Kế hoạch dạy học môn KHTN 7

Năm học 2022 – 2023

BÀI 20: CHẾ TẠO NAM CHÂM ĐIỆN ĐƠN GIẢN
Môn học: KHTN - Lớp: 7
Thời gian thực hiện: 03 tiết
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức: Sau bài học này, HS sẽ:
- Chế tạo được nam châm điện đơn giản và làm thay đổi được từ trường của nó bằng
thay đổi dòng điện.
2. Năng lực:
2.1. Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học: tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa, quan sát tranh
ảnh để tìm hiểu về Nam châm điện
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Góp phần phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác
qua hoạt động nhóm và trao đổi công việc với giáo viên.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Giải quyết được những nhiệm vụ học tập
một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện sự sáng tạo.
2.2. Năng lực khoa học tự nhiên :
- Năng lực nhận biết KHTN: phát triển kĩ năng tự đọc và viết tóm tắt nội dung kiến
thức đọc được.
- Năng lực tìm hiểu tự nhiên:Nêu được cấu tạo của nam châm điện
- Vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học: chế tạo được nam châm điện đơn giản.
3. Phẩm chất:
- Thông qua thực hiện bài học sẽ tạo điều kiện để học sinh:
- Chăm học, chịu khó tìm tòi tài liệu và thực hiện các nhiệm vụ cá nhân nhằm tìm
hiểu về nam châm điện
- Có trách nhiệm trong hoạt động nhóm, chủ động nhận và thực hiện nhiệm vụ chế
tạo nam châm điện.
- Trung thực, cẩn thận trong thực hành
II. Thiết bị dạy học và học liệu
1. Giáo viên:
- Bộ thí nghiệm cho HS gồm:
+ 1 nam châm điện đơn giản ( gồm 1 ống dây bên trong có lõi sắt non, 2 đầu dây nối
với 2 cực của nguồn điện, 1 công tắc)
+ Kim nam châm, 1 số ghim giấy bằng sắt
+ Vật liệu để chế tạo nam châm điện( dây dẫn, đinh sắt)
+ Mô hình chuông điện
+Máy chiếu
+ Slide các hình 20.1, 20.2,20.3, 20.4
2.Học sinh:
- Bài cũ ở nhà.
- Đọc nghiên cứu và tìm hiểu trước bài ở nhà.
III. Tiến trình dạy học

Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS

Trang 1

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7

Năm học 2022 – 2023

Tiết 1:
1. Hoạt động 1 : Mở đầu
a) Mục tiêu:
- Tạo tâm thế hứng thú cho học sinh và từng bước làm quen bài học.
b) Nội dung:
- GV trình bày vấn đề, HS quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi.
c)Sản phẩm:
- Câu trả lời của học sinh
d)Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV cho HS quan sát hình ảnh chiếc cần cẩu
dọn rác kim loại

Đây là nam châm của cần cẩu dọn rác kim loại.
Nhờ nam châm này cần cẩu có thể lấy rác kim
loại là hợp kim của sắt, ở đống rác và di chuyển
đến các thùng xe chở rác rồi thả xuống. Nhiều
khi rác là những tấm kim loại lớn, nặng hàng
trăm kilogam.
- Yêu cầu HS quan sát và thảo luận nhóm trả
lời câu hỏi:
- Nam châm ở cần cẩu dọn rác là nam châm gì?
- Nam châm có tính chất gì?
- Nam châm điện có gì khác với nam châm
vĩnh cửu?
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS

Trang 2

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7

Năm học 2022 – 2023

*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ theo nhóm.
- Giáo viên: Theo dõi và bổ sung khi cần.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
- GV gọi ngẫu nhiên học sinh ở các nhóm trình
bày đáp án
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá:
- Giáo viên nhận xét, đánh giá:
- GV dẫn dắt vào bài học: Ở bài học trước,
chúng ta đã được học và tiến hành thí nghiệm để
thấy được tác dụng của nam châm các vật liệu
khác nhau, bài học này chúng ta sẽ cùng nhau đi
chế tạo nam châm điện đơn giản và làm thay đổi
được từ trường của nó  bằng thay đổi dòng điện.
Chúng ta cùng vào Bài 20 – Chế tạo nam châm
đơn giản.
2. Hoạt động 2 : Hình thành kiến thức mới
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về nam châm điện
a) Mục tiêu:
Thông qua hoạt động, HS nắm được nam châm điện là gì, cấu tạo của nam châm
điện.
b) Nội dung:
GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, quan sát hình ảnh, thảo luận,
trả lời câu hỏi.
c)Sản phẩm:
- Câu trả lời của HS
d)Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
1. Tìm hiểu về nam châm điện
- GV yêu cầu HS quan sát Hình 20.1 – Cấu tạo
- Các thí nghiệm cho thấy, dòng
của nam châm điện, đọc thông tin mục I SGK
điện chạy trong dây dẫn thẳng
tr.96 và trả lời câu hỏi:
hay trong cuộn dây đều sinh ra từ
+ Nam châm điện là gì?
trường, người ta ứng dụng tính
+ Mô tả cấu tạo của nam châm điện.
chất này để chế tạo ra nam châm,
gọi là nam châm điện.
Nam châm điện là một dụng cụ
tạo từ trường hoạt động nhờ từ
trường sinh ra bởi cuộn dây có
dòng điện chạy qua.
- Cấu tạo của nam châm điện:
 
