Ngày soạn: …………………
Ngày dạy: ………………….
BÀI 9. XÁC ĐỊNH PHƯƠNG HƯỚNG NGOÀI THỰC TẾ
Môn học/Hoạt động giáo dục: Địa lí; lớp: 6
Thời gian thực hiện: (01 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- HS có hiểu biết về la bàn và phương hướng ngoài thực tế.
- Biết cách xác định phương hướng dựa vào la bàn hoặc quan sát hiện tượng tự
nhiên
2. Về kỹ năng, năng lực
a. Năng lực chung
- Năng lực tự chủ và tự học: Biết chủ động, tích cực thực hiện những nhiệm vụ Năng lực giao tiếp và hợp tác: Biết chủ động đưa ra ý kiến giải pháp khi được giao
nhiệm vụ để hoàn thành tốt khi làm việc nhóm.
b. Năng lực Địa Lí
- Năng lực tìm hiểu địa lí: Sử dụng các công cụ của địa lí học (khai thác tài liệu
văn bản): Có hiểu biết về la bàn và phương hướng ngoài thực tế.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Biết liên hệ thực tế để giải thích các hiện
tượng, các vấn đề liên quan đến bài học.
- Năng lực nhận thức khoa học địa lí: Nhận thức thế giới theo quan điểm không
gian: Biết cách xác định phương hướng dựa vào la bàn hoặc quan sát các hiện
tượng tự nhiên.
3. Về phẩm chất
- Trách nhiệm: Gần gũi, gắn bó hơn với thiên nhiên xung quanh
- Chăm chỉ: Tích cực, chủ động trong các hoạt động học
- Nhân ái: Chia sẻ, hỗ trợ nhau trong học tập.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên
- La bàn (9 cái)
- Điện thoại thông minh có la bàn
- Tranh ảnh, video về tìm phương hướng trong thực tế
2. Học sinh
- Sách giáo khoa, vở ghi, đồ dùng học tập cần thiết.
- Điện thoại thông minh, máy tính bảng, ….
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1: Mở đầu ( 5 phút)
a. Mục tiêu, phương pháp, kĩ thuật:
- Mục tiêu:
+ Tạo tâm thế trước giờ học và tạo tình huống học tập có vấn đề, yêu cầu học sinh
giải quyết.
+ Định hướng nội dung bài học.
- Phương pháp: DH giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật: Đặt câu hỏi, động não

2

b. Nội dung: Học sinh dựa vào kiến thức đã học và hiểu biết của mình để trả lời
câu hỏi.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của cá nhân học sinh.
d. Tổ chức thực hiện (3 phút):
- Bước 1: GV đưa ra tình huống và đặt câu hỏi: Trong cuộc sống, nhiều khi con
người rơi vào những tình huống hết sức khó khăn, thậm chí nguy hiểm đến tính
mạng do bị mất phương hướng. Đó là khi bị lạc trong rừng, lênh đênh giữa đại
dương hoặc lạc lối giữa một vùng đất xa lạ mà không có sóng điện thoại …
(?) Trong những tình huống như vậy, con người có thể làm gì để vượt qua hiểm
nguy?
- Bước 2: HS trả lời câu hỏi.
- Bước 3: Từ phần trả lời của HS giáo viên nhận xét và dẫn dắt vào bài.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức (35 phút)
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về cấu tạo của la bàn và cách sử dụng (20 phút)
a. Mục tiêu, phương pháp, kĩ thuật:
- Mục tiêu: HS biết cấu tạo của la bàn và cách sử dụng la bàn để xác định phương
hướng.
- Phương pháp: DH trực quan, DH hợp tác
- Kĩ thuật: Chia sẻ nhóm đôi, động não, đặt câu hỏi
b. Nội dung: Biết cấu tạo của la bàn và cách sử dụng la bàn.
c. Sản phẩm: Câu trả lời, bài làm nhóm của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
* Nhiệm vụ 1:
Bước 1. Giao nhiệm vụ cho học sinh:
- GV giới thiệu la bàn cầm tay và la bàn trên điện thoại thông minh. Sau đó, yêu
cầu HS dựa vào Hình 1 trang 134 và nội dung phần 1 trang 133-134 trong SGK
nêu cấu tạo của la bàn.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ:
- HS tìm hiểu cá nhân và ghi vào giấy nháp trong 3 phút.
- HS chia sẻ và thảo luận theo cặp, đối chiếu kết quả nhanh với bạn bên cạnh trong
thời gian 2 phút.
Bước 3. Báo cáo kết quả, thảo luận:
- GV gọi ngẫu nhiên HS trả lời câu hỏi.
- Các HS khác có ý kiến nhận xét, bổ sung.
- GV hướng dẫn học sinh điều chỉnh, hoàn thiện kết quả và ghi chép kiến thức,
chốt lại nội dung học tập.
Bước 4. Kết luận, nhận định:
- GV quan sát, nhận xét đánh giá quá trình thực hiện của học sinh về thái độ, tinh
thần học tập, khả năng giao tiếp, trình bày và đánh giá kết quả cuối cùng của học
sinh rồi chuẩn kiến thức.
NỘI DUNG HỌC TẬP
1. Xác định phương hướng bằng la bàn.

