Vua Việt Nam là danh sách các vị vua nước Việt Nam từ khi bắt đầu hình thành nhà nước tới hết thời phong kiến.
Do hoàn cảnh lịch sử, vua Việt Nam có thể có những danh hiệu khác nhau, cao nhất là hoàng đế, thấp hơn là "vương", thấp nữa là "công" hoặc "Tiết độ sứ".
Mục lục
[ẩn]
1 Khái quát
2 Hồng Bàng và Văn Lang
3 Âu Lạc và Nam Việt
3.1 Nhà Thục (khoảng thế kỷ 3 TCN)
3.2 Nhà Triệu (207-111 TCN)
4 Bắc thuộc
4.1 Các cuộc khởi nghĩa lớn
4.2 Nhà Tiền Lý (544-602)
4.3 Tự chủ (906-938)
5 Thời kì độc lập
5.1 Nhà Ngô (939-965)
5.2 Nhà Đinh (968-979)
5.3 Nhà Tiền Lê (980-1009)
5.4 Nhà Lý (1010-1225)
5.5 Nhà Trần (1225-1400)
5.6 Nhà Hồ (1400-1407)
5.7 Nhà Hậu Trần (1407-1413)
5.8 Thời thuộc Minh (1407-1427)
5.9 Nhà Hậu Lê - Lê sơ (1428-1527)
6 Nam - Bắc triều
6.1 Bắc Triều - Nhà Mạc (1527-1592)
6.2 Nam Triều - Nhà Hậu Lê (1533-1788)
7 Trịnh - Nguyễn phân tranh
7.1 Chúa Trịnh (1545-1786)
7.2 Chúa Nguyễn (1600-1802)
8 Phong kiến tái thống nhất (1802-1945)
8.1 Nhà Tây Sơn (1778-1802)
8.2 Nhà Nguyễn (1802-1945)
9 Thống kê
9.1 Về các vua
9.2 Về các triều đại
10 Thái thượng hoàng
11 Tham khảo
12 Chú thích
13 Xem thêm


[sửa] Khái quát




Một vị vua Việt Nam vào khoảng giữa thế kỷ 19
Sau thời kỳ Bắc thuộc đến triều đại nhà Lý một số vị vua đã xưng hoàng đế, đây là điều thách thức thần quyền của các vua Trung Quốc, người vẫn tự xưng là con trời ("thiên tử") vâng mạng trời ("thiên mệnh") cai trị "thiên hạ", và đụng chạm tới tính chính danh của họ, tức lúc đó thế giới có đến hai vua. Sau các cuộc tấn công thất bại của nhà Tống, người Hoa đã phải công nhận quyền lực của người Việt ở Thăng Long. Nước Việt được xem như một dạng chư hầu đặc biệt mà Trung Quốc không thể sát nhập bằng vũ lực nhưng, ngược lại, người Việt cũng phải công nhận Trung Quốc là một nước lớn, về phương diện ngoại giao phải chịu lép nhường thần quyền con trời, mạng trời cao hơn cho vua Trung Quốc, tuy vua Việt vẫn có quyền xưng là con trời và vâng mạng trời cai trị dân đối với dân nước Việt. Vua Việt Nam được tự ví mình với Mặt Trời như vua Trung Quốc. Từ đây mô hình chính trị Trung Hoa đã được Việt hóa và phát triển để khẳng định ngai vua ở Thăng Long là ngai vàng của Hoàng đế nước Nam người trị vì "Vương quốc phía nam" theo mệnh trời. Hệ thống triều đình của các vua nước Việt cũng tương tự các triều đình của vua chúa Trung Quốc, các nghi thức và danh phận của các vị quan cũng tương tự như quan lại Trung Quốc.
Các vị vua nước Việt đã sử dụng rất nhiều nghi thức, biểu tượng chỉ dành riêng cho vua Trung Quốc như áo long bào màu vàng có rồng 5 móng, giường long sàng, ngôi cửu ngũ, khi chết thì dùng từ "băng hà" và xây lăng có đường hầm dẫn xuống huyệt. Các vua nước Việt được chính thức dùng các nghi thức đặc biệt nhạy cảm với vua Trung Quốc như thờ trời, tế trời ở đàn Nam Giao, được quyền cai quản các thần linh ở nước Việt, được quyền phong chức tước cho các thánh, thần, sông núi ở nước Việt, có lẽ chỉ ngoại trừ vua Đồng Khánh là vị vua Việt Nam duy nhất chịu làm em của một nữ thần mà thôi...; có vua Việt Nam còn mượn cớ đau chân để khỏi quỳ gối trước chiếu chỉ vua Trung Quốc để chứng tỏ mình không phải là cấp dưới của vua Trung Quốc. Tóm lại, các vị vua của Việt Nam là các vị vua thực sự như các vua Trung Quốc.
Các vua Việt Nam đã dùng gần như đầy đủ các nghi thức thần quyền phong kiến dành riêng cho vua chúa Trung Quốc, chỉ có cái khác duy nhất là quyền lực thần quyền này không được phép áp đặt lên dân Trung Quốc, ngược lại, quyền lực thần quyền của vua chúa Trung Quốc cũng không áp đặt được lên vua quan và dân nước Việt, các quan của triều đình Việt Nam thì chỉ tuân lệnh và trung thành với vua Việt