+ A là ống dây dẫn.
- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp đôi và trả lời + B là là một thỏi sắt non được
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS

Trang 3

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7

câu hỏi: Làm cách nào để biết ống dây đã trở
thành nam châm điện.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc SGK, quan sát hình ảnh và trả lời câu
hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
thiết.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét và chốt nội dung về nam châm
điện là gì, cấu tạo của nam châm, cách nhận biết
ống dây đã trở thành nam châm điện
- chuyển sang nội dung mới

Năm học 2022 – 2023

lồng vào trong lòng ống dây.
+ Hai đầu cuộn dây được nối với
hai cực nguồn điện E thông qua
khóa K.

- Để biết ống dây đã trở thành
nam châm điện hay chưa, ta cho
dòng điện chạy vào ống dây
bằng cách đóng khóa K.

Tiết 2:
Hoạt động 2.2: Tìm hiểu về chế tạo nam châm điện đơn giản
a. Mục tiêu:
- Thông qua hoạt động, HS biết cách chế tạo một nam châm điện đơn giản và rút ra
được kết luận về từ trường của nam châm điện.
b. Nội dung:
- GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, quan sát hình ảnh, thảo luận, trả
lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
2. Tìm hiểu về chế tạo nam
- GV chia HS thành các nhóm, yêu cầu HS quan châm điện đơn giản
sát Hình 20.2 – Sơ đồ cấu tạo nam châm điện
- Cách làm: Dùng một đoạn dây
đơn gian SGK tr.97, hướng dẫn và cùng HS tiến đồng quấn xung quanh một ống
hành thí nghiệm chế tạo nam châm điện đơn
nhựa, luồn vào trong ống một
giản.
chiếc đinh sắt dài, nối hai đầu
dây với nguồn điện (pin) qua
một công tắc điện (Hình 20.2).
- Tiến hành thí nghiệm:
1. Đóng công tắc điện; kiểm tra
xung quanh nam châm điện có từ
trường không.
2. Ngắt công tắc điện; kiểm tra
xung quanh nam châm còn từ
trường không.
 
3. Thay đổi nguồn điện bằng
cách tăng số pin, đóng công tắc
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS

Trang 4

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7

Năm học 2022 – 2023

điện; dùng các ghim giấy bằng
sắt để kiểm tra xem lực từ của
nam châm thay đổi thế nào.
4. Thay đổi cực của nguồn điện;
dùng kim nam châm thử để kiểm
tra xem chiều từ trường có thay
đổi không.
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Từ kết quả thí
nghiệm, em rút ra kết luận gì về từ trường của
nam châm điện?
- GV hướng dẫn HS quan sát Hình 20.3, Hình
20.4, đọc thông tin SGK tr.97, 98 để biết ứng
dụng của nam châm điện trong cần cẩu dọn rác
và chiếc chuông điện.
+ Cần cẩu dọn rác:  Nam châm điện được dùng ở
cần cẩu dọn rác có lực từ rất mạnh, cần cẩu dọn
rác có thể nhấc được một chiếc ô tô hỏng ra khỏi
đống rác.
Nhấn mạnh cho HS: Tại sao nam châm ở cần cẩu
không là nam châm vĩnh cửu mà là nam châm
điện?
-  Nam châm điện còn là bộ phận không thể thiếu
trong các động cơ điện, máy phát điện.

 
+ Chuông điện: Nam châm điện là bộ phận cơ
bản của chuông điện.
- Tại sao cần C gõ liên tục vào quả chuông D?

