KNTT - Bài 14. Phản xạ âm, chống ô nhiễm tiếng ồn

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Hoàng Trọng Kỳ Anh
Ngày gửi: 09h:45' 26-10-2026
Dung lượng: 3.1 MB
Số lượt tải: 10
Nguồn:
Người gửi: Hoàng Trọng Kỳ Anh
Ngày gửi: 09h:45' 26-10-2026
Dung lượng: 3.1 MB
Số lượt tải: 10
Số lượt thích:
0 người
BÀI 14: PHẢN XẠ ÂM, CHỐNG Ô NHIỄM TIẾNG ỒN
Thời gian thực hiện: 3 tiết
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Lấy được ví dụ về vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm kém.
- Giải thích được một số hiện tượng đơn giản thường gặp trong thực tế về sóng âm; đề
xuất được phương án đơn giản để hạn chế tiếng ồn ảnh hưởng đến sức khỏe
2. Về năng lực
a) Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: Tích cực tham gia các hoạt động thí nghiệm trpng bài học và thực
hiện các nhiệm vụ học tập được giao.
- Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm hiệu quả theo sự phân công của GV, đảm bảo
mỗi HS đều có cơ hội tham gia thực hành và trình bày báo cáo.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Đề xuất được cách giải thích ngắn gọn, chính xác cho
những tình huống được nêu trong bài.
b) Năng lực khoa học tự nhiên
- Nhận thức khoa học tự nhiên: Hiểu được sóng âm khi gặp vật cản để phản xạ ít nhiều.
Có vật phản xạ âm tốt, có vật phản xạ âm kém.
- Tìm hiểu tự nhiên: Phân biệt được vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm kém.
- Vận dụng kiến thức kĩ năng đã học: Giải thích được một số hiện tượng đơn giản trong
thực tế về sóng âm như sự hình thành tiếng vang, cách khử tiếng vang hoặc sử dụng
tiếng vang để đo khoảng cách. Đề xuất được phương án đơn giản để hạn chế ô nhiễm
tiếng ồn.
c) Năng lực số
- 1.1TC1a:
+ HS tìm kiếm thông tin số về vật liệu phản xạ âm và ứng dụng thực tế
+ Tìm kiếm, khai thác thông tin số về ô nhiễm tiếng ồn và các biện pháp giảm
tiếng ồn.
- 3.1TC1b:
+ HS tạo và trình bày nội dung số minh họa thí nghiệm, kết quả và rút ra kết luận
+ Tạo và trình bày nội dung số minh họa biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn (sơ
đồ, slide, infographic).
- 2.2TC1a: Chia sẻ sản phẩm số qua nền tảng số (Google Classroom/ Padlet) để nhận
xét, phản hồi
3. Về phẩm chất
- Tích cực tham gia các hoạt động nhóm.
- Cẩn thận và thực hiện an toàn trong quá trình làm thí nghiệm.
- Có niềm say mê, hứng thú với việc khám phá và học tập khoa học tự nhiên.
- Có ý thức, trách nhiệm trong vấn đề chống ô nhiễm tiếng ồn.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Các hình ảnh, video theo SGK, máy chiếu.
- Dụng cụ thí nghiệm như hình 14.1: quyển sách, tấm xốp, ống nhựa,…
- Phiếu học tập
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Câu 1. Tìm ví dụ về phản xạ âm
Câu 2. Tại sao khi nói to trong phòng lớn thì nghe được tiếng vang, nhưng nói to như
thế trong phòng nhỏ lại không nghe được tiếng vang?
Câu 3. Người ta thường sử dụng sự phản xạ của sóng âm có tần số rất lớn (hơn 20 000
Hz) để xác định độ sau của biển. Hãy sử dụng Hình 14.2 để giải thích ứng dụng này.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Từ thí nghiệm trên, hãy cho biết vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm kém có những đặc
điểm gì?
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Câu 1: Âm thanh nào dưới đây là tiếng ồn?
a) Tiếng xe cứu thương.
b) Tiếng học sinh phát biểu trong lớp.
c) Tiếng sấm.
d) Tiếng máy khoan bê tông kéo dài liên tục gần khu dân cư.
e) Tiếng ồn từ khu chợ gần lớp học.
g) Tiếng hát karaoke vào đêm khuya.
Câu 2: Tìm thêm các ví dụ trong thực tế về ô nhiễm tiếng ồn.
Câu 3: Hãy cho biết mục đích của các biện pháp dưới đây
Câu 4. Giả sử ngôi nhà gia đình em đang sinh sống ở ngay gàn một khu chợ hoặc bến
xe, em hãy chỉ ra những tiếng ồn gây ảnh hưởng đến sức khỏe và đề xuất biện pháp để
giảm những ảnh hưởng này.
- Hoạt động 4: Tìm hiểu biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn – Tích hợp năng lực số:
PHIẾU HƯỚNG DẪN HỌC SINH
Nhiệm vụ:
1. Tìm kiếm các nguồn tiếng ồn trong đời sống (giao thông, chợ, nhà máy, khu vui
chơi…).
2. Tìm hiểu tác hại của tiếng ồn đối với sức khỏe con người (giảm thính lực, stress,
mất ngủ…).
3. Tìm các biện pháp giảm ô nhiễm tiếng ồn (tác động vào nguồn âm, phân tán âm,
vật liệu cách âm).
Cách thực hiện:
●
Sử dụng Internet, video hướng dẫn, bài báo điện tử, infographic, sách điện tử.
●
Ghi chú các thông tin quan trọng vào bảng dưới đây:
Nội dung
Ví dụ thực tế
Nguồn
khảo
tham
………………
…………………
…
………………
Tác hại tiếng ồn
…………………
…
Biện pháp giảm tiếng ………………
…………………
ồn
…
Phần 2: Tạo sản phẩm số minh họa (NLS: 3.1TC1b)
Nguồn tiếng ồn
Nhiệm vụ:
●
Tổng hợp thông tin vừa tìm được và tạo sản phẩm số minh họa: sơ đồ, slide,
hoặc infographic.
●
Nội dung sản phẩm phải thể hiện rõ: nguồn tiếng ồn → tác hại → biện pháp giảm tiếng ồn .
Hướng dẫn tạo sản phẩm:
1. Chọn loại sản phẩm: sơ đồ minh họa (trên giấy A4 hoặc phần mềm số như
Canva, PowerPoint).
2. Vẽ sơ đồ/thiết kế slide:
o
Nguồn tiếng ồn: ghi các ví dụ cụ thể.
o
Tác hại: ghi các tác hại chính và ảnh minh họa (nếu có).
o
Biện pháp: liệt kê các biện pháp tương ứng, vẽ minh họa hoặc icon.
3. Trang trí sản phẩm đẹp mắt, rõ ràng, dễ hiểu.
4. Đảm bảo trích dẫn nguồn thông tin số đã tham khảo.
Thời gian: 10 phút
Phần 3: Trình bày và chia sẻ sản phẩm số (NLS: 2.2TC1a)
Nhiệm vụ:
1. Chọn đại diện nhóm trình bày sản phẩm số trước lớp hoặc đăng trên
Padlet/Google Classroom.
2. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung ý kiến:
o
Có rõ ràng không?
o
Nội dung chính xác không?
o
Có thêm ví dụ thực tế không?
Hướng dẫn:
●
Mỗi nhóm trình bày tối đa 2 phút.
●
Các nhóm khác ghi chú nhận xét, đặt câu hỏi để thảo luận.
Thời gian: 5 phút
- Gợi ý đánh giá sản phẩm
Tiêu chí
Sản phẩm trình bày rõ ràng, dễ hiểu
Nội dung đầy đủ: nguồn tiếng ồn, tác hại, biện pháp
Có ví dụ minh họa thực tế
Trích dẫn nguồn thông tin số
Nhóm trình bày sản phẩm rõ ràng, tự tin
Có (✔)
Chưa
(✖)
Tiêu chí
Có (✔)
Chưa
(✖)
Nhóm nhận xét, bổ sung ý kiến nhóm khác
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Dạy học nêu và giải quyết vấn đề thông qua câu hỏi trong SGK.
- Dạy học theo nhóm, nhóm cặp đôi.
- Dạy học theo góc.
