Kế hoạch dạy học môn KHTN 7-ST

Tiết
1
2

Năm học 2022 – 2023

Nội dung

Hoạt động 1: Mở đầu;
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu cách đo tốc độ dùng đồng hồ bấm giây
Hoạt động 2.2: Tìm hiểu cách đo tốc độ dùng đồng hồ đo thời gian
hiện số và cổng quang điện.
Hoạt động 2.3: Tìm hiểu thiết bị “bắn tốc độ” đơn giản;

3

Hoạt động 3: Luyện tập; Hoạt động 4: Vận dụng
Hoạt động 5: Hướng dẫn về nhà.
BÀI 9: ĐO TỐC ĐỘ
Môn học: KHTN - Lớp: 7
Thời gian thực hiện: 03 tiết
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức: Sau bài học, HS sẽ:

- Mô tả được sơ lược cách đo tốc độ bằng đồng hồ bấm giây và cổng quang
điện trong dụng cụ thực hành ở nhà trường.
- Nêu được cách hoạt động cơ bản của các thiết bị “bắn tốc độ” đơn giản
trong kiểm tra tốc độ các phương tiện giao thông đường bộ.
- Xác định được tốc độ qua quãng đường vật đi được và khoảng thời gian
tương ứng.
- Hiểu được ý nghĩa của việc “thực hiện phép đo 3 lần để lấy giá trị trung
bình” làm giảm sai số phép đo.
2. Năng lực:
2.1. Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học: Tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa,
quan sát tranh ảnh, tìm tài liệu trên internet để tìm hiểu về các dụng cụ đo độ dài,
đo thời gian; Đồng hồ đo thời gian hiện số, cổng quang điện và thiết bị bắn tốc
độ.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thảo luận nhóm để tìm ra các bước đo tốc
độ dùng đồng hồ bấm giây, hợp tác trong việc thực hiện đo tốc độ của một vật
chuyển động.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: GQVĐ trong việc thực hiện đo
tốc độ chuyển động là cần đo độ dài và đo thời gian cần sử dụng đồng hồ bấm
giây hoặc đồng hồ đo thời gian hiện số và cổng quang điện và thiết bị “bắn tốc
độ”.
2.2. Năng lực khoa học tự nhiên :
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS-ST

Trang 1

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7-ST

Năm học 2022 – 2023

- Năng lực nhận biết KHTN: Nhận thấy được thực chất của việc đo tốc độ
là đo độ dài và đo thời gian. Dụng cụ dùng để đo tốc độ là tốc kế.
- Năng lực tìm hiểu tự nhiên: Tìm hiểu cách đo tốc độ dùng đồng hồ bấm
giây và dùng đồng hồ đo thời gian hiện số. Tìm hiểu hoạt động đơn giản của thiết
bị bắn tốc độ.
- Vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học: Trình bày được cách đo tốc độ dùng
đồng hồ bấm giây và dùng đồng hồ đo thời gian hiện số. Tính được tốc độ qua
quãng đường đo được và khoảng thời gian tương ứng. Mô tả được sơ lược cách
đo tốc độ của thiết bị “bắn tốc độ” trong kiểm tra tốc độ các phương tiện giao
thông.
3. Phẩm chất: Thông qua thực hiện bài học sẽ tạo điều kiện để học sinh:
- Chăm học; Có trách nhiệm trong hoạt động nhóm, chủ động nhận và
thực hiện nhiệm vụ thí nghiệm, thảo luận; Trung thực, cẩn thận trong thực hành,
ghi chép kết quả thí nghiệm.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
1. Giáo viên:
- SGK; Giáo án; Máy tính, máy chiếu (nếu có)
- Bảng so sánh với cách đo tốc độ, Bảng 9.1. Bảng ghi kết quả thí nghiệm
đo tốc độ. PHT
- Bảng phụ: Cách đo tốc độ dùng cổng quang điện và đồng hồ đo thời gian
hiện số
- Các dụng cụ đo độ dài và đo thời gian trong phòng thí nghiệm.
- Đồng hồ đo thời gian hiện số và cổng quang điện
- Tranh ảnh, video liên quan đến bài học.
2. Học sinh:
- Bài cũ ở nhà; SGK; SBT
- Đọc nghiên cứu và tìm hiểu trước bài ở nhà.
III. Tiến trình dạy học
TIẾT 1

