây,
Liên Xô tiến hành xây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội.
– Đến những năm 60, Liên Xô trở thành cường quốc công nghiệp
thứ hai thế giới (sau Mỹ). Liên Xô là nước đầu tiên trên thế giới
phóng thành công vệ tinh nhân tạo (1957), phóng tàu vũ trụ có
người lái vào quỹ đạo Trái Đất (1961), mở đầu kỉ nguyên chinh
phục vũ trụ của loài người...
– Từ giữa những năm 70 của thế kỉ XX, nền kinh tế Liên Xô có
dấu hiệu trì trệ. Công cuộc cải tổ kinh tế được thực hiện từ năm
1985, nhưng thiếu đồng bộ và hiệu quả, dẫn đến khủng hoảng
kinh tế trầm trọng trong những năm 1989 – 1991 với sự khan
hiếm lương thực, thực phẩm và các hàng hoá tiêu dùng thiết yếu.

Xã hội

*Xã hội
- Từ năm 1945 đến đầu những năm 70, cơ cấu xã hội Liên Xô có

KẾ HOẠCH BÀI DẠY PHÂN MÔN LỊCH SỬ 9

NĂM HỌC 2025-2026

những biến đổi tích cực, thành phần công nhân và trí thức gia
tăng: năm 1971, công nhân chiếm hơn 55% lực lượng lao động
trong cả nước và có trên 30 triệu người làm việc trí óc.
- Từ cuối những năm 70 đến năm 1991, sự trì trệ và khủng hoảng
Văn hóa

kinh tế làm cho đời sống của nhân dân Liên Xô suy giảm, niềm
tin vào chủ nghĩa xã hội lung lay dẫn đến bất bình gia tăng. Từ
năm 1989, nhiều cuộc biểu tình, bãi công đã nổ ra.
*Văn hoá:
+ Sau năm 1945, văn hoá của Liên Xô phát triển, thực hiện chế độ
giáo dục miễn phí – thể hiện tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội.
+ Liên Xô thúc đẩy giao lưu văn hoá giữa các dân tộc trong nước
và với các quốc gia trên thế giới.
+ Từ năm 1985, với tinh thần “dân chủ” và “công khai”, nền văn
hoá Liên Xô trở nên “cởi mở”, kích thích sự sáng tạo trong các
hoạt động văn hoá. Song, sự buông lỏng quản lí văn hoá của Nhà
nước đã thúc đẩy chủ nghĩa đa nguyên và tư tưởng chống chủ
nghĩa xã hội trong nước gia tăng.

2.2. Hoạt động 2: Tìm hiểu các nước Đông Âu từ năm 1945 đến năm 1991
a) Mục tiêu: HS trình bày được nét nổi bật về chính trị, kinh tế, xã hội và văn hoá của
các nước Đông Âu từ năm 1945 đến năm 1991.
b) Tổ chức thực hiện

KẾ HOẠCH BÀI DẠY PHÂN MÔN LỊCH SỬ 9

HĐ của GV và HS

NĂM HỌC 2025-2026

Sản phẩm dự kiến

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu yêu cầu: Nêu những nét chính về tình
hình chính trị, kinh tế, xã hội và văn hoá của
các nước Đông Âu từ năm 1945 đến năm
1991. Với yêu cầu này, GV chia lớp thành 3
nhóm, thực hiện các nhiệm vụ sau:
+ Nhóm 1: Tìm hiểu về tình hình chính trị
của các nước Đông Âu từ năm 1945 đến
năm 1991.
+ Nhóm 2: Tìm hiểu về tình hình kinh tế
của các nước Đông Âu từ năm 1945 đến
năm 1991.
+ Nhóm 3: Tìm hiểu về tình hình xã hội và
văn hoá của các nước Đông Âu từ năm + Chính trị:
1945 đến năm 1991.
- Từ năm 1944 đến năm 1946, nhân
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

dân các nước Đông Âu dưới sự

Các nhóm thảo luận, khai thác thông tin, tư lãnh đạo của những người cộng sản
và sự giúp đỡ của Hồng quân Liên
liệu trong SGK thực hiện yêu cầu.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV gọi đại diện từng nhóm lên bảng trình
bày nội dung thảo luận của nhóm mình. Các
nhóm khác bổ sung, nhận xét, đặt thêm câu
hỏi (nếu có).
* Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức

Xô đã thành lập các nhà nước dân
chủ nhân dân. Riêng ở Đông Đức,
Nhà nước Cộng hoà Dân chủ Đức
thành lập năm 1949.
+ Kinh tế:
- Sau khi thành lập nhà nước dân
chủ nhân dân, các nước Đông Âu

