MỘT SỐ Ý KIẾN VỀ RÈN KỸ NĂNG ĐỌC DIỄN CẢM CHO HỌC SINH LỚP 5
A Đặt vấn đề
Dạy đọc có ý nghĩa rất to lớn ở Tiểu học. Đọc là một yêu cầu cơ bản đầu tiên đối với mỗi người đi học. Đầu tiên là trẻ phải học đọc sau đó phải đọc để học. Đọc giúp trẻ chiếm lĩnh được ngôn ngữ để dùng trong học tập và giao tiếp, là công cụ để học tập các môn học khác.
Đọc một cách có ý thức tác động tới trình độ ngôn ngữ, tư duy của người đọc. Việc dạy đọc sẽ giúp học sinh hiểu biết hơn, bồi dưỡng ở các em lòng yêu cái thiện, cái đẹp, dạy cho các em biết suy nghĩ một cách lôgic cũng như tư duy có hình ảnh. Dạy đọc bao gồm cả nhiệm vụ giáo dưỡng giáo dục và phát triển.
Đọc diễn cảm là hình thức đọc có tính đặc thù. Đây là hình thức đọc nghệ thuật. Người đọc chuyển các văn bản viết -văn bản nghệ thuật, chính luận…- thành văn bản âm thanh nhằm truyền đến người nghe không chỉ nội dung thông tin mà cảm xúc chủ quan của người đọc về giá trị của văn bản. Đọc diễn cảm trong trường Tiểu học nói chung và ở lớp 5 nói riêng là một hình thức đọc thơ văn của thầy trò nhằm mục đích rèn kỹ năng đọc và cảm nhận văn học cho học sinh. Đọc diễn cảm tốt là truyền được phần nội dung và cảm xúc của bài văn tới người nghe mà chưa cần giảng giải. Thông qua đọc diễn cảm, học sinh tiếp xúc với ngôn ngữ nghệ thuật, cảm thụ được cái hay, cái đẹp của văn chương; được thức tỉnh về mặt nhận thức và được bồi dưỡng về mặt tâm hồn.
Quá trình tìm hiểu chương trình và thực hiện chương trình SGK lớp 5 tôi nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn như sau:
- Thuận lợi:
+ Tất cả các cán bộ, giáo viên trực tiếp giảng dạy khối 5 đều được tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn trong hè. Quá trình tập huấn giúp chúng tôi có cái nhìn tổng quan về nội dung, phương pháp cách thức thực hiện của chương trình SGK lớp 5.
+ Phân môn Tập đọc lớp 5 mới có ngữ liệu phong phú, nhiều thể loại, được sắp xếp hợp lý tạo hứng thú cho học sinh. Ngữ liệu được in trên giấy trắng, khổ rộng với cỡ chữ to hơn trước, có kèm theo những tranh minh hoạ đẹp, nhiều màu sắc, phù hợp với nội dung của từng bài đọc.
+ Nhiều văn bản có tính nghệ thuật cao được đưa vào giảng dạy; hệ thống câu hỏi của một số bài trong SGK chú trọng khai thác các tín hiệu nghệ thuật làm nổi bật vẻ đẹp ngôn ngữ, hình ảnh của tác phẩm.
+ Quá trình học phân môn tập đọc từ lớp 1 đến lớp 4 học sinh đã tích luỹ được rất nhiều vốn sống, vốn hiểu biết về ngôn ngữ. Ở lớp 4, các em đã được chú trọng rèn đọc diễn cảm. Đây chính là cơ sở, nền móng vững chắc để nâng cao kỹ năng đọc diễn cảm ở lớp 5. Khi thực hiện dạy học Tập đọc, giáo viên khối 4,5 chúng tôi đã chú trọng rèn đọc diễn cảm cho học sinh qua đó bồi dưỡng khả năng cảm thụ cho học sinh.
+ Việc tìm hiểu bài, nắm được nội dung bài đọc làm học sinh say sưa, hăng hái tham gia rèn đọc đúng, đọc hay, tạo cho giáo viên nguồn cảm hứng khi hướng dẫn đọc diễn cảm.
- Khó khăn:
Chúng tôi gặp phải một số khó khăn sau:
Thực tế đứng lớp giảng dạy phân môn Tiếng Việt ở Tiểu học nhất là phần rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5 còn hạn chế do:
+ Nhìn chung các em chỉ chú trọng đọc to, rõ ít chú ý đến nhịp điệu, hình ảnh, từ ng cần nhấn giọng hoặc thể hiện tình cảm.
+ Một số em đọc nhưng do không hiểu nội dung nên ngắt nghỉ tuỳ tiện, làm sai nghĩa của đoạn thơ, đoạn văn.
+ Một số em phát âm không chuẩn (ngọng), nhầm lẫn các phụ âm, ví dụ: l/n , t/c, n/nh…
+ Năng lực đọc, cảm thụ và thể hiện tình cảm của từng em khác nhau với từng bài đọc trong một lớp ở nhiều mức độ khác nhau nên việc hướng dẫn đọc diễn cảm gặp nhiều khó khăn.
+ Ở lớp 5, ngoài ngoài việc rèn đọc còn chú trọng đi sâu khai thác về nội dung, