Ngày soạn: 24/2/2025
Ngày giảng: 3/3/2025
KẾ HOẠCH BÀI DẠY
BÀI 7: TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CHẤT XÚC TÁC
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Về kiến thức.
- Nêu được khái niệm về tốc độ phản ứng (chỉ mức độ nhanh hay chậm của phản
ứng hóa học).
- Trình bày được một số yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng và nêu được một số
ứng dụng thực tế.
- Tiến hành thí nghiệm và quan sát thực tiễn:
+ So sánh được tốc độ một số phản ứng hóa học;
+ Nêu được các yếu tố làm thay đổi tốc độ phản ứng;
+ Nêu được khái niệm về chất xúc tác.
2. Về năng lực.
a. Năng lực chung.
- Tự chủ và tự học: Chủ động nghiên cứu thông tin SGK.
- Giao tiếp và hợp tác: Tích cực tham gia trao đổi nhóm với các bạn
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Giải quyết vấn đề kịp thời với các thành viên trong
nhóm.
b. Năng lực khoa học tự nhiên.
- Nhận thức KHTN: Nêu được tốc độ phản ứng, trình bày được các yếu tố ảnh
hưởng đến tốc độ phản ứng
- Tìm hiểu tự nhiên: Nêu được một số thí dụ minh họa.
- Vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học: Áp dụng kiến thức về tốc độ phản ứng vào
cuộc sống.
3. Về phẩm chất.
- Tham gia tích cực hoạt động nhóm phù hợp với khả năng của bản thân.
- Cẩn thận, trung thực và khách quan học tập.
- Yêu thiên nhiên, có ý thức hoàn thành các nội dung bài học.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- GV: Tranh, video, SGK, bảng phụ, phiếu học tập, bài dạy powerpoint.
- HS: SGK, vở ghi, vở bài tập, đọc trước nội dung bài.

1

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Tên thí
nghiệm

Các bước tiến hành

Hiện tượng

Kết luận

Bước 1:
Lấy 2 ống nghiệm 1 và 2
+ Cho vào ống nghiệm (1)
Ảnh hưởng khoảng 5ml dung dịch HCl
của nồng độ 0,1M;
đến tốc độ + Cho vào ống nghiệm (2)
phản ứng
khoảng 5ml dung dịch HCl 1M.
Bước 2: Nhẹ nhàng đưa lần
lượt 2 đinh sắt vào 2 ống
nghiệm và quan sát sự thoát
khí.
Bước 3: Trả lời câu hỏi:
+ Phản ứng ở ống nghiệm nào
xảy ra nhanh hơn?
+ Nồng độ ảnh hưởng đến tốc
độ phản ứng như thế nào?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Tên thí
nghiệm

Các bước tiến hành

Hiện tượng

Kết luận

Bước 1: Lấy 2 cốc nước
+ Cốc 1 nước lạnh
Ảnh hưởng
của nhiệt độ
đến tốc độ
phản ứng

+ Cốc 2 nước nóng
Bước 2: Cho vào mỗi cốc 1
viên C sủi quan sát ở cốc nào
phản ứng xảy ra nhanh hơn.
Bước 3: Trả lời câu hỏi:
- Phản ứng ở cốc nào xảy ra
nhanh hơn?
- Nhiệt độ ảnh hưởng đến tốc
độ phản ứng như thế nào?
2

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Tên thí
nghiệm

Các bước tiến hành

Hiện tượng

Kết luận

Bước 1: Cân một lượng đá vôi
dạng bột và đá vôi dạng viên
bằng nhau (khoảng 1 gam) cho
Ảnh hưởng vào 2 ống nghiệm (1) và (2).
của diện tích
bề mặt tiếp Bước 2: Cho vào mỗi ống
xúc đến tốc nghiệm khoảng 3 mL dung dịch
độ phản ứng HCl 0,1 M. Quan sát sự thoát
khí.
Bước 3: Trả lời câu hỏi:
- Phản ứng ở cốc nào xảy ra
nhanh hơn?
- Kích thước hạt ảnh hưởng đến
tốc độ phản ứng như thế nào?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Tên thí
nghiệm

Các bước tiến hành

Hiện tượng

Kết luận

Bước 1: Cho khoảng 3mL dung
dịch H2O2 3% vào hai ống
nghiệm (1) và (2).