- Kĩ thuật khăn trải bàn.
- Kĩ thuật sử dụng phương tiện trực quan, tiến hành thí nghiệm.
B. KHỞI ĐỘNG BÀI HỌC
Hoạt động 1: Khởi động (5 phút)
a) Mục tiêu: Hướng HS vào nội dung bài học, gợi lên sự hứng thú, tìm tòi kiến thức và
ứng dụng kiến thức giải thích các hiện tượng trong cuộc sống.
b) Nội dung: GV chuẩn bị hình ảnh hoặc video về kiến trúc bên trong nhà hát, rạp chiếu
phim, hội trường.
GV đặt vấn đề: “Tại sao nhà hát, phòng hòa nhạc, rạp chiếu phim thường được làm sần
sùi hoặc treo, phủ rèm nhung, len, dạ,..?”
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Giao nhiệm vụ:
HS nhận nhiệm vụ
GV chuẩn bị hình ảnh hoặc video về kiến trúc bên trong
nhà hát, rạp chiếu phim, hội trường.
GV đặt vấn đề: “Tại sao nhà hát, phòng hòa nhạc, rạp
chiếu phim thường được làm sần sùi hoặc treo, phủ rèm
nhung, len, dạ,..?”
Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:
Quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết
Thực hiện nhiệm vụ
Chốt lại vấn đề vào bài:
Để kiểm chứng câu trả lời của các em thì hôm nay
chúng ta cùng đi tìm hiểu “Bài 14: Phản xạ âm, chống
ô nhiễm tiếng ồn”
C. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 2: Tìm hiểu phản xạ âm (40 phút)
a) Mục tiêu:
- HS nhận biết được có âm dội lại khi âm truyền đi gặp vật cản.
b) Nội dung:
- GV chia lớp thành các nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm chuẩn bị dụng cụ, tìm hiểu
các bước và tiến hành thí nghiệm phản xạ âm.
- Các nhóm thực hiện thí nghiệm, thảo luận nhóm và trả lời các câu hỏi trong phiếu học
tập số 1.
c) Sản phẩm:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Câu 1. Tìm ví dụ về phản xạ âm
⮚ Tiếng vang trong các hang động, tiếng vang trong các hẻm núi,…
Câu 2. Tại sao khi nói to trong phòng lớn thì nghe được tiếng vang, nhưng nói to như
thế trong phòng nhỏ lại không nghe được tiếng vang?
⮚ Vì khi nói trong phòng nhỏ thì âm phát ra gặp các bức tường, trần nhà bị phản
xạ lại đến tai gần như cùng một lúc nên ta không nghe được tiếng vang.
Câu 3. Người ta thường sử dụng sự phản xạ của sóng âm có tần số rất lớn (hơn 20 000
Hz) để xác định độ sau của biển. Hãy sử dụng Hình 14.2 để giải thích ứng dụng này.
⮚ Biết tốc độ truyền âm trong nước và đo thời gian từ khi âm truyền đi đến khi âm
phản xạ trở lại người ta tính được gần đúng độ sâu của biển.
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
HS nhận nhiệm vụ GV đã giao.
- GV chia lớp thành các nhóm, giao nhiệm
vụ cho các nhóm chuẩn bị dụng cụ, tìm hiểu
các bước và tiến hành thí nghiệm phản xạ
âm.
- Các nhóm thực hiện thí nghiệm, thảo luận
nhóm và trả lời các câu hỏi trong phiếu học
tập số 1.
Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:
- Đọc nội dung SGK và nghiên cứu.
- Thực hiện nhiệm vụ học tập dưới sự
hướng dẫn của GV.
- Thảo luận và hoạt động nhóm theo đúng
yêu cầu của GV, hoàn thành PHT số 1.
- Thảo luận nhóm hiệu quả để trả lời các
câu hỏi trong PHT số 1.
Báo cáo kết quả:
- Cho các nhóm trình bày kết quả thảo luận - Đại diện 1 bạn trình bày phần thảo
theo thứ tự, nhóm nào nhanh nhất sẽ trình luận của nhóm mình.
bày trước.
- Trong khi 1 nhóm trình bày, các nhóm
- GV nhận xét về quá trình hoạt động nhóm, còn lại lắng nghe để nhận xét và bổ
kết quả hoạt động nhóm. Từ đó đánh giá các sung.
nhóm vào phiếu đánh giá.
- GV kết luận nội dung kiến thức cho HS.
Tổng kết:
- Sóng âm dội lại khi gặp vật cản được Ghi chép kiến thức vào vở.
gọi là âm phản xạ.
- Tiếng vang hình thành khi âm phản xạ
nghe được chậm hơn âm truyền trực tiếp
1
đến tai ít nhất là 15 s.
Hoạt động 3: Tìm hiểu vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm kém (45 phút)
a) Mục tiêu:
- Thông qua thí nghiệm cho âm phát ra tới phản xạ trên các vật liệu khác nhau, so sánh
âm phản xạ để đưa kết luận về vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm kém.
- HS tìm kiếm thông tin số về vật liệu phản xạ âm và ứng dụng thực tế (1.1TC1a).
- HS tạo và trình bày nội dung số minh họa thí nghiệm, kết quả và rút ra kết luận
(3.1TC1b).
- Chia sẻ sản phẩm số qua nền tảng số để nhận xét, phản hồi (2.2TC1a).
b) Nội dung:
Phần A: Thí nghiệm vật phản xạ âm (25 phút)
- Giáo viên sử dụng phương pháp dạy học theo nhóm, chia lớp làm 4 nhóm, sử dụng kĩ
thuật dạy học khăn trải bàn để cho các nhóm thảo luận và trả lời các câu hỏi trong phiếu
học tập số 2.
- GV yêu cầu HS tìm hiểu mục II SGK.
- GV phát bộ thí nghiệm Hình 14.3 cho từng nhóm HS. Yêu cầu HS thảo luận nhóm
nhận biết dụng cụ thí nghiệm tương ứng từ mô hình SGK sang bộ thí nghiệm thực.
- GV hướng dẫn HS lắp ráp thí nghiệm và tiến hành thí nghiệm, nêu kết luận về kiến
thức cần xây dựng theo từng bước như SGK hướng dẫn.
Phần B: Tích hợp Năng lực số (20 phút)
Nhiệm vụ nhóm:
1. Tìm kiếm thông tin số
- Sử dụng Internet, video hướng dẫn, sách điện tử hoặc tài liệu số để tìm hiểu:
+ Các vật liệu phản xạ âm tốt và kém.
+ Ứng dụng của vật liệu phản xạ âm trong đời sống (ví dụ: phòng thu âm, nhà hát,
rạp chiếu phim, lớp học âm nhạc).
- Ghi chú lại nguồn thông tin để trích dẫn.
2. Tạo sản phẩm số minh họa kết quả thí nghiệm
- Chọn một hình thức: sơ đồ, infographic, slide trình bày.- Ghi chú lại nguồn thông tin
để trích dẫn.
2. Tạo sản phẩm số minh họa kết quả thí nghiệm
- Nội dung sản phẩm phải có:
1. Danh sách vật phản xạ âm tốt/kém theo kết quả thí nghiệm.
2. Sơ đồ hoặc minh họa trực quan về cách âm dội lại khi gặp vật phản xạ âm
tốt/kém.
3. Ví dụ thực tế ứng dụng vật liệu phản xạ âm.
Sản phẩm phải trình bày rõ ràng, dễ hiểu, thể hiện kết quả thí nghiệm của nhóm.
3. Chia sẻ và phản hồi
- Mỗi nhóm sẽ trình bày sản phẩm số trước lớp.
- Các nhóm khác quan sát, nhận xét, đặt câu hỏi và bổ sung ý kiến.
Thời gian: 20 phút
●
10 phút: Tìm kiếm thông tin và tạo sản phẩm số.
●
5 phút: Đại diện nhóm trình bày sản phẩm.
●
5 phút: Các nhóm khác nhận xét và bổ sung.
Sản phẩm:
●
Sơ đồ, infographic hoặc slide minh họa vật phản xạ âm tốt/kém và ứng dụng thực
tế.
●
Ghi rõ nguồn thông tin tham khảo.
c) Sản phẩm:
* Đáp án PHT:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Từ thí nghiệm trên, hãy cho biết vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm kém có những đặc
điểm gì?