1. Hoạt động 1: Mở đầu:
a) Mục tiêu: Tạo điều kiện để HS ôn lại kiến thức
- Giúp học sinh xác định được vấn đề thực chất của việc đo tốc độ là đo
độ dài và đo thời gian.
b) Nội dung: Học sinh thực hiện nhiệm vụ theo nhóm.
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS-ST

Trang 2

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7-ST

Năm học 2022 – 2023

c) Sản phẩm: Câu trả lời của các nhóm học sinh
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chiếu video con ốc sên đang chuyển động
- GV yc HS trả lời theo nhóm: Làm thế nào để đo được những tốc
độ này?
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS hoạt động nhóm theo yêu cầu của GV
- GV Theo dõi và bổ sung khi cần.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
- GV gọi ngẫu nhiên học sinh trình bày ý kiến của mình.
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá:
- Giáo viên nhận xét, đánh giá:
->Giáo viên gieo vấn đề cần tìm hiểu trong bài học: Các em biết
rằng, trong thực tế các vật chuyển động nhanh chậm khác nhau.
Vậy để tính được tốc độ của các vật đó ta sử dụng những dụng cụ
nào và các bước tiến hành đo tốc độ như thế nào cho chính xác.
Chúng ta sẽ tìm hiểu các dụng cụ đo và cách đo cơ bản trong bài
học ngày hôm nay
->Giáo viên nêu mục tiêu bài học: Nội dung chính của bài học
ngày hôm nay
1. Đo tốc độ dùng đồng hồ bấm giây
2. Đo tốc độ dùng đồng hồ đo thời gian hiện số và cổng quang
điện.
3. Thiết bị bắn tốc độ
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
a) Mục tiêu:
- Mô tả được sơ lược cách đo tốc độ bằng đồng hồ bấm giây và cổng quang
điện trong dụng cụ thực hành ở nhà trường.
- Nêu được cách hoạt động cơ bản của các thiết bị “bắn tốc độ” đơn giản
trong kiểm tra tốc độ các phương tiện giao thông đường bộ.
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS-ST

Trang 3

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7-ST

Năm học 2022 – 2023

- Xác định được tốc độ qua quãng đường vật đi được và khoảng thời gian
tương ứng.
b) Nội dung:
- Học sinh làm việc theo cặp đôi, nhóm nghiên cứu thông tin trong SGK,
quan sát tìm hiểu và trả lời các câu hỏi mà GV yêu cầu
c) Sản phẩm: Cột nội dung
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

Hoạt động 2.1: Tìm hiểu cách đo tốc độ dùng đồng hồ bấm giây
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

I. Đo tốc độ dùng đồng hồ bấm giây

- GV: Từ CT tính tốc độ, để xác định
tốc độ trên thực tế ta chỉ cần xác định
2 giá trị là độ dài quãng đường và thời
gian. Nhớ lại kiến thức đã học ở lớp 6,
để đo độ dài quãng đường và thời gian
thì các em dùng dụng cụ nào để đo?
? GV: Y/c HS từ CT v = s/t và
nghiên cứu SGK nêu các cách đo?
- GV nhấn mạnh thông thường trong
phòng TN ta sử dụng cách thứ 1
? Nêu các bước đo tốc độ bằng đồng
hồ bấm giây?
- GV treo ảnh các bước đo tốc độ
bằng đồng hồ bấm giây sau đó phân
tích để HS hiểu rõ ý nghĩa của các
bước đo tốc độ dùng đồng hồ bấm
giây, đặc biệt là việc “thực hiện phép
đo 3 lần để lấy giá trị trung bình” –
điều này có ý nghĩa làm giảm sai số
phép đo.
- GV cho HS xem đoạn video thi
chạy của HS.
? GV y/c HS mô tả nhanh cách tiến
hành kiểm tra chạy cự li ngắn 60m của
các em trong môn GD thể chất. Cách
tiến hành này có gì giống và khác với
cách đo tốc độ trên vào bảng so sánh?
? GV: Y/c HS quan sát TN và thực
hành theo nhóm hoạt động đo tốc độ
của ô tô đồ chơi dùng đồng hồ bấm

1. Dụng cụ đo

Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS-ST

- Đo độ dài: Thước thẳng, thước dây,
thước cuộn, thước kẹp…
- Đo thời gian: Đồng hồ bấm giây
2. Cách đo
- Có 2 cách đo
+ Cách 1: Chọn quãng đường s trước,
đo thời gian t sau.
+ Cách 2: Chọn thời gian t trước, đo
quãng đường s sau.
=> Thông thường trong phòng TN ta
sử dụng cách thứ 1
- Các bước tiến hành:


Dùng thước đo độ dài quãng
đường s. Xác định vạch xuất phát
và vạch đích.