Ảnh hưởng
của chất xúc Bước 2: Cho một ít bột
tác đến tốc manganese dioxide vào ống
độ phản ứng ngiệm (2) và quan sát sự thoát
khí
Bước 3: Trả lời câu hỏi:
- Phản ứng ở cốc nào xảy ra
nhanh hơn?
- Nhận xét.

3

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ THUẬT DẠY HỌC
- Dạy học theo nhóm, nhóm cặp đôi.
- Dạy học nêu và giải quyết vấn đề thông qua câu hỏi trong sách KHTN.
- Sử dụng kỹ thuật trạm.
2. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC
A. KHỞI ĐỘNG
HOẠT ĐỘNG 1 : HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- Mục tiêu: Huy động các kiến thức đã học của học sinh, tạo nhu cầu tìm hiểu về
tốc độ phản ứng, chất xúc tác.
- Nội dung: trò chơi: Lật mảnh ghép
- Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
-Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV-HS

Dự kiến sản phẩm

- Bước 1: Giao nhiệm vụ
Trò chơi: Lật mảnh ghép
- Có 4 mảnh ghép màu khác nhau tương ứng với
4 câu hỏi che một bức tranh bí ẩn. Học sinh lần
lượt trả lời các câu hỏi tìm mảnh ghép bí ẩn.
-Câu hỏi các mảnh ghép:
+ Câu 1: (gồm 10 chữ cái) Để chào đón năm mới,
tối giao thừa thường có hoạt động này xảy ra.
Đáp án: BẮN PHÁO HOA
Câu 2: (gồm 6 chữ cái) Khi đốt than cần khí này
để duy trì sự cháy.
Đáp án: OXYGEN
+ Câu 3: (gồm 7 chữ cái) Khi để sắt ngoài không
khí lâu ngày thì xảy ra hiện tượng gì?
Đáp án: SẮT BỊ GỈ
+ Câu 4: (gồm 6 chữ cái) Điền từ thích hợp vào
chỗ trống.
“Để sản xuất rượu truyền thống cần: Nấu cơm
rượu → trộn men→…………→ chưng cất rượu
→ thành phẩm.
ĐÁP ÁN: LÊN MEN
- Bước 2: Hướng dẫn học sinh thực hiện
nhiệm vụ:
4

+ Học sinh thực hiện nhiệm vụ theo cá nhân, dự
đoán tình huống xảy ra.
- Bước 3: Báo cáo kết quả:
+ Chọn một vài HS đưa ra ý kiến của mình.
- Bước 4:Tổng kết:
Câu 1: Bắn pháo hóa
Câu 2: Oxygen
Câu 3: Sắt bị gỉ
Câu 4: Lên men
+ Bức tranh bí ẩn: Hình ảnh thỏ và rùa thi chạy
(thỏ và rùa đặc trưng cho nhanh và chậm→ dẫn
dắt đến các phản ứng đã nhắc ở các ô màu→ có
phản ứng nhanh chậm,..)
- Dẫn dắt vào bài mới: Thỏ chạy nhanh, rùa chạy chậm, phản ứng trong pháo hoa nổ
hay than cháy đều xảy ra nhanh còn phản ứng sắt bị gỉ, lên men xảy ra chậm. Làm
thế nào để so sánh sự nhanh chậm trong các phản ứng hóa học để thúc đẩy hoặc kìm
hãm nó theo mong muốn ? Để trả lời cho câu hỏi này, chúng ta cùng đi tìm hiểu:
“Bài 7: Tốc độ phản ứng và chất xúc tác”
B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
HOẠT ĐỘNG 2 : HÌNH THÀNH KHÁI NIỆM TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG
-Mục tiêu: Phát biểu được khái niệm tốc độ phản ứng và so sánh được tốc độ của
một số phản ứng.
-Nội dung: GV cho HS thảo luận nhóm đôi so sánh tốc độ của một số phản ứng,
nêu khái niệm tốc độ phản ứng và trả lời câu hỏi trong sgk.
-Sản phẩm: Là câu trả lời của HS
-Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của giáo viên-học sinh
Bước 1: Giao nhiệm vụ:
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi:
+ Quan sát hình 7.1 và 7.2 sgk trang 31
và trả lời câu hỏi: Phản ứng sắt bị gỉ xảy