⮚ Phản xạ âm tốt: Vật cứng, bề mặt nhẵn
⮚ Phản xạ âm kém: Vật mềm, xốp, bề mặt gồ ghề
* Sản phẩm số;
- Sơ đồ minh họa kết quả thí nghiệm: so sánh vật liệu phản xạ âm tốt/kém.
- Infographic hoặc slide trình bày kết quả thí nghiệm và rút ra kết luận.
- Chia sẻ sản phẩm qua Padlet/Google Classroom
- Gợi ý các nội dung HS có thể trình bày:
⮚ Phản xạ âm tốt: Ghế đệm mút, mặt gương, tường gạch, tấm kim loại
⮚ Phản xạ âm kém: Tấm xốp, mặt đá hoa, tấm bia, mặt nước
*Tường của nhà hát, phòng hòa nhạc, rạp chiếu phim thường được làm sần sùi hoặc treo,
phủ rèm nhung, dạ, len vì:
⮚ Âm thanh phát ra từ phòng này rất lớn nên cần ngăn chặn chúng lọt ra bên ngoài
làm phiền người khác.
Những vật liệu trên có tác dụng cách âm, hạn chế tối đa tiếng vang, giúp phòng
thu âm yên tĩnh, tránh tạp âm, tiếng ồn làm ảnh hưởng đến kết quả bản thu.
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
HS nhận nhiệm vụ GV đã giao.
- Giáo viên sử dụng phương pháp dạy học theo
nhóm, chia lớp làm 4 nhóm, sử dụng kĩ thuật dạy
học khăn trải bàn để cho các nhóm thảo luận và
trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập số 2.
- GV yêu cầu HS tìm hiểu mục II SGK.
- GV phát bộ thí nghiệm Hình 14.3 cho từng
nhóm HS. Yêu cầu HS thảo luận nhóm nhận biết
dụng cụ thí nghiệm tương ứng từ mô hình SGK
sang bộ thí nghiệm thực.
- GV hướng dẫn HS lắp ráp thí nghiệm và tiến
hành thí nghiệm, nêu kết luận về kiến thức cần
xây dựng theo từng bước như SGK hướng dẫn.
- Giải thích nhiệm vụ: tìm kiếm thông tin, tạo sản
phẩm số minh họa kết quả thí nghiệm.
- Hướng dẫn các nhóm phân công vai trò: tìm
thông tin, thiết kế sản phẩm, trình bày.
Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:
- Thực hiện thí nghiệm như trong SGK
- Thực hiện thí nghiệm: đo và
quan sát âm phản xạ trên các vật
- Thảo luận và hoàn thành PHT số 2
- Hướng dẫn HS cách tìm kiếm thông tin số
(Internet, video, sách điện tử).
- Giám sát HS tạo sản phẩm số, đưa gợi ý nếu
cần.
Báo cáo kết quả:
- Gọi đại diện nhóm trình bày sản phẩm số.
- Hướng dẫn các nhóm nhận xét, bổ sung ý kiến.
liệu.
- Tìm kiếm thông tin số về vật liệu
phản xạ âm và ứng dụng thực tế.
- Tạo sản phẩm số minh họa:
• Sơ đồ phân loại vật liệu phản xạ
âm
tốt/kém
• Infographic hoặc slide trình bày
kết quả thí nghiệm và kết luận
- Đại diện nhóm trình bày sản
phẩm
số.
- Các nhóm khác nhận xét, đặt câu
hỏi, bổ sung ý kiến.
Tổng kết:
- Các vật cứng bề mặt nhẵn, phản xạ âm tốt
Ghi chép kiến thức vào vở.
- Các vật mềm, xốp, bề mặt gồ ghề, phản xạ âm
kém
Hoạt động 4: Tìm hiểu biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn (30 phút)
a) Mục tiêu:
- Qua việc nhận biết tiếng ồn và những ảnh hưởng của nó đối với sức khỏe của con
người trong thực tiễn, HS có thể hiểu được thế nào là ô nhiễm tiếng ồn và đề xuất cách
chống ô nhiễm tiếng ồn.
- 1.1TC1a: Tìm kiếm, khai thác thông tin số về ô nhiễm tiếng ồn và các biện pháp giảm
tiếng ồn.
3.1TC1b: Tạo và trình bày nội dung số minh họa biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn (sơ
đồ, slide, infographic).
2.2TC1a: Chia sẻ và nhận xét sản phẩm số của các nhóm.
b) Nội dung:
- GV yêu cầu HS thảo luận để nêu vai trò của âm thanh đối với đời sống con người và
các động vật khác. Sau khi tìm hiểu vai trò của âm thanh, GV định hướng để HS nhận
thấy không phải âm thanh nào cũng có ảnh hưởng tốt với con người.
- GV sử dụng phương pháp dạy học theo góc kết hợp hoạt động nhóm cho HS thảo luận
và chỉ ra được những nguồn tiếng ồn gây hại, phân tích được những tác hại của tiếng ồn
đối với con người.
+ Góc 1: Câu 1 và 2
+ Góc 2: Câu 3
+ Góc 3: Câu 4
- Thảo luận, hoàn thành phiếu học tập số 3.
c) Sản phẩm:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Câu 1: Âm thanh nào dưới đây là tiếng ồn?
a) Tiếng xe cứu thương.
b) Tiếng học sinh phát biểu trong lớp.
c) Tiếng sấm.
d) Tiếng máy khoan bê tông kéo dài liên tục gần khu dân cư.
e) Tiếng ồn từ khu chợ gần lớp học.
g) Tiếng hát karaoke vào đêm khuya.
⮚ Tiếng ồn là: d, e, g
Câu 2: Tìm thêm các ví dụ trong thực tế về ô nhiễm tiếng ồn.
● Tiếng ồn từ chợ
● Tiếng ồn, còi xe từ xe cộ
⮚ Tác hại của tiếng ồn:
● Là nguyên nhân gây giảm thính lực của con người.
● Tăng nguy cơ mắc bệnh mất ngủ, suy nhược thần kinh, khiến các bệnh về tim
mạch, huyết áp,... thêm trầm trọng.
● Làm giảm khả năng tập trung, giảm độ
minh mẫn và khả năng làm việc, từ đó chất
lượng cuộc sống bị giảm sút.
Câu 3: Hãy cho biết mục đích của các biện pháp dưới đây
⮚ Tác động vào nguồn âm
● Đi nhẹ - nói khẽ.
● Tích cực sử dụng các phương tiện công cộng
● Đặt biển báo cấm sử dụng còi gần trường học, bệnh viện, nhà dưỡng lão,...
⮚ Làm phát tán âm trên đường truyền của nó
● Trồng nhiều cây xanh.
● Xây tường, hàng rào
● Xây tường, hàng rào xung quanh nhà ở, văn phòng,...
⮚ Ngăn chặn đường truyền âm bằng cách sử dụng vật liệu cách âm
● Sử dụng cửa kính hai lớp.
● Làm trần thạch cao.
● Sử dụng đồ nội thất bằng gỗ trong gia đình.
● Thiết kế tường bằng các vật liệu cách âm: gạch cách âm, xốp,...
Câu 4. Giả sử ngôi nhà gia đình em đang sinh sống ở ngay gàn một khu chợ hoặc bến
xe, em hãy chỉ ra những tiếng ồn gây ảnh hưởng đến sức khỏe và đề xuất biện pháp để
giảm những ảnh hưởng này.
Tiếng ồn gây ảnh hưởng đến sức khỏe là:
● Tiếng ồn từ chợ
● Tiếng ồn, còi xe từ xe cộ
Những biện pháp để làm giảm những ảnh hưởng này:
● Cải thiện cách âm của tường vách
● Đóng kín cửa nhà
● Trồng nhiều cây xanh.
● Xây tường, hàng rào xung quanh nhà ở,...
● Sử dụng cửa kính hai lớp.
● Làm trần thạch cao.
● Sử dụng đồ nội thất bằng gỗ trong gia đình.
- Sản phẩm số (sơ đồ, slide, infographic)
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- GV sử dụng phương pháp dạy học theo góc kết hợp
hoạt động nhóm cho HS thảo luận và chỉ ra được những
nguồn tiếng ồn gây hại, phân tích được những tác hại
của tiếng ồn đối với con người.