Dùng đồng hồ bấm giây đo thời
gian tt từ khi bắt đầu chuyển động
từ vạch xuất phát tới khi vượt qua
vạch đích.



Thực hiện các phép đo 3 lần để lấy
giá trị trung bình
Trang 4

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7-ST

Năm học 2022 – 2023

giây theo các bước tiến hành như trong
SGK và nhận xét về kết quả đo được.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận cặp đôi, thống nhất
đáp án và TL



Lập bảng ghi kết quả đo, tính trung
bình quãng đường và thời gian
trong 3 lần đo, sau đó tính tốc độ.

*Báo cáo kết quả và thảo luận
- GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện
cho một nhóm trình bày, các nhóm
khác bổ sung (nếu có).
- GV HD trả lời câu hỏi trong
SGK_49
Bảng so sánh với cách đo tốc độ
So
sánh

Cách đo tốc Cách tiến hành
độ dùng đồng kiểm tra chạy cự
hồ bấm giây
li ngắn 60m



Giống - Đều cần dùng thước đo độ dài
nhau quãng đường s. Xác định vạch
xuất phát và vạch đích.
- Đều dùng đồng hồ bấm giây đo
thời gian chuyển động
Khác
nhau

- Cần tính tốc
độ dựa vào
công
thức
v=s/t

- Không cần tính
tốc độ mà xếp
loại thành tích
học sinh theo các
mức thời gian đo
- Thực hiện 3 được.
lần để lấy giá
trị trung bình - Chỉ thực hiện 1
lần duy nhất

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm
vụ

Dùng công thức tính tốc độ.

Nhận xét kết quả đo.
3. Ví dụ
Bảng 9.1. Bảng ghi kết quả
thí nghiệm đo tốc độ
Lần
đo

Quãng đường
(cm)

Thời gian (s)

1

S1 = ……

t1 = ……

2

S2 = ……

t2 = ……

3

S3 = ……

t3 = ……

GTT
B

S=

S 1+S 2+ S 3
3

t=

t 1+t 2+t 3
3

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh Tính tốc độ: v =
giá.
=> Nhận xét kết quả đo:
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- Quãng đường, thời gian trong 3 lần
- GV nhận xét và chốt kiến thức: Đồng đo có giá trị xấp xỉ bằng nhau, sai số
hồ bấm giây có ưu điểm là dễ sử dụng không đáng kể.
và tiện lợi nhưng nó có nhược điểm là
- Giá trị trung bình thu được có độ
cảm tính và có độ trễ. Để khắc phục
chính xác cao hơn so với các kết quả
nhược điểm đó thì trong phòng TN
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS-ST

Trang 5

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7-ST

người ta sẽ ít sử dụng đồng hồ bấm
giây, thay vào đó để có độ chính xác
cao người ta sử dụng đồng hồ hiện số
và cổng quang điện.

Năm học 2022 – 2023

đo trong các lần đo.

TIẾT 2
Hoạt động 2.2: Tìm hiểu cách đo tốc độ dùng đồng hồ đo thời gian hiện số
và cổng quang điện.
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