KẾ HOẠCH BÀI DẠY PHÂN MÔN LỊCH SỬ 9

NĂM HỌC 2025-2026

GV nhận xét phần trình bày của các nhóm, đã thực hiện cải cách nhằm xây
sau đó chốt lại nét nổi bật của các nước Đông dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa
Âu từ năm 1945 đến năm 1991:

xã hội. Các nước hợp tác kinh tế

* GV Mở rộng

trong Hội đồng Tương trợ kinh tế

- GV cho HS làm việc cá nhân để: Nêu

(SEV).

những biểu hiện và giải thích vì sao chủ - Đầu những năm 70 của thế kỉ XX,
các nước Đông Âu đã trở thành
nghĩa xã hội ở Đông Âu sụp đổ.
những nước công nghiệp hoặc công
+ GV hướng dẫn HS nêu được biểu hiện sự
sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu trên
tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội,

- nông nghiệp. Đến năm 1991, SEV
bị giải thể.
+ Xã hội:

văn hoá, trong đó quan trọng nhất là lĩnh vực - Đời sống vật chất và tinh thần của
người dân không ngừng được cải
chính trị.
thiện và nâng cao.
+ Về nguyên nhân chủ nghĩa xã hội ở các
nước Đông Âu sụp đổ, GV định hướng để HS
nêu được lí do: Trong khi tiến hành cải cách
để khắc phục khủng hoảng thiếu hiệu quả,

- Từ cuối những năm 70 đến năm
1990, khủng hoảng kinh tế làm cho
đời sống của các tầng lớp nhân dân
khó khăn.

lãnh đạo các nước đã mắc phải sai lầm + Văn hoá
nghiêm trọng, đó là thoả hiệp, chấp nhận thực - Có bước phát triển vượt bậc: xoá
hiện đa nguyên, đa đảng và tổ chức tổng được nạn mù chữ được xoá bỏ,
tuyển cử tự do, tạo cơ hội cho thế lực chống thực hiện chính sách giáo dục bắt
chủ nghĩa xã hội cơ hội tấn công trực diện, buộc và miễn phí.
làm sụp đổ chủ nghĩa xã hội. Ngoài ra, chính
sách không “can thiệp” của Liên Xô trước
cuộc khủng hoảng và sự thoả hiệp của ban

KẾ HOẠCH BÀI DẠY PHÂN MÔN LỊCH SỬ 9

NĂM HỌC 2025-2026

lãnh đạo các nước Đông Âu cũng góp phần
dẫn đến sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở các
nước này.
3. Hoạt động luyện tập
a) Mục tiêu: HS biết hệ thống lại kiến thức đã được tìm hiểu trong bài học để hoàn
thành bảng theo gợi ý trong SGK.
b) Tổ chức thực hiện
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV giao nhiệm vụ: Hoàn thành bảng tóm tắt về tình hình chính trị, kinh tế và văn
hoá, xã hội của Liên Xô và các nước Đông Âu (1945 – 1991).
GV tổ chức lớp thành hai đội hoặc nhóm: Liên Xô và Đông Âu tham gia trò chơi “Ai
nhanh hơn”
GV chuẩn bị các thẻ thông tin và bảng trống (trên giấy A0 hoặc bảng phụ) về tình
hình chính trị, kinh tế và văn hoá, xã hội của Liên Xô và các nước Đông Âu (1945 –
1991). * Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Hai đội hoặc nhóm thảo luận, chuẩn bị các nội dung.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Thành viên của hai đội hoặc nhóm lần lượt lên dán các thẻ thông tin phù hợp vào ô
trống trong bảng.
* Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức
GV nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện yêu cầu của HS.
4. Hoạt động vận dụng
a) Mục tiêu

KẾ HOẠCH BÀI DẠY PHÂN MÔN LỊCH SỬ 9

NĂM HỌC 2025-2026

HS vận dụng được kiến thức, kĩ năng đã học để viết bài giới thiệu hoặc thuyết
trình trước lớp một số thành tựu tiêu biểu về chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá của
Liên Xô hoặc một nước Đông Âu từ sau năm 1945.
b) Tổ chức thực hiện
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV giao nhiệm vụ cho cá nhân HS về nhà sưu tầm và sử dụng tài liệu từ sách,
tạp chí, internet, giới thiệu một số thành tựu tiêu biểu về chính trị, kinh tế, xã hội, văn
hoá của Liên Xô hoặc một nước Đông Âu từ sau năm 1945.
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS lựa chọn viết bài giới thiệu hoặc thuyết trình để thực hiện yêu cầu.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Tổ chức cho HS trưng bày sản phẩm vào đầu tiết học sau, hoặc thu lại chấm
điểm thường xuyên.
* Bước 4: Kết luận, chốt kiến thức
GV nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện yêu cầu của HS.
KÝ DUYỆT CỦA BAN GIÁM HIỆU