HS nhận nhiệm vụ GV đã
giao.
+ Góc 1: Câu 1 và 2
+ Góc 2: Câu 3
+ Góc 3: Câu 4
- Thảo luận, hoàn thành phiếu học tập số 3.
- GV giải thích nhiệm vụ NLS tích hợp:
●
Tìm kiếm thông tin số về tiếng ồn, tác hại và
các biện pháp chống ô nhiễm.
●
Tạo sản phẩm số minh họa kết quả thảo luận
nhóm: sơ đồ, slide hoặc infographic.
●
Chia sẻ sản phẩm số với các nhóm khác và
nhận xét.
Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:
- Đọc nội dung SGK và nghiên cứu.
- Thảo luận và hoàn thành PHT số 3
- HS nghiên cứu SGK, thảo
luận nhóm, ghi kết quả vào
phiếu học tập số 3.
- Hướng dẫn HS tìm kiếm thông tin số: video, bài báo,
- HS tìm kiếm thông tin trên
infographic về tiếng ồn và biện pháp giảm tiếng ồn.
Internet, sách điện tử,
- Hướng dẫn HS tạo sản phẩm số: sơ đồ, slide hoặc video… Ghi lại nguồn
infographic mô tả: nguồn tiếng ồn → tác hại → biện thông tin để trích dẫn.
pháp giảm.
- HS tổng hợp thông tin và
tạo sản phẩm số minh họa
kết quả nhóm.
Báo cáo kết quả:
- GV gọi đại diện các nhóm trình bày kết quả.
- Nhận xét câu trả lời.
Đại diện nhóm trình bày
phiếu học tập và sản phẩm
số.
- GV kết luận nội dung kiến thức cho HS.
Kết luận:
- Ô nhiễm tiếng ồn xảy ra khi tiếng ồn to và kéo dài.
- Ô nhiễm tiếng ồn gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và
hoạt động của con người.
- Các biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn là:
+ Tác động vào nguồn âm
+ Phân tán âm trên đường truyền
+ Ngăn chặn sự truyền âm
Mở rộng:
Dơi có thể phát ra một loại sóng âm có tần số rất cao từ
50 000 Hz đến 70 000Hz (siêu âm). Khi sóng âm này
phát ra gặp vật cản (con muỗi, cành cây, vách hang,…)
thì phản xạ trở lại. Dựa vào phản xạ mà dơi nhận ra vật
cản.
Hoạt động 5: Củng cố - Luyện tập (15 phút)
a) Mục tiêu:
- Củng cố lại kiến thức cho HS.
- Vận dụng kiến thức để giải bài tập.
b) Nội dung:
Ghi chép kiến thức vào vở.
- GV ôn lại kiến thức đã học cho HS, yêu cầu HS nhắc lại những kiến thức trọng tâm
của bài đã được ghi chép vào vở.
- GV cho HS hoạt động cá nhân, sử dụng bảng A, B, C, D để trả lời câu hỏi.
c) Sản phẩm:
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Giao nhiệm vụ:
- GV ôn lại kiến thức đã học cho HS, yêu cầu HS
nhắc lại những kiến thức trọng tâm của bài đã
được ghi chép vào vở.
- GV cho HS hoạt động cá nhân, sử dụng bảng A,
B, C, D để trả lời câu hỏi.
Câu 1: Ta có thể nghe thấy tiếng vang khi:
A. Âm phản xạ đến tai ta trước âm phát ra.
B. Âm trực tiếp đến sau âm phản xạ thời gian ngắn
nhất 1/15 giây.
C. Âm phát ra và âm phản xạ đến tay ta cùng một
lúc.
D. Âm phản xạ đến sau âm trực tiếp thời gian ngắn
nhất 1/15 giây.
⮚
Đáp án: D
Câu 2: Khi nào thì tai có thể nghe được âm to
nhất?
A. Âm phát ra đến tai cùng lúc với âm phản xạ.
B. Âm phát ra đến tai trước âm phản xạ.
C. Âm phát ra đến tai, âm phản xạ đi nơi khác
HS nhận nhiệm vụ GV đã giao.
không đến tai.
D. Cả ba trường hợp trên
⮚
Đáp án: A
Câu 3: Trong những vật sau đây: Miếng xốp, ghế
nệm mút, mặt gương, tấm kim loại, áo len, cao su
xốp, mặt đá hoa, tường gạch. Vật phản xạ âm tốt là:
A. Miếng xốp, ghế nệm mút, mặt gương.
B. Tấm kim loại, áo len, cao su.
C. Mặt gương, tấm kim loại, mặt đá hoa, tường
gạch.
D. Miếng xốp, ghế nệm mút, cao su xốp.
⮚
Đáp án: C
Câu 4: Người ta thường dùng sự phản xạ của siêu
âm để xác định độ sâu của biển. Giả sử tàu phát ra
siêu âm và thu được âm phản xạ của nó từ đáy biển
sau 1 giây. Tính gần đúng độ sâu của đáy biển, biết
vận tốc truyền siêu âm trong nước là 1500 m/s.
A. 1500 m
B. 750 m
C. 500 m
D. 1000 m
⮚
Đáp án: B
Thời gian đi và về của âm là như nhau nên
âm truyền từ tàu tới đáy biển trong 0,5 giây
Độ sâu của đáy biển là: 1500.0,5 = 750
(m)
Câu 5: Ô nhiễm tiếng ồn xảy ra khi:
A. Tiếng ồn nhỏ và ngắn
B. Tiếng ồn nhỏ và dài
C. Tiếng ồn to và ngắn
D. Tiếng ồn to và kéo dài
⮚
Đáp án: D
Câu 6: Trường hợp nào sau đây không gây ô
nhiễm tiếng ồn?
A. Tiếng một vật rơi từ trên cao xuống
B. Tiếng phát ra từ máy cưa công nghiệp
C. Tiếng phát ra từ phòng Karaoke lúc nửa đêm
D. Tiếng trao đổi mua bán ở chợ
⮚
Đáp án: A
Câu 7: Chọn phát biểu sai.
Cách để chống ô nhiễm tiếng ồn là:
A. Giảm độ to của tiếng ồn
B. Ngăn chặn đường truyền âm
C. Phân tán âm bằng cách cho âm phản xạ
D. Giảm tần số âm
⮚
Đáp án: B
Câu 8: Nếu vỗ tay hoặc nói to trong một căn
phòng lớn và trống trải thì chúng ta nghe được
tiếng vang. Tuy nhiên, cũng chính căn phòng đó,
khi đã trang bị nhiều đồ đạc, nếu vỗ tay hoặc nói to
thì chúng ta không còn nghe được tiếng vang nữa.
Trước khi sắp xếp đồ đạc, tiếng vỗ tay hoặc tiếng
nói sẽ bị các bức tường phản xạ lại và truyền đến
tai chúng ta, cùng với âm thanh phát ra ban đầu
tạo thành tiếng vang.
Khi căn phòng được trang bị nhiều đồ đạc, các
đồ đạc này sẽ hấp thụ hoặc không phản xạ lại âm
thanh. Vì thể, chúng ta chỉ có thể nghe thấy âm
thanh mình phát ra mà không nghe thấy tiếng
vang.
Câu 9: Cho các vật sau: sàn gỗ, thảm cỏ, hàng cây,
tường bê tông, rèm nhung, bảng mica, tấm thép.
Vật nào phản xạ âm tốt, vật nào phản xạ âm kém?
Vật liệu phản xạ âm tốt: sàn gỗ, tường bê tông,
bảng mica, tấm thép.
Vật liệu phản xạ âm kém: thảm cỏ, hàng cây,
rèm nhung.
Câu 10: Giả sử nhà em ở ven quốc lộ và trong một
thị trấn đông đúc. Hãy đề xuất một số biện pháp
phòng chống tiếng ồn có thể thực hiện được cho
nhà em.
Xây dụng tường cao, hàng rào xung quanh nhà.
Trồng nhiều cây xanh trong và xung quanh nhà,
trồng thảm cỏ trước sân nhà.
Sử dụng cửa kính hai lớp, đồ nội thất bằng gỗ,...