Nội dung
I. Khái niệm tốc độ phản ứng.
- Đáp án câu hỏi hoạt động nhóm đôi:
+ Phản ứng sắt bị gỉ xảy ra chậm hơn
5

ra nhanh hơn hay chậm hơn đốt cháy
cồn?
+ Đọc nội dung phần I, hãy đưa ra khái
niệm tốc độ phản ứng.
GV yêu cầu HS so sánh sự nhanh chậm
của các phản ứng phần khởi động: bắn
pháo hoa, than cháy, sắt bị gỉ, lên men.
GV yêu cầu nhóm đôi HS thảo luận trả
lời câu hỏi mục I sgk trang 32:
Một học sinh thực hiện thí nghiệm và
ghi lại hiện tượng như sau:

đốt cháy cồn.

+ Tốc độ phản ứng là đại lượng đặc
trưng cho nhanh, chậm của phản ứng
hóa học.
 
 

 - Đáp án câu hỏi mục I sgk trang 32:

Cho cùng một lượng hydrochloric acid
vào hai ống nghiệm đựng cùng một
lượng đá vôi ở dạng bột (ống nghiệm
(1)) và dạng viên (ống nghiệm (2)).
Quan sát hiện tượng thấy rằng ở ống
nghiệm (1) bọt khí xuất hiện nhiều hơn
và đá vôi tan hết trước. Phản ứng giữa
hydrochloric acid với đá vôi dạng bột
xảy ra nhanh hơn hay chậm hơn so với
phản ứng giữa hydrochloric acid với đá
vôi dạng viên?

Phản ứng giữa hydrochloric acid với đá
vôi dạng bột xảy ra nhanh hơn phản ứng
giữa hydrochloric acid với đá vôi dạng
viên.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

 

- Học sinh thực hiện nhiệm vụ cá nhân
được giao.

 

- Nhóm HS hoạt động nhóm trả lời các
câu hỏi, yêu cầu
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận

 
 
 
 

 
 
  

- Đại diện HS trả lời câu hỏi
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Kết luận, nhận định
6

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến
thức

Nhận xét: Trong một phản ứng, để xác
định tốc độ của phản ứng, ta có thể đo
sự thay đổi của thể tích chất khí, khối
lượng chất hoặc nồng độ chất tan trong
một khoảng thời gian.

HOẠT ĐỘNG 3 : TÌM HIỂU MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TỐC
ĐỘ PHẢN ỨNG
- Mục tiêu:
+ Trình bày được một số yếu tố ảnh hưởng đên tốc độ phản ứng
+ Nêu được khái niệm chất xúc tác
+ Tiến hành được thí nghiệm và quan sát thực tiễn
+ So sánh được tốc độ phản ứng hóa học
- Nội dung: HS thực hiện các yêu cầu của phiếu học tập
- Sản phẩm: Là câu trả lời của HS
-Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV-HS
Bước 1: Giao nhiệm vụ: hoạt động
theo trạm
GV chia 4 nhóm tương ứng thành 4
trạm. Tại mỗi trạm các nhóm sẽ làm với
phiếu học tập tương ứng trong thời gian
5 phút, hết 5 phút chuyển trạm

Dự kiến sản phẩm
II/ Một số yếu tố ảnh hưởng đến tốc
độ phản ứng
Tốc độ phản ứng tăng khi tăng các yếu
tố: nhiệt độ, nồng độ, diện tích bề mặt
tiếp xúc,…

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

Chất xúc tác là chất làm tăng tốc độ
phản ứng nhưng sau phản ứng vẫn giữ
Học sinh thực hiện nhiệm vụ hoàn thành
nguyên về khối lượng và tính chất hóa
phiếu học tập cá nhân và phiếu học tập
học.
chung của cả nhóm
Chú ý :
- Cẩn thận với dd HCl.