II. Đo tốc độ dùng đồng hồ đo thời
- GV chiếu hình 9.3_SGK_tr.51 và gian hiện số và cổng quang điện.
giới thiệu bộ thí nghiệm.
1. Dụng cụ đo
+ Với đồng hồ đo thời gian hiện số: - Như hình 9.3_SGK_tr.51
GV chiếu hình ảnh đồng thời giới
thiệu ý nghĩa của các nút bấm trên 2. Cách đo
đồng hồ. Chọn chế độ A-B.
Cách đo tốc độ dùng cổng quang
+ Với cổng quang điện: GV chiếu điện và đồng hồ đo thời gian hiện số:
hình ảnh đồng thời giới thiệu các bộ
phận chính là 1 bên là bộ phận phát tín
hiệu (P) và 1 bên là thu tín hiệu (T) và
đầu này được nối với dây cáp để nối
với đồng hồ hiện số.
- GV bố trí TN như hình
9.3_SGK_tr51 để HS quan sát và gọi 1
hoặc 2 nhóm lên vận hành thử dụng cụ
theo hướng dẫn của GV.
- Đo khoảng cách giữa 2 cổng quang
điện (3) và (4) (đọc trên thước đo
* Theo cách số 1, chúng ta phải xác
gắn với giá đỡ). Khoảng cách này
định được 2 đại lượng là quãng đường
chính là quãng đường s mà viên bi
di chuyển và thời gian đi hết quãng
sắt chuyển động.
đường đó. GV chiếu các cách đo và
phân tích cho HS hiểu.
- Ngắt nam châm điện, viên bi bắt
- GV tiến hành TN 3 lần cho HS đầu chuyển động từ trên dốc xuống.
quan sát, ghi số liệu lên bảng và y/c cả - Khi viên bi đi qua cổng quang điện
lớp tính tốc độ của viên bi?
(3) thì đồng hồ bắt đầu đo.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Khi viên bi đi qua cổng quang điện
(4) thì đồng hồ ngừng đo.

HS hoạt động nhóm tiến hành làm thí
nghiệm, ghi kết quả thí nghiệm và tính
tốc độ của viên bi vào bảng kết quả
trong phiếu học tập số 1.

- Đọc số chỉ thời gian viên bi đi từ
cổng quang điện (3) đến cổng quang
điện (4) ở ô hiển thị thời gian của
đồng hồ đo thời gian hiện số.

*Báo cáo kết quả và thảo luận
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS-ST

PHT số 1
Trang 6

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7-ST

GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện
cho một nhóm trình bày, các nhóm
khác bổ sung (nếu có).
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm
vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh
giá.

Năm học 2022 – 2023
Bảng ghi kết quả thí nghiệm đo tốc độ
viên bi dùng đồng hồ hiện số và cổng
quang điện
Lần đo

1

- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung cách
sử dụng đồng hồ đo thời gian hiện số
và cổng quang điện. Ưu điểm của đồng
hồ hiện số và cổng quang điện là có độ
chính xác cao, dễ sử dụng tuy nhiên
thiết bị này rất cồng kềnh, mất thời
gian chuẩn bị và phạm vi áp dụng hạn
chế (PTN).

Quãng
đường đo
được (cm)

Thời gian
chuyển động(s)

S1 = 30cm

t1 = ……

= 0,3m
2

S2 = 30cm

t2 = ……

= 0,3m
3

S3 = 30cm

t3 = ……

= 0,3m
GTTB

S = 0,3m

t=

t 1+t 2+t 3
=…
3

=> Tốc độ của viên bi:
v = =........=.......(m/s)
Hoạt động 2.3: Tìm hiểu thiết bị “bắn tốc độ” đơn giản
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

III. Thiết bị bắn tốc độ

? Thực tế, các phương tiện giao thông - Tốc kế dùng để đo tốc độ của các
đo tốc độ bằng cách nào?
phương tiện khi vận hành.
- GV giới thiệu dụng cụ đo tốc độ trên
các phương tiện giao thông là tốc kế
(GV chiếu hình ảnh). Ngoài ra, ta có
thể sử dụng đồng hồ điện tử đeo tay,
các ứng dụng trên điện thoại thông
minh như google maps, Speedometer,
Speedvieew,..
- Mỗi phương tiện tham gia giao
thông sẽ có một tốc độ an toàn để giúp
hạn chế tai nạn cũng như mức độ
nghiêm trọng khi tai nạn xảy ra.
? Thiết bị nào được cảnh sát giao
thông dùng để theo dõi tốc độ của các
phương tiện khi tham gia giao thông?
- GV chiếu hình ảnh thiết bị bắn tốc
độ và giới thiệu có 2 loại thiệt bị bắn
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS-ST

- Thiết bị bắn tốc độ được sử dụng để
kiểm tra tốc độ của các phương tiện
khi tham gia giao thông.
- Thiết bị này gồm 2 loại:
+ Loại cầm tay (súng bắn tốc độ)

+ Loại gắn máy cố định (đơn giản chỉ
có 1 camera được gắn cố định trên cột
giao thông theo dõi các phương tiện
tham gia giao thông)
Trang 7

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7-ST

Năm học 2022 – 2023

tốc độ và giới thiệu qua về cách hoạt
động của nó.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS nghiên cứu SGK và trả lời theo
hướng dẫn của GV
*Báo cáo kết quả và thảo luận
- HS trả lời cá nhân

- Nguyên lí hoạt động:
+ Camera ghi biển số của ô tô và thời
gian chạy qua mốc 1 và 2.