để hạn chế tiếng ồn.
Làm biển "Vui lòng giữ trật tự" đặt trước cửa để
nhắc nhở mọi người không làm ồn quanh khu
vực nhà mình.
Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:
- Đọc nội dung SGK và ngh
Thời gian thực hiện: 3 tiết
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Lấy được ví dụ về vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm kém.
- Giải thích được một số hiện tượng đơn giản thường gặp trong thực tế về sóng âm; đề
xuất được phương án đơn giản để hạn chế tiếng ồn ảnh hưởng đến sức khỏe
2. Về năng lực
a) Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: Tích cực tham gia các hoạt động thí nghiệm trpng bài học và thực
hiện các nhiệm vụ học tập được giao.
- Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm hiệu quả theo sự phân công của GV, đảm bảo
mỗi HS đều có cơ hội tham gia thực hành và trình bày báo cáo.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Đề xuất được cách giải thích ngắn gọn, chính xác cho
những tình huống được nêu trong bài.
b) Năng lực khoa học tự nhiên
- Nhận thức khoa học tự nhiên: Hiểu được sóng âm khi gặp vật cản để phản xạ ít nhiều.
Có vật phản xạ âm tốt, có vật phản xạ âm kém.
- Tìm hiểu tự nhiên: Phân biệt được vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm kém.
- Vận dụng kiến thức kĩ năng đã học: Giải thích được một số hiện tượng đơn giản trong
thực tế về sóng âm như sự hình thành tiếng vang, cách khử tiếng vang hoặc sử dụng
tiếng vang để đo khoảng cách. Đề xuất được phương án đơn giản để hạn chế ô nhiễm
tiếng ồn.
c) Năng lực số
- 1.1TC1a:
+ HS tìm kiếm thông tin số về vật liệu phản xạ âm và ứng dụng thực tế
+ Tìm kiếm, khai thác thông tin số về ô nhiễm tiếng ồn và các biện pháp giảm
tiếng ồn.
- 3.1TC1b:
+ HS tạo và trình bày nội dung số minh họa thí nghiệm, kết quả và rút ra kết luận
+ Tạo và trình bày nội dung số minh họa biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn (sơ
đồ, slide, infographic).
- 2.2TC1a: Chia sẻ sản phẩm số qua nền tảng số (Google Classroom/ Padlet) để nhận
xét, phản hồi
3. Về phẩm chất
- Tích cực tham gia các hoạt động nhóm.
- Cẩn thận và thực hiện an toàn trong quá trình làm thí nghiệm.
- Có niềm say mê, hứng thú với việc khám phá và học tập khoa học tự nhiên.
- Có ý thức, trách nhiệm trong vấn đề chống ô nhiễm tiếng ồn.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Các hình ảnh, video theo SGK, máy chiếu.
- Dụng cụ thí nghiệm như hình 14.1: quyển sách, tấm xốp, ống nhựa,…
- Phiếu học tập
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Câu 1. Tìm ví dụ về phản xạ âm
Câu 2. Tại sao khi nói to trong phòng lớn thì nghe được tiếng vang, nhưng nói to như
thế trong phòng nhỏ lại không nghe được tiếng vang?
Câu 3. Người ta thường sử dụng sự phản xạ của sóng âm có tần số rất lớn (hơn 20 000
Hz) để xác định độ sau của biển. Hãy sử dụng Hình 14.2 để giải thích ứng dụng này.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Từ thí nghiệm trên, hãy cho biết vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm kém có những đặc
điểm gì?
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Câu 1: Âm thanh nào dưới đây là tiếng ồn?
a) Tiếng xe cứu thương.
b) Tiếng học sinh phát biểu trong lớp.
c) Tiếng sấm.
d) Tiếng máy khoan bê tông kéo dài liên tục gần khu dân cư.
e) Tiếng ồn từ khu chợ gần lớp học.
g) Tiếng hát karaoke vào đêm khuya.
Câu 2: Tìm thêm các ví dụ trong thực tế về ô nhiễm tiếng ồn.
Câu 3: Hãy cho biết mục đích của các biện pháp dưới đây
Câu 4. Giả sử ngôi nhà gia đình em đang sinh sống ở ngay gàn một khu chợ hoặc bến
xe, em hãy chỉ ra những tiếng ồn gây ảnh hưởng đến sức khỏe và đề xuất biện pháp để
giảm những ảnh hưởng này.
- Hoạt động 4: Tìm hiểu biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn – Tích hợp năng lực số:
PHIẾU HƯỚNG DẪN HỌC SINH
Nhiệm vụ:
1. Tìm kiếm các nguồn tiếng ồn trong đời sống (giao thông, chợ, nhà máy, khu vui
chơi…).
2. Tìm hiểu tác hại của tiếng ồn đối với sức khỏe con người (giảm thính lực, stress,
mất ngủ…).
3. Tìm các biện pháp giảm ô nhiễm tiếng ồn (tác động vào nguồn âm, phân tán âm,
vật liệu cách âm).
Cách thực hiện:
●
Sử dụng Internet, video hướng dẫn, bài báo điện tử, infographic, sách điện tử.
●
Ghi chú các thông tin quan trọng vào bảng dưới đây:
Nội dung
Ví dụ thực tế
Nguồn
khảo
tham
………………
…………………
…
………………
Tác hại tiếng ồn
…………………
…
Biện pháp giảm tiếng ………………
…………………
ồn
…
Phần 2: Tạo sản phẩm số minh họa (NLS: 3.1TC1b)
Nguồn tiếng ồn
Nhiệm vụ:
●
Tổng hợp thông tin vừa tìm được và tạo sản phẩm số minh họa: sơ đồ, slide,
hoặc infographic.
●
Nội dung sản phẩm phải thể hiện rõ: nguồn tiếng ồn → tác hại → biện pháp giảm tiếng ồn .
Hướng dẫn tạo sản phẩm:
1. Chọn loại sản phẩm: sơ đồ minh họa (trên giấy A4 hoặc phần mềm số như
Canva, PowerPoint).
2. Vẽ sơ đồ/thiết kế slide:
o
Nguồn tiếng ồn: ghi các ví dụ cụ thể.
o
Tác hại: ghi các tác hại chính và ảnh minh họa (nếu có).
o
Biện pháp: liệt kê các biện pháp tương ứng, vẽ minh họa hoặc icon.
3. Trang trí sản phẩm đẹp mắt, rõ ràng, dễ hiểu.
4. Đảm bảo trích dẫn nguồn thông tin số đã tham khảo.
Thời gian: 10 phút
Phần 3: Trình bày và chia sẻ sản phẩm số (NLS: 2.2TC1a)
Nhiệm vụ:
1. Chọn đại diện nhóm trình bày sản phẩm số trước lớp hoặc đăng trên
Padlet/Google Classroom.
2. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung ý kiến:
o
Có rõ ràng không?
o
Nội dung chính xác không?
o
Có thêm ví dụ thực tế không?
Hướng dẫn:
●
Mỗi nhóm trình bày tối đa 2 phút.
●
Các nhóm khác ghi chú nhận xét, đặt câu hỏi để thảo luận.
Thời gian: 5 phút
- Gợi ý đánh giá sản phẩm
Tiêu chí
Sản phẩm trình bày rõ ràng, dễ hiểu
Nội dung đầy đủ: nguồn tiếng ồn, tác hại, biện pháp
Có ví dụ minh họa thực tế
Trích dẫn nguồn thông tin số
Nhóm trình bày sản phẩm rõ ràng, tự tin
Có (✔)
Chưa
(✖)
Tiêu chí
Có (✔)
Chưa
(✖)
Nhóm nhận xét, bổ sung ý kiến nhóm khác
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Dạy học nêu và giải quyết vấn đề thông qua câu hỏi trong SGK.
- Dạy học theo nhóm, nhóm cặp đôi.
- Dạy học theo góc.
- Kĩ thuật khăn trải bàn.
- Kĩ thuật sử dụng phương tiện trực quan, tiến hành thí nghiệm.