 
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS

KL:- Từ trường chỉ xuất hiện
khi có dòng điện chạy trong ống
dây.
- Khi tăng số pin lên thì lực
từ của nam châm điện mạnh hơn
- Khi đổi cực của nguồn điện
thì chiều của từ trường cũng thay
đổi theo.
* Một số ứng dụng của nam
châm điện:
+ Cần cẩu dọn rác:làm bằng nam
châm điện vì từ trường của nam
châm điện mạnh hơn nam châm
vĩnh cửu ( nhờ các cách thay đổi
từ trường) mới dễ dàng dịch
chuyển các khối sắt rất nặng,
khổng lồ.

+ Chuông điện: Khi có dòng điện
( bấm chuông), cuộn dây dẫn trở
thành nam châm điện và hút
được cần gõ chuông, đầu gõ
chuông C đập vào quả chuông D
làm chuông kêu. Ngay lập tức,
mạch điện bị ngắt (hở ở vị trí
tiếp xúc của cần gõ chuông C và
công tắc B), cuộn dây dẫn không
còn là nam châm và nhả cần gõ
chuông C ra, lúc này công tắc B
lại tiếp xúc cần gõ chuông C và
Trang 5

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7

Năm học 2022 – 2023

mạch điện lại đóng và cuộn dây
dẫn lại hút cần gỗ chuông C.
….Qúa trình lặp đi lặp lại nên
chuông kêu liên tục.
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Nêu một số ứng
dụng của nam châm điện mà em biết.
- GV chốt lại nội dung bài học:
+ Cấu tạo của nam châm điện bao gồm ống dây
dẫn, một thỏi sắt non lồng trong lòng ống dây,
hai đầu ống dây nối với 2 cực của nguồn điện.
Lõi sắt non trong ống dây có tác dụng làm tăng
từ trường của nam châm điện.
+ Từ trường của nam châm điện chỉ tồn tại trong
thời gian dòng điện chạy trong ống dây. Dòng
điện thay đổi thì từ trường của nam châm cũng
thay đổi.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc SGK, quan sát hình ảnh và trả lời câu
hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
thiết.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển
sang nội dung mới.
- GV nhận xét và chốt nội dung về cách chế tạo
nam châm điện đơn giản và ứng dụng của nam
châm điện
- chuyển sang nội dung mới

+ Ứng dụng trong ngành y học:
dùng từ trường và sóng ra-đi-o
nhằm giải quyết tại chỗ các vấn
đề trong bộ phận cơ thể của bệnh
nhân mà không cần phẫu thuật
xâm lấn vẫn có thể chuẩn đoán
được tình trạng của bệnh nhân.
+ Ứng dụng trong công nghiệp:
động cơ điện, xe bán tải điện,
micro, bộ cảm biến, loa phóng
thanh, ống sóng đi du lịch, đồ
trang sức, các dụng cụ như đồng
hồ, cảm biến, thiết bị lò vi sóng,
thiết bị điều khiển tự động,...
+ Ứng dụng trong ngành giao
thông vận tải: giúp cho vận tốc
của tàu nhanh hơn, đạt tốc độ
cao hơn.

Tiết 3:
3. Hoạt động 3: Luyện tập
a) Mục tiêu:
 Củng cố lại kiến thức đã học thông qua trả lời câu hỏi
b) Nội dung:
HS sử dụng SGK, kiến thức đã học, GV hướng dẫn (nếu cần thiết) để trả lời câu
hỏi.
c)Sản phẩm:
Câu trả lời của HS.
d)Tổ chức thực hiện:
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS

Trang 6

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7

Năm học 2022 – 2023

Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Câu 1. Hãy điền dấu (x) vào ô Đúng hoặc
Sai các câu dưới đây nói về châm điện:
Câu 1.
STT Nói về nam
Đánh giá
STT Nói về nam châm
châm điện
điện
Đúng Sai
1

2

3

Nam châm điện
chỉ gồm một
ống dây dẫn
Từ trường của
nam châm điện
tương tự từ
trường của nam
châm thẳng
Từ trường của
nam châm điện
tồn tại ngay cả
sau khi ngắt
dòng điện chạy
vào ống dây
dẫn.

4

Từ trường của
nam châm điện
phụ thuộc dòng
điện chạy vào
ống dây và lõi
sắt trong lòng
ống dây.
Câu 2. Làm thế nào để thay đổi cực từ
của nam châm điện?
Câu 3. Xác định cực của nam châm điện
khi có dòng điện chạy trong ống dây.

Câu 4: Trong điều kiện chỉ có dòng điện
yếu chạy vào ống dây dẫn của nam châm
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS

Đánh giá
Đúng Sai

1

Nam châm điện chỉ
gồm một ống dây dẫn

x

2

Từ trường của nam
x
châm điện tương tự từ
trường của nam châm
thẳng

3

Từ trường của nam
châm điện tồn tại ngay
cả sau khi ngắt dòng
điện chạy vào ống dây
dẫn.

