BÀI 54: KÍNH THIÊN VĂN
Mục tiêu.
Về kiến thức.
Nắm được nguyên tắc cấu tạo và công dụng của kính thiên văn khúc xạ và kính thiên văn phản xạ.
Xây dựng được biểu thức độ bội giác của kính thiên văn trong trường hợp ngắm chừng ở vô cực.
Nắm được cấu tạo của kính thiên văn và cách ngắm chừng để quan sát vật qua ảnh.
Về kỹ năng.
Rèn luyện kỹ năng vẽ ảnh của vật qua kính thiên văn.
Vận dụng kiến thức để giải các bài tập có liên quan.
Về thái độ.
Học sinh chú ý nghe giảng, tích cực xây dựng bài.
Trung thực trong tiến hành thí nghiệm.
Chuẩn bị.
Giáo viên.
Một số hành ảnh giới thiệu các loại kính thiên văn.
Một số tài liệu lịch sử ra đời và công dụng của kính thiên văn.
Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ dạy học.
Học sinh.
Ôn tập kiến thức về sự tạo ảnh qua hệ thấu kính và các loại quang cụ đã được học.
Đọc trước bài mới ở nhà.
Định hướng phát triển năng lực.
Tạo khả năng hoạt động nhóm ở học sinh.
Phát triển cho học sinh khả năng tổng hợp phân tích.
Phát triển năng lực tư duy logic, năng lực sang tạo của học sinh.
Tổ chức hoạt động dạy – học.
Hoạt động 1(7 phút): Kiểm tra bài cũ. Đặt vấn đề.
Hoạt động của học sinh
Trợ giúp của giáo viên
Nội dụng

- Công dụng của kính hiển vi là quang cụ bổ trợ cho mắt trong việc quan sát các vật rất nhỏ. Khi ngắm chừng phải thay đổi khoảng cách d1 giữa vật và vật kính bằng cách đưa toàn bộ ống kính lên hay xuống sao cho mắt nhìn thấy ảnh cuối cùng của vật rõ nhất.
- GV nêu câu hỏi kiểm tra bài cũ:
Em hãy nêu công dụng của kính hiển vi? Khi ngắm chừng phải điều chỉnh kính hiển vi như thế nào?




- GV nhận xét và đặt vấn đề:
Ở bài học trước chúng ta đã tìm hiểu về kính hiển vi – là quang cụ bổ trợ cho mắt trong việc quan sát các vật rất nhỏ. Vậy, ngược lại, nếu muốn quan sát một vật có kích thước lớn mà ở rất xa chúng ta thì phải làm thế nào? Có loại quang cụ nào giúp chúng ta quan sát được rõ các vật đó hay không? Thì chúng ta cùng tìm hiểu qua bài hôm nay.



Hoạt động 2(15 phút): Tìm hiểu nguyên tắc cấu tạo của kính thiên văn.
Hoạt động của học sinh
Trợ giúp của giáo viên
Nội dung

- HS tiếp thu vấn đề.




















- HS suy nghĩ trả lời câu hỏi:
Có thể dung thấu kính hội tụ làm linh kiện quang thứ nhất, vì các vật ở rất xa => Coi chùm tia sang từ vật tới thấu kính 1 là chùm song song nên ảnh của vật qua thấu kính hội tụ thứ nhất sẽ là ảnh thật, ngược chiều và nhỏ hơn vật. Ảnh này sẽ nằm ở tiêu diện ảnh chính của thấu kính.

- Linh kiện quang thứ 2 có thể là thấu kính hội tụ hoặc thấu kính phân kỳ.
+ Với thấu kính hội tụ: Muốn nhìn được ảnh A2B2 dưới góc trông lớn hơn thì A1B1 phải đặt trong khoảng tiêu cự của thấu kính hội thứ 2. Ảnh này là ảnh ảo, lớn hơn và cùng chiều với A1B1.
+ Với thấu kính phân kỳ: Muốn nhìn được A2B2 dưới góc trông lớn thì ảnh A1B1 phải nằm tại tiêu điểm ảnh chính.




- HS lắng nghe và ghi nhớ.


















- HS nhận thức vấn đề.


- GV thông báo:
Như đã tìm hiểu với kính hiển vi thì ta thấy rằng, muốn làm tăng góc trông thì trước hết phải tạo được một ảnh thật nhờ linh kiện quang thứ nhất sau đó sẽ dung quang cụ 2 để quan sát ảnh đó dưới một góc trông lớn hơn.
Cùng với nguyên tắc đó, để quan sát được các vật ở rất xa thì chúng ta cũng có thể đưa ra được nhiều mô hình dụng cụ quang có thể đáp ứng được yêu cầu trên. Vậy, chúng ta hãy cùng tìm ra phương án để lấy được ảnh dưới góc trông lớn hơn góc trông trực tiếp vật.
- GV gợi ý:
+ Muốn tạo ra ảnh thật, ở vị trí gần hơn vật thì dụng cụ quang thứ nhất phải là loại quang cụ nào? Khi quan sát ảnh A1B1 của vật AB ở vô cùng qua linh kiện này thì ảnh A1B1 đó phải nằm ở đâu và có tính chất gì?






- Linh kiện quang thứ 2 có thể