B. KHỞI ĐỘNG BÀI HỌC
Hoạt động 1: Khởi động (5 phút)
a) Mục tiêu: Hướng HS vào nội dung bài học, gợi lên sự hứng thú, tìm tòi kiến thức và
ứng dụng kiến thức giải thích các hiện tượng trong cuộc sống.
b) Nội dung: GV chuẩn bị hình ảnh hoặc video về kiến trúc bên trong nhà hát, rạp chiếu
phim, hội trường.
GV đặt vấn đề: “Tại sao nhà hát, phòng hòa nhạc, rạp chiếu phim thường được làm sần
sùi hoặc treo, phủ rèm nhung, len, dạ,..?”
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Giao nhiệm vụ:
HS nhận nhiệm vụ
GV chuẩn bị hình ảnh hoặc video về kiến trúc bên trong
nhà hát, rạp chiếu phim, hội trường.
GV đặt vấn đề: “Tại sao nhà hát, phòng hòa nhạc, rạp
chiếu phim thường được làm sần sùi hoặc treo, phủ rèm
nhung, len, dạ,..?”
Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:
Quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết
Thực hiện nhiệm vụ
Chốt lại vấn đề vào bài:
Để kiểm chứng câu trả lời của các em thì hôm nay
chúng ta cùng đi tìm hiểu “Bài 14: Phản xạ âm, chống
ô nhiễm tiếng ồn”
C. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 2: Tìm hiểu phản xạ âm (40 phút)
a) Mục tiêu:
- HS nhận biết được có âm dội lại khi âm truyền đi gặp vật cản.
b) Nội dung:
- GV chia lớp thành các nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm chuẩn bị dụng cụ, tìm hiểu
các bước và tiến hành thí nghiệm phản xạ âm.
- Các nhóm thực hiện thí nghiệm, thảo luận nhóm và trả lời các câu hỏi trong phiếu học
tập số 1.
c) Sản phẩm:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Câu 1. Tìm ví dụ về phản xạ âm
⮚ Tiếng vang trong các hang động, tiếng vang trong các hẻm núi,…
Câu 2. Tại sao khi nói to trong phòng lớn thì nghe được tiếng vang, nhưng nói to như
thế trong phòng nhỏ lại không nghe được tiếng vang?
⮚ Vì khi nói trong phòng nhỏ thì âm phát ra gặp các bức tường, trần nhà bị phản
xạ lại đến tai gần như cùng một lúc nên ta không nghe được tiếng vang.
Câu 3. Người ta thường sử dụng sự phản xạ của sóng âm có tần số rất lớn (hơn 20 000
Hz) để xác định độ sau của biển. Hãy sử dụng Hình 14.2 để giải thích ứng dụng này.
⮚ Biết tốc độ truyền âm trong nước và đo thời gian từ khi âm truyền đi đến khi âm
phản xạ trở lại người ta tính được gần đúng độ sâu của biển.
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
HS nhận nhiệm vụ GV đã giao.
- GV chia lớp thành các nhóm, giao nhiệm
vụ cho các nhóm chuẩn bị dụng cụ, tìm hiểu
các bước và tiến hành thí nghiệm phản xạ
âm.
- Các nhóm thực hiện thí nghiệm, thảo luận
nhóm và trả lời các câu hỏi trong phiếu học
tập số 1.
Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:
- Đọc nội dung SGK và nghiên cứu.
- Thực hiện nhiệm vụ học tập dưới sự
hướng dẫn của GV.
- Thảo luận và hoạt động nhóm theo đúng
yêu cầu của GV, hoàn thành PHT số 1.
- Thảo luận nhóm hiệu quả để trả lời các
câu hỏi trong PHT số 1.
Báo cáo kết quả:
- Cho các nhóm trình bày kết quả thảo luận - Đại diện 1 bạn trình bày phần thảo
theo thứ tự, nhóm nào nhanh nhất sẽ trình luận của nhóm mình.
bày trước.
- Trong khi 1 nhóm trình bày, các nhóm
- GV nhận xét về quá trình hoạt động nhóm, còn lại lắng nghe để nhận xét và bổ
kết quả hoạt động nhóm. Từ đó đánh giá các sung.
nhóm vào phiếu đánh giá.
- GV kết luận nội dung kiến thức cho HS.
Tổng kết:
- Sóng âm dội lại khi gặp vật cản được Ghi chép kiến thức vào vở.
gọi là âm phản xạ.
- Tiếng vang hình thành khi âm phản xạ
nghe được chậm hơn âm truyền trực tiếp
1
đến tai ít nhất là 15 s.
Hoạt động 3: Tìm hiểu vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm kém (45 phút)
a) Mục tiêu:
- Thông qua thí nghiệm cho âm phát ra tới phản xạ trên các vật liệu khác nhau, so sánh
âm phản xạ để đưa kết luận về vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm kém.
- HS tìm kiếm thông tin số về vật liệu phản xạ âm và ứng dụng thực tế (1.1TC1a).
- HS tạo và trình bày nội dung số minh họa thí nghiệm, kết quả và rút ra kết luận
(3.1TC1b).
- Chia sẻ sản phẩm số qua nền tảng số để nhận xét, phản hồi (2.2TC1a).
b) Nội dung:
Phần A: Thí nghiệm vật phản xạ âm (25 phút)
- Giáo viên sử dụng phương pháp dạy học theo nhóm, chia lớp làm 4 nhóm, sử dụng kĩ
thuật dạy học khăn trải bàn để cho các nhóm thảo luận và trả lời các câu hỏi trong phiếu
học tập số 2.
- GV yêu cầu HS tìm hiểu mục II SGK.
- GV phát bộ thí nghiệm Hình 14.3 cho từng nhóm HS. Yêu cầu HS thảo luận nhóm
nhận biết dụng cụ thí nghiệm tương ứng từ mô hình SGK sang bộ thí nghiệm thực.
- GV hướng dẫn HS lắp ráp thí nghiệm và tiến hành thí nghiệm, nêu kết luận về kiến
thức cần xây dựng theo từng bước như SGK hướng dẫn.
Phần B: Tích hợp Năng lực số (20 phút)
Nhiệm vụ nhóm:
1. Tìm kiếm thông tin số
- Sử dụng Internet, video hướng dẫn, sách điện tử hoặc tài liệu số để tìm hiểu:
+ Các vật liệu phản xạ âm tốt và kém.
+ Ứng dụng của vật liệu phản xạ âm trong đời sống (ví dụ: phòng thu âm, nhà hát,
rạp chiếu phim, lớp học âm nhạc).
- Ghi chú lại nguồn thông tin để trích dẫn.
2. Tạo sản phẩm số minh họa kết quả thí nghiệm
- Chọn một hình thức: sơ đồ, infographic, slide trình bày.- Ghi chú lại nguồn thông tin
để trích dẫn.
2. Tạo sản phẩm số minh họa kết quả thí nghiệm
- Nội dung sản phẩm phải có:
1. Danh sách vật phản xạ âm tốt/kém theo kết quả thí nghiệm.
2. Sơ đồ hoặc minh họa trực quan về cách âm dội lại khi gặp vật phản xạ âm
tốt/kém.
3. Ví dụ thực tế ứng dụng vật liệu phản xạ âm.
Sản phẩm phải trình bày rõ ràng, dễ hiểu, thể hiện kết quả thí nghiệm của nhóm.
3. Chia sẻ và phản hồi
- Mỗi nhóm sẽ trình bày sản phẩm số trước lớp.
- Các nhóm khác quan sát, nhận xét, đặt câu hỏi và bổ sung ý kiến.
Thời gian: 20 phút
●
10 phút: Tìm kiếm thông tin và tạo sản phẩm số.
●
5 phút: Đại diện nhóm trình bày sản phẩm.
●
5 phút: Các nhóm khác nhận xét và bổ sung.
Sản phẩm:
●
Sơ đồ, infographic hoặc slide minh họa vật phản xạ âm tốt/kém và ứng dụng thực
tế.
●
Ghi rõ nguồn thông tin tham khảo.
c) Sản phẩm:
* Đáp án PHT:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Từ thí nghiệm trên, hãy cho biết vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm kém có những đặc
điểm gì?
⮚ Phản xạ âm tốt: Vật cứng, bề mặt nhẵn
⮚ Phản xạ âm kém: Vật mềm, xốp, bề mặt gồ ghề
* Sản phẩm số;
- Sơ đồ minh họa kết quả thí nghiệm: so sánh vật liệu phản xạ âm tốt/kém.