4

Từ trường của nam
châm điện phụ thuộc
dòng điện chạy vào
ống dây và lõi sắt
trong lòng ống dây.

x

x

Câu 2. Để thay đổi cực từ của nam châm
điện ta thay đổi chiều dòng điện chạy
vào dây dẫn.
Câu 3.
- Đầu A là cực Bắc.
- Đầu B là cực Nam.

Câu 4: Chỉ có dòng điện yếu chạy vào
Trang 7

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7

điện, phải nhưthế nào để lực từ của nam
châm điện mạnh hơn?

Câu 5:Một kim nam châm đặt trước đầu
ốngdây của nam châm điện
Đổi chiểu dòng điện chạy trong ống
dây có hiện tượng gì xảy ra? Giải thích.

Năm học 2022 – 2023

ống dây dẫn của nam châm điện, muốn
lực
từ của nam châm mạnh thì phải tăng số
vòng dây quấn quanh óng dây, đưa
thêm lõi sắt non luổn vào trong lòng ống
dây.
Câu 5. Đổi chiểu dòng điện chạy trong
ống dây thì nam châm điện đổi cực, khi
đó kim nam châm quay 180°, cực Nam
(S) của kim quay về phía đầu ống dây.

- HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ:
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên HS lần lượt trình bày
ý kiến cá nhân.
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, chuẩn kiến thức.
4. Hoạt động 4: Vận dụng
a) Mục tiêu:
 Củng cố lại kiến thức đã học thông qua trả lời câu hỏi
b) Nội dung:
HS sử dụng SGK, kiến thức đã học, GV hướng dẫn (nếu cần thiết) để trả lời câu
hỏi.
c)Sản phẩm:
Câu trả lời của HS.
d)Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Bài 1: Dòng điện chạy vào động cơ điện thường Bài 1: Đóng khóa điện (K), nam
rất lớn, có khi đến hàng nghìn ampe. Nếu để
châm điện (1) hoạt động, hút
công tắc điện trực tiếp ở mạch điện này thì rất
thanh thép đàn hồi (2); công tắc
nguy hiểm, cho nên người ta dùng role điện từ.
điện (3) đóng, dòng điện chạy
Sơ đồ dưới đây mô tả ứng dụng của role điện từ: vào động cơ (5). Muốn động cơ
1 – nam châm điện, 2 – thanh thép đàn hồi, 3 –
ngừng hoạt động thì ngắt khóa
công tắc điện, 4 – lò xo, 5 – động cơ điện. Hãy
điện đầu vào, nam châm điện
giải thích hoạt động của thiết bị này.
không còn từ tính, lò xo (4) kéo
thanh thép lên, công tắc (3) ngắt
điện chạy vào động cơ, động cơ
ngừng hoạt động
Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS

Trang 8

Kế hoạch dạy học môn KHTN 7

Năm học 2022 – 2023

B Bài 2
ài 2: Ba nam châm điện A, B, C. Mỗi nam châm a) Từ trường của nam châm điện
đều có cùng một dòng điện chạy vào ống dây.
B mạnh hơn từ trường của nam
a) Giải thích vì sao từ trường của namchâm điện châmđiện A vì ống dây B có số
vòng nhiều hơn số vòng của ống
B mạnh hơn từ trường của nam châm điện A.
b) Giải thích vì sao từ trường của namchâm điện dây A.
b) Từtrường của nam châm điện
C mạnh hơn từ trường của nam châm điện B.
c) Bằng cách nào có thể xác định các vị trí bên
c mạnh hơn từtrường của nam
ngoài nam châm điện C cũng có từ trường?
châm điệnB vì nam châm điện C
có thêm lõi sắt non làm tăng lực
từ của nam châm, mặc dù số
vòng dây ở hai nam châm điện là
như nhau.
c)Dùng kim nam châm thử.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ
*Báo cáo kết quả và thảo luận
- Học sinh trả lời câu hỏi
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
GV nhận xét, chuẩn kiến thức
* Hướng dẫn học ở nhà
1. Tìm thêm một số ứng dụng khác của nam châm trong y học, trong công nghiệp,
trong giao thông vận tải?
2. Làm lại các bài tập vào vở bài tập
3. Ôn lại toàn bộ kiến thức của chương?
IV. KẾ HOẠCH ĐÁNH GIÁ

Nhóm soạn giáo án Vật lý THCS

Trang 9