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm + Máy tính tính tốc độ của ô tô, so
vụ
sánh với tốc độ giới hạn.
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh Nếu phát hiện xe vượt quá tốc độ giới
giá.
hạn, camera tự động chụp số liệu về
tốc độ theo biển số và gửi về các trạm
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
kiểm soát giao thông để xử lí.
- GV nhận xét và chốt kiến thức
TIẾT 3
3. Hoạt động 3: Luyện tập
a) Mục tiêu:
- Hệ thống được một số kiến thức đã học.
b) Nội dung:
- HS thực hiện cá nhân trả lời câu hỏi trong SGK_tr 52
c) Sản phẩm: Cột nội dung
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập

Nội dung
Tóm tắt:

? Hoàn thành câu hỏi trong SGK_tr 52:
s=5m
Camera của thiết bị bắn tốc độ ở hình 9.4
t = 0,35s
ghi và tính được thời gian ô tô chạy từ vạch
mốc số 1 sang vạch mốc 2 cách nhau 5m là a. v = ?
0,35s.
b. Có vượt quá tốc độ 60 km/h
a. Hỏi tốc độ của ô tô bằng bao nhiêu?
không?
b. Nếu tốc độ giới hạn của cung đường là
60km/h thì ô tô này có vượt quá tốc độ giới Trả lời:
hạn không?
a. Tốc độ của ô tô là:
? Tóm tắt nội dung bài học dưới dạng sơ
v = = ≈ 14,29(m/s)
đồ tư duy vào vở ghi.
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS-ST

Trang 8

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7-ST

Năm học 2022 – 2023

*Thực hiện nhiệm vụ học tập

b. Đổi: 14,29 m/s = 51,444 km/h

HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên.

Ta thấy v = 51,444 km/h < 60
km/h nên ô tô không vượt quá
tốc độ giới hạn của cung đường.

*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên HS lên bảng trình bày ý
kiến cá nhân.
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
GV nhấn mạnh nội dung bài học bằng sơ đồ
tư duy trên bảng.
4. Hoạt động 4: Vận dụng
a) Mục tiêu:

- Phát triển năng lực tự học và năng lực tìm hiểu đời sống.
b) Nội dung:
- Đo tốc độ chạy của mình bằng đồng hồ bấm giây?
- Tìm hiểu cách đo tốc độ bằng GPS?
- Tìm hiểu cách con người đo tốc độ bay của một thiên thạch?
c) Sản phẩm:
- Phiếu học tập số 2 của HS
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Yêu cầu các nhóm HS tìm hiểu thông tin và vận dụng kiến
thức đã học để hoàn thành PHT số 2.
PHIẾU HỌC TẬP
Họ và tên: ……………………
Lớp: …………………………….
?1 Đo tốc độ chạy của mình bằng đồng hồ bấm giây?
?2 Tìm hiểu cách đo tốc độ bằng GPS?
?3 Tìm hiểu cách con người đo tốc độ bay của một
thiên thạch?
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- Hoàn thành PHT số 2
*Báo cáo kết quả và thảo luận
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS-ST

Trang 9

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7-ST

Năm học 2022 – 2023

- Sản phẩm của cá nhân
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
Giao cho học sinh thực hiện ngoài giờ học trên lớp và nộp sản
phẩm vào tiết sau.
5. Hoạt động 5: Hướng dẫn về nhà.
+ Đọc và chuẩn bị nội dung bài tiếp theo.
+ Đọc mục có thể em chưa biết.
+ Xem trước bài “Đồ thị quãng đường – Thời gian”.
+ Làm các BT trong SBT: 9.1; 9.2; 9.3; 9.4

Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS-ST

Trang 10