- Infographic hoặc slide trình bày kết quả thí nghiệm và rút ra kết luận.
- Chia sẻ sản phẩm qua Padlet/Google Classroom
- Gợi ý các nội dung HS có thể trình bày:
⮚ Phản xạ âm tốt: Ghế đệm mút, mặt gương, tường gạch, tấm kim loại
⮚ Phản xạ âm kém: Tấm xốp, mặt đá hoa, tấm bia, mặt nước
*Tường của nhà hát, phòng hòa nhạc, rạp chiếu phim thường được làm sần sùi hoặc treo,
phủ rèm nhung, dạ, len vì:
⮚ Âm thanh phát ra từ phòng này rất lớn nên cần ngăn chặn chúng lọt ra bên ngoài
làm phiền người khác.
Những vật liệu trên có tác dụng cách âm, hạn chế tối đa tiếng vang, giúp phòng
thu âm yên tĩnh, tránh tạp âm, tiếng ồn làm ảnh hưởng đến kết quả bản thu.
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
HS nhận nhiệm vụ GV đã giao.
- Giáo viên sử dụng phương pháp dạy học theo
nhóm, chia lớp làm 4 nhóm, sử dụng kĩ thuật dạy
học khăn trải bàn để cho các nhóm thảo luận và
trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập số 2.
- GV yêu cầu HS tìm hiểu mục II SGK.
- GV phát bộ thí nghiệm Hình 14.3 cho từng
nhóm HS. Yêu cầu HS thảo luận nhóm nhận biết
dụng cụ thí nghiệm tương ứng từ mô hình SGK
sang bộ thí nghiệm thực.
- GV hướng dẫn HS lắp ráp thí nghiệm và tiến
hành thí nghiệm, nêu kết luận về kiến thức cần
xây dựng theo từng bước như SGK hướng dẫn.
- Giải thích nhiệm vụ: tìm kiếm thông tin, tạo sản
phẩm số minh họa kết quả thí nghiệm.
- Hướng dẫn các nhóm phân công vai trò: tìm
thông tin, thiết kế sản phẩm, trình bày.
Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:
- Thực hiện thí nghiệm như trong SGK
- Thực hiện thí nghiệm: đo và
quan sát âm phản xạ trên các vật
- Thảo luận và hoàn thành PHT số 2
- Hướng dẫn HS cách tìm kiếm thông tin số
(Internet, video, sách điện tử).
- Giám sát HS tạo sản phẩm số, đưa gợi ý nếu
cần.
Báo cáo kết quả:
- Gọi đại diện nhóm trình bày sản phẩm số.
- Hướng dẫn các nhóm nhận xét, bổ sung ý kiến.
liệu.
- Tìm kiếm thông tin số về vật liệu
phản xạ âm và ứng dụng thực tế.
- Tạo sản phẩm số minh họa:
• Sơ đồ phân loại vật liệu phản xạ
âm
tốt/kém
• Infographic hoặc slide trình bày
kết quả thí nghiệm và kết luận
- Đại diện nhóm trình bày sản
phẩm
số.
- Các nhóm khác nhận xét, đặt câu
hỏi, bổ sung ý kiến.
Tổng kết:
- Các vật cứng bề mặt nhẵn, phản xạ âm tốt
Ghi chép kiến thức vào vở.
- Các vật mềm, xốp, bề mặt gồ ghề, phản xạ âm
kém
Hoạt động 4: Tìm hiểu biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn (30 phút)
a) Mục tiêu:
- Qua việc nhận biết tiếng ồn và những ảnh hưởng của nó đối với sức khỏe của con
người trong thực tiễn, HS có thể hiểu được thế nào là ô nhiễm tiếng ồn và đề xuất cách
chống ô nhiễm tiếng ồn.
- 1.1TC1a: Tìm kiếm, khai thác thông tin số về ô nhiễm tiếng ồn và các biện pháp giảm
tiếng ồn.
3.1TC1b: Tạo và trình bày nội dung số minh họa biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn (sơ
đồ, slide, infographic).
2.2TC1a: Chia sẻ và nhận xét sản phẩm số của các nhóm.
b) Nội dung:
- GV yêu cầu HS thảo luận để nêu vai trò của âm thanh đối với đời sống con người và
các động vật khác. Sau khi tìm hiểu vai trò của âm thanh, GV định hướng để HS nhận
thấy không phải âm thanh nào cũng có ảnh hưởng tốt với con người.
- GV sử dụng phương pháp dạy học theo góc kết hợp hoạt động nhóm cho HS thảo luận
và chỉ ra được những nguồn tiếng ồn gây hại, phân tích được những tác hại của tiếng ồn
đối với con người.
+ Góc 1: Câu 1 và 2
+ Góc 2: Câu 3
+ Góc 3: Câu 4
- Thảo luận, hoàn thành phiếu học tập số 3.
c) Sản phẩm:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Câu 1: Âm thanh nào dưới đây là tiếng ồn?
a) Tiếng xe cứu thương.
b) Tiếng học sinh phát biểu trong lớp.
c) Tiếng sấm.
d) Tiếng máy khoan bê tông kéo dài liên tục gần khu dân cư.
e) Tiếng ồn từ khu chợ gần lớp học.
g) Tiếng hát karaoke vào đêm khuya.
⮚ Tiếng ồn là: d, e, g
Câu 2: Tìm thêm các ví dụ trong thực tế về ô nhiễm tiếng ồn.
● Tiếng ồn từ chợ
● Tiếng ồn, còi xe từ xe cộ
⮚ Tác hại của tiếng ồn:
● Là nguyên nhân gây giảm thính lực của con người.
● Tăng nguy cơ mắc bệnh mất ngủ, suy nhược thần kinh, khiến các bệnh về tim
mạch, huyết áp,... thêm trầm trọng.
● Làm giảm khả năng tập trung, giảm độ
minh mẫn và khả năng làm việc, từ đó chất
lượng cuộc sống bị giảm sút.
Câu 3: Hãy cho biết mục đích của các biện pháp dưới đây
⮚ Tác động vào nguồn âm
● Đi nhẹ - nói khẽ.
● Tích cực sử dụng các phương tiện công cộng
● Đặt biển báo cấm sử dụng còi gần trường học, bệnh viện, nhà dưỡng lão,...
⮚ Làm phát tán âm trên đường truyền của nó
● Trồng nhiều cây xanh.
● Xây tường, hàng rào
● Xây tường, hàng rào xung quanh nhà ở, văn phòng,...
⮚ Ngăn chặn đường truyền âm bằng cách sử dụng vật liệu cách âm
● Sử dụng cửa kính hai lớp.
● Làm trần thạch cao.
● Sử dụng đồ nội thất bằng gỗ trong gia đình.
● Thiết kế tường bằng các vật liệu cách âm: gạch cách âm, xốp,...
Câu 4. Giả sử ngôi nhà gia đình em đang sinh sống ở ngay gàn một khu chợ hoặc bến
xe, em hãy chỉ ra những tiếng ồn gây ảnh hưởng đến sức khỏe và đề xuất biện pháp để
giảm những ảnh hưởng này.
Tiếng ồn gây ảnh hưởng đến sức khỏe là:
● Tiếng ồn từ chợ
● Tiếng ồn, còi xe từ xe cộ
Những biện pháp để làm giảm những ảnh hưởng này:
● Cải thiện cách âm của tường vách
● Đóng kín cửa nhà
● Trồng nhiều cây xanh.
● Xây tường, hàng rào xung quanh nhà ở,...
● Sử dụng cửa kính hai lớp.
● Làm trần thạch cao.
● Sử dụng đồ nội thất bằng gỗ trong gia đình.
- Sản phẩm số (sơ đồ, slide, infographic)
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- GV sử dụng phương pháp dạy học theo góc kết hợp
hoạt động nhóm cho HS thảo luận và chỉ ra được những
nguồn tiếng ồn gây hại, phân tích được những tác hại
của tiếng ồn đối với con người.
HS nhận nhiệm vụ GV đã
giao.
+ Góc 1: Câu 1 và 2
+ Góc 2: Câu 3
+ Góc 3: Câu 4
- Thảo luận, hoàn thành phiếu học tập số 3.