7

- Dùng giấy nhám đánh sạch đinh sắt
- Thao tác cho đinh sắt và ống nghiệm
nhẹ nhàng → Tránh vỡ ống nghiệm
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận

GV mở rộng cho HS

- Bốc xăm thứ tự các nhóm lên trình bày Vai trò của chất xúc tác : là chất tham
nội dung ở các trạm, nhóm còn lại nhận gia một cách tuần hoàn vào phản ứng,
làm tăng tốc độ phản ứng nhưng khối
xét, bổ sung.
lượng và bản chất hoá học của chất xúc
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
tác không thay đổi sau phản ứng.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến
thức

HOẠT ĐỘNG 4 :LUYỆN TẬP - VẬN DỤNG

Hoạt động của GV-HS

Dự kiến sản phẩm

Bước 1: Giao nhiệm vụ
1. GV yêu cầu đọc phần “Em có biết”.
Qua phần thông tin em có biết, em đã
biết thêm được điều gì ?
2. Em đã học được gì qua bài học ?(HS
đọc phần ghi nhớ)
3. Em có thể áp dụng vào thực tiễn như
thế nào thông qua bài học
4. Trả lời các câu hỏi trang 34 SGK
- Than cháy trong bình khí oxygen
nhanh hơn cháy trong không khí .Yếu tố

Trả lời các câu hỏi trang 34 SGK
8

nào ảnh hưởng đến tốc độ của PƯ đốt
cháy than?
- Khi ''Bảo quản thực phẩm trong tủ
lạnh để giữ thực phẩm tươi lâu hơn '' là
đã tác động vào yếu tố gì để làm chậm
tốc độ phản ứng?
- Trong quá trình sản xuất sulfuric acid
có giai đoạn tổng hợp sulfur trioxide
(SO3) khi có mặt của vanadium oxide
(V2O5) thì phản ứng xảy ra nhanh hơn.
a) vanadium oxide đóng vai trò gì trong
phản ứng tổng hợp sulfur trioxide ?
b) Sau phản ứng, khối lượng của
vanadium oxide có thay đổi không ? Giải
thích.
5. Trả lời bài tập trên máy

- Than cháy trong bình khí oxygen
nhanh hơn cháy trong không khí. Điều
này là do nồng độ khí oxygen trong bình
cao hơn nồng độ oxygen trong không
khí.
- Khi “bảo quản thực phẩm trong tủ
lạnh
để giữ thực phẩm lầu hơn” là ta đã giảm
nhiệt độ để giảm tốc độ phản úng gây ôi
thiu thức ăn.
- a) Vanadium oxide là chất xúc tác
trong phản ứng tổng hợp sulíùr trioxide.
b)Sau phản ứng, khối lượng của
vanadium oxide không thay đổi vì nó
không tham gia vào thành phần sản
phẩm.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV gợi ý cho HS trả lời
+ Thành phần không khí gồm chất gì?
Sự cháy xảy ra cần có điều kiện gì, khí
gì?
+ Môi trường trong tủ lạnh khác với môi
trường ngoài ntn ?
+ Vai trò của V2O5 trong phản ứng trên?
Trên cở sở gợi ý của GV, HS trả lời cá
nhân

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động
Chiếu kết quả chuẩn sau khi chữa bài
của HS
+ GV có thể cho điểm phần bài làm của
các HS

9

Bước 4: Kết luận, nhận định
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến
thức

Câu 1: Để đánh giá mức độ diễn ra nhanh hay chậm của phản ứng hóa học người ta
dùng khái niệm nào sau đây?
A. Tốc độ phản ứng
B. Cân bằng hóa học
C. Phản ứng thuận nghịch
D. Phản ứng một chiều
Câu 2. Điền và hoàn thiện khái niệm về chất xúc tác sau.
"Chất xúc tác là chất làm ...(1)... tốc độ phản ứng nhưng ...(2)... trong quá trình phản
ứng"
A. (1) thay đổi, (2) không bị tiêu hao.
B. (1) tăng, (2) không bị tiêu hao.
C. (1) tăng, (2) không bị thay đổi.
D. (1) thay đổi, (2) bị tiêu hao không nhiều.
Câu 3: Viên than tổ ong thường được sản xuất với nhiều lỗ nhỏ. Theo em, các lỗ
nhỏ đó được tạo ra với mục đích chính nào sau đây?
A. Làm giảm trọng lượng viên than
B. Giúp viên than trông đẹp mắt hơn
C. Làm tăng diện tích của than với oxygen khi cháy
D. Tăng nhiệt độ khi than cháy
Câu 4: Tốc độ phản ứng không phụ thuộc yếu tố nào sau đây?
A. Xúc tác