3

a. Cấu tạo la bàn: Gồm các bộ phận cơ bản:
- Kim nam châm (đầu chỉ hướng bắc thường có màu đậm hơn).
- Vòng chia độ có ghi 4 hướng chính: Hướng Bắc (0 0 hoặc 3600), hướng Nam
(1800), hướng Đông (900), hướng Tây (2700).
* Nhiệm vụ 2:
Bước 1. Giao nhiệm vụ cho học sinh:
- GV yêu cầu HS quan sát la bàn cầm tay (hoặc la bàn trên điện thoại thông minh
nếu có) và dựa vào nội dung phần 1 trang 133-134 trong SGK . Hoặc Gv có thể
cho HS xem video “Cách sử dụng la bàn” (https://youtu.be/xVEkbP6OW24) để
nêu cách sử dụng la bàn.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ:
- HS tìm hiểu cá nhân 2 phút .
- HS chia sẻ và thảo luận theo cặp với bạn bên cạnh trong thời gian 2 phút.
Bước 3. Báo cáo kết quả, thảo luận:
- GV gọi ngẫu nhiên HS trả lời câu hỏi.
- Các HS khác có ý kiến nhận xét, bổ sung.
- GV hướng dẫn học sinh điều chỉnh, hoàn thiện kết quả và ghi chép kiến thức,
chốt lại nội dung học tập.
Bước 4. Kết luận, nhận định:
- GV quan sát, nhận xét đánh giá quá trình thực hiện của học sinh về thái độ, tinh
thần học tập, khả năng giao tiếp, trình bày và đánh giá kết quả cuối cùng của học
sinh rồi chuẩn kiến thức.
NỘI DUNG HỌC TẬP
1. Xác định phương hướng bằng la bàn.
b. Cách sử dụng:
- Đặt la bàn thăng bằng trên mặt phẳng, tránh xa các vật bằng kim loại.
- Điều chỉnh vị trí để kim la bàn chỉ hướng bắc trùng với góc 0 o. Khi đó ta xác
định được hướng bắc – nam, từ đó xác định các hướng còn lại.
Hoạt động 2.2. Xác định phương hướng dựa vào quan sát các hiện tượng tự
nhiên (15 phút)
a. Mục tiêu, phương pháp, kĩ thuật:
- Mục tiêu: HS biết xác định phương hướng dựa vào quan sát các hiện tượng tự
nhiên như hướng mặt trời mọc – lặn, hướng ngôi sao Bắc Cực, hướng các đàn
chim di cư …
- Phương pháp: DH trực quan, đàm thoại gợi mở.
- Kĩ thuật: Đặt câu hỏi, động não.
b. Nội dung: Tìm hiểu cách xác định phương hướng dựa vào quan sát các hiện
tượng tự nhiên.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Giao nhiệm vụ cho học sinh:

4

- GV yêu cầu HS dựa vào kiến thức của bài học trước và kinh nghiệm thực tế của
bản thân kết hợp quan sát hình ở trang 126 SGK để trả lời câu hỏi:
(?) Mặt Trời mọc và lặn ở hướng nào?
(?) Khi biết được hướng mặt trời mọc và lặn thì chúng ta có thể biết được các
hướng khác không?