- GV giải thích nhiệm vụ NLS tích hợp:
●
Tìm kiếm thông tin số về tiếng ồn, tác hại và
các biện pháp chống ô nhiễm.
●
Tạo sản phẩm số minh họa kết quả thảo luận
nhóm: sơ đồ, slide hoặc infographic.
●
Chia sẻ sản phẩm số với các nhóm khác và
nhận xét.
Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:
- Đọc nội dung SGK và nghiên cứu.
- Thảo luận và hoàn thành PHT số 3
- HS nghiên cứu SGK, thảo
luận nhóm, ghi kết quả vào
phiếu học tập số 3.
- Hướng dẫn HS tìm kiếm thông tin số: video, bài báo,
- HS tìm kiếm thông tin trên
infographic về tiếng ồn và biện pháp giảm tiếng ồn.
Internet, sách điện tử,
- Hướng dẫn HS tạo sản phẩm số: sơ đồ, slide hoặc video… Ghi lại nguồn
infographic mô tả: nguồn tiếng ồn → tác hại → biện thông tin để trích dẫn.
pháp giảm.
- HS tổng hợp thông tin và
tạo sản phẩm số minh họa
kết quả nhóm.
Báo cáo kết quả:
- GV gọi đại diện các nhóm trình bày kết quả.
- Nhận xét câu trả lời.
Đại diện nhóm trình bày
phiếu học tập và sản phẩm
số.
- GV kết luận nội dung kiến thức cho HS.
Kết luận:
- Ô nhiễm tiếng ồn xảy ra khi tiếng ồn to và kéo dài.
- Ô nhiễm tiếng ồn gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và
hoạt động của con người.
- Các biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn là:
+ Tác động vào nguồn âm
+ Phân tán âm trên đường truyền
+ Ngăn chặn sự truyền âm
Mở rộng:
Dơi có thể phát ra một loại sóng âm có tần số rất cao từ
50 000 Hz đến 70 000Hz (siêu âm). Khi sóng âm này
phát ra gặp vật cản (con muỗi, cành cây, vách hang,…)
thì phản xạ trở lại. Dựa vào phản xạ mà dơi nhận ra vật
cản.
Hoạt động 5: Củng cố - Luyện tập (15 phút)
a) Mục tiêu:
- Củng cố lại kiến thức cho HS.
- Vận dụng kiến thức để giải bài tập.
b) Nội dung:
Ghi chép kiến thức vào vở.
- GV ôn lại kiến thức đã học cho HS, yêu cầu HS nhắc lại những kiến thức trọng tâm
của bài đã được ghi chép vào vở.
- GV cho HS hoạt động cá nhân, sử dụng bảng A, B, C, D để trả lời câu hỏi.
c) Sản phẩm:
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Giao nhiệm vụ:
- GV ôn lại kiến thức đã học cho HS, yêu cầu HS
nhắc lại những kiến thức trọng tâm của bài đã
được ghi chép vào vở.
- GV cho HS hoạt động cá nhân, sử dụng bảng A,
B, C, D để trả lời câu hỏi.
Câu 1: Ta có thể nghe thấy tiếng vang khi:
A. Âm phản xạ đến tai ta trước âm phát ra.
B. Âm trực tiếp đến sau âm phản xạ thời gian ngắn
nhất 1/15 giây.
C. Âm phát ra và âm phản xạ đến tay ta cùng một
lúc.
D. Âm phản xạ đến sau âm trực tiếp thời gian ngắn
nhất 1/15 giây.
⮚
Đáp án: D
Câu 2: Khi nào thì tai có thể nghe được âm to
nhất?
A. Âm phát ra đến tai cùng lúc với âm phản xạ.
B. Âm phát ra đến tai trước âm phản xạ.
C. Âm phát ra đến tai, âm phản xạ đi nơi khác
HS nhận nhiệm vụ GV đã giao.
không đến tai.
D. Cả ba trường hợp trên
⮚
Đáp án: A
Câu 3: Trong những vật sau đây: Miếng xốp, ghế
nệm mút, mặt gương, tấm kim loại, áo len, cao su
xốp, mặt đá hoa, tường gạch. Vật phản xạ âm tốt là:
A. Miếng xốp, ghế nệm mút, mặt gương.
B. Tấm kim loại, áo len, cao su.
C. Mặt gương, tấm kim loại, mặt đá hoa, tường
gạch.
D. Miếng xốp, ghế nệm mút, cao su xốp.
⮚
Đáp án: C
Câu 4: Người ta thường dùng sự phản xạ của siêu
âm để xác định độ sâu của biển. Giả sử tàu phát ra
siêu âm và thu được âm phản xạ của nó từ đáy biển
sau 1 giây. Tính gần đúng độ sâu của đáy biển, biết
vận tốc truyền siêu âm trong nước là 1500 m/s.
A. 1500 m
B. 750 m
C. 500 m
D. 1000 m
⮚
Đáp án: B
Thời gian đi và về của âm là như nhau nên
âm truyền từ tàu tới đáy biển trong 0,5 giây
Độ sâu của đáy biển là: 1500.0,5 = 750
(m)
Câu 5: Ô nhiễm tiếng ồn xảy ra khi:
A. Tiếng ồn nhỏ và ngắn
B. Tiếng ồn nhỏ và dài
C. Tiếng ồn to và ngắn
D. Tiếng ồn to và kéo dài
⮚
Đáp án: D
Câu 6: Trường hợp nào sau đây không gây ô
nhiễm tiếng ồn?
A. Tiếng một vật rơi từ trên cao xuống
B. Tiếng phát ra từ máy cưa công nghiệp
C. Tiếng phát ra từ phòng Karaoke lúc nửa đêm
D. Tiếng trao đổi mua bán ở chợ
⮚
Đáp án: A
Câu 7: Chọn phát biểu sai.
Cách để chống ô nhiễm tiếng ồn là:
A. Giảm độ to của tiếng ồn
B. Ngăn chặn đường truyền âm
C. Phân tán âm bằng cách cho âm phản xạ
D. Giảm tần số âm
⮚
Đáp án: B
Câu 8: Nếu vỗ tay hoặc nói to trong một căn
phòng lớn và trống trải thì chúng ta nghe được
tiếng vang. Tuy nhiên, cũng chính căn phòng đó,
khi đã trang bị nhiều đồ đạc, nếu vỗ tay hoặc nói to
thì chúng ta không còn nghe được tiếng vang nữa.
Trước khi sắp xếp đồ đạc, tiếng vỗ tay hoặc tiếng
nói sẽ bị các bức tường phản xạ lại và truyền đến
tai chúng ta, cùng với âm thanh phát ra ban đầu
tạo thành tiếng vang.
Khi căn phòng được trang bị nhiều đồ đạc, các
đồ đạc này sẽ hấp thụ hoặc không phản xạ lại âm
thanh. Vì thể, chúng ta chỉ có thể nghe thấy âm
thanh mình phát ra mà không nghe thấy tiếng
vang.
Câu 9: Cho các vật sau: sàn gỗ, thảm cỏ, hàng cây,
tường bê tông, rèm nhung, bảng mica, tấm thép.
Vật nào phản xạ âm tốt, vật nào phản xạ âm kém?
Vật liệu phản xạ âm tốt: sàn gỗ, tường bê tông,
bảng mica, tấm thép.
Vật liệu phản xạ âm kém: thảm cỏ, hàng cây,
rèm nhung.
Câu 10: Giả sử nhà em ở ven quốc lộ và trong một
thị trấn đông đúc. Hãy đề xuất một số biện pháp
phòng chống tiếng ồn có thể thực hiện được cho
nhà em.
Xây dụng tường cao, hàng rào xung quanh nhà.
Trồng nhiều cây xanh trong và xung quanh nhà,
trồng thảm cỏ trước sân nhà.
Sử dụng cửa kính hai lớp, đồ nội thất bằng gỗ,...
để hạn chế tiếng ồn.
Làm biển "Vui lòng giữ trật tự" đặt trước cửa để
nhắc nhở mọi người không làm ồn quanh khu
vực nhà mình.
Hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ:
- Đọc nội dung SGK và ngh
 








Các ý kiến mới nhất