B. Nhiệt độ

C. Áp suất

D. Thời gian

Câu 5: Chất làm tăng tốc độ phản ứng, nhưng sau phản ứng vẫn có khối lượng
không đổi là
A. Chất xúc tác

B. Chất tham gia

C. Chất sản phẩm

D. Chất trung gian
10

Câu 6: Những yếu tố nào ảnh hưởng đến tốc độ của các quá trình biến đổi sau:
a/ Khi nấu một loại thực phẩm bằng nồi áp suất sẽ nhanh chín hơn
b/ Bệnh nhân sẽ dễ hô hấp hơn khi dùng oxygen từ bình chứa khí oxygen so với từ
không khí

Hướng dẫn giải
a/ Khi nấu một loại thực phẩm bằng nồi áp suất sẽ nhanh chín hơn ⇒ Ảnh hưởng
của áp suất đến tốc độ phản ứng.
b/ Bệnh nhân sẽ dễ hô hấp hơn khi dùng oxygen từ bình chứa khí oxygen so với từ
không khí ⇒ Ảnh hưởng của nồng độ đến tốc độ phản ứng.
Câu 7: Cho a g kim loại Zn dạng hạt vào lượng dư dung dịch HCl 2M, phương
trình hóa học xảy ra như sau:
Zn(s) + 2HCl(aq) → ZnCl2(aq) + H2(g)
Tốc độ khí H2 thoát ra như thế nào khi thay đổi các yếu tố dưới đây
a) Thay a g Zn hạt bằng a g bột Zn
b) Thay dung dịch HCl 2M bằng dung dịch HCl 1M
c) Thực hiện phản ứng ở nhiệt độ cao hơn bằng cách đun nóng nhẹ dung dịch HCl.
Hướng dẫn giải
a) Thay a g Zn hạt bằng a g bột Zn
⇒ Tăng diện tích tiếp xúc của chất phản ứng
⇒ Tăng tốc độ phản ứng
⇒ Khí H2 thoát ra nhanh hơn.
b) Thay dung dịch HCl 2M bằng dung dịch HCl 1M
⇒ Nồng độ chất tham gia giảm.
⇒ Tốc độ phản ứng giảm
11

⇒ Khí H2 thoát ra chậm hơn.
c) Thực hiện phản ứng ở nhiệt độ cao hơn bằng cách đun nóng nhẹ dung dịch HCl.
⇒ Tăng nhiệt độ của phản ứng
⇒ Tăng tốc độ phản ứng
⇒ Khí H2 thoát ra nhanh hơn.
Câu 8: Trong quá trình biến đổi thức ăn của con người thường có sự tham gia của các
emzyme tiêu hóa. Hãy cho biết vai trò của các emzyme trong quá trình này?

Hướng dẫn giải
Các emzym có vai trò là chất xúc tác sinh học trong quá trình tiêu hóa thức ăn.
Câu 9: Trong quá trình chế biến thịt cá người ta hay ướp muối để bảo quản thịt cá khi
chưa đem chế biến ( chưa đem đun nấu). Giải thích việc làm này và cho biết vai trò
của muối ăn.

Hướng dẫn giải
Muối là một chất có vai trò ức chế vi sinh vật gây thối và có tác dụng làm ức chế hoạt
động của các emzym phân hủy thức ăn→ là chất xúc tác →Đây là một phương pháp
bảo quản thức ăn đơn giản và hiệu quả .

HOẠT ĐỘNG 5 : MỞ RỘNG - HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1. Học thuộc phần “Em đã học”
2. Vẽ sơ đồ tư duy bài học
C. DẶN DÒ
1. Học sinh làm bài tập SGK và SBT
2. Đọc trước nội dung bài mới trước khi đến lớp

D. KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THƯỜNG XUYÊN
- Kết thúc bài học, GV cho học sinh tự đánh giá theo bảng sau:
Họ và tên học sinh:…………………………………

Các tiêu chí

Tốt

Khá

Trung
bình

Chưa đạt

12

Chuẩn bị bài trước khi đến
lớp
Tham gia hoạt động nhóm
theo yêu cầu của GV
Nêu được khái niệm tốc độ
phản ứng
Nêu được các yếu tố ảnh
hưởng đến tốc độ phản ứng

13