- GV yêu cầu HS quan sát hình vẽ: Mô tả lại cách xác định phương hướng qua
việc quan sát Mặt Trời mọc và Mặt Trời lặn.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ:
- HS dựa vào nội dung SGK và hình vẽ trong sách để trả lời các câu hỏi của GV.
Bước 3. Báo cáo kết quả, thảo luận:
- GV gọi ngẫu nhiên HS trả lời câu hỏi.
- Các HS khác có ý kiến nhận xét, bổ sung.
- GV hướng dẫn học sinh điều chỉnh, hoàn thiện kết quả và ghi chép kiến thức,
chốt lại nội dung học tập.
Bước 4. Kết luận, nhận định:
- GV nhận xét câu tra lời của HS và chuẩn kiến thức.
NỘI DUNG HỌC TẬP
2. Xác định phương hướng dựa vào quan sát hiện tượng tự nhiên.
- Dựa vào hướng Mặt Trời mọc và lặn có thể xác định được phương hướng
một cách tương đối chính xác:
+ Nhìn về phía mặt trời mọc: + Phía trước là hướng đông
+ Phía sau là hướng tây
+ Tay phải chỉ hướng nam
+ Tay trái chỉ hướng bắc
+ Nhìn về phía mặt trời lặn thì ngược lại.
- GV mở rộng: Ngoài cách dựa vào hướng mặt trời mọc và mặt trời lặn thì còn
những cách nào để xác định phương hướng ngoài thực tế?

5

Sau khi HS trả lời, GV cho HS xem video cách xác định phương hướng dựa vào
các chòm sao (Video hướng dẫn xác định phương hướng qua các chòm sao:
https://youtu.be/DkKnYr1E1Kw).
3. Hoạt động 3: Luyện tập (5 phút)
a. Mục tiêu, phương pháp, kĩ thuật:
- Mục tiêu: Giúp học sinh khắc sâu kiến thức bài học
- Phương pháp: DH giải quyết vấn đề.
- Kĩ thuật: Đặt câu hỏi, động não.
b. Nội dung: Các câu hỏi liên quan đến bài học.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Giao nhiệm vụ cho học sinh:
GV nêu câu hỏi trắc nghiệm sau:
Điều gì sẽ xảy ra khi la bàn không được đặt trên mặt phẳng?
A. Kim la bàn luôn chỉ hướng bắc – nam.
B. Hướng xác định được không chính xác.
C. Kim la bàn sẽ quay liên tục.
D. Hướng xác định được là chính xác.
(HS thực hành với la bàn để tìm ra câu trả lời)
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ:
- HS thực hành trên lớp để trả lời câu hỏi của GV.
Bước 3. Báo cáo kết quả, thảo luận:
- GV gọi ngẫu nhiên HS trả lời câu hỏi.
- Các HS khác có ý kiến nhận xét, bổ sung.
- GV hướng dẫn học sinh điều chỉnh, hoàn thiện kết quả.
Bước 4. Kết luận, nhận định:
- GV nhận xét câu trả lời của HS và chuẩn kiến thức.
4. Hoạt động 4: Vận dụng ( 2phút)
a. Mục tiêu, phương pháp, kĩ thuật:
- Mục tiêu: HS vận dụng được những kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết vấn
đề trong thực tiễn.
- Phương pháp: Vấn đáp
- Kĩ thuật: Giao nhiệm vụ
b. Nội dung: Xác định phương hướng trên thực tế.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS
d. Tổ chức thực hiện:
- GV đưa ra câu hỏi, HS thực hiện ở nhà: Quan sát Mặt Trời hoặc sử dụng la bàn,
hãy xác định khi đi từ nhà đến trường, trước tiên em phải đi về hướng nào?
- GV có thể giao bài và dặn dò HS tiết sau nộp bài.
_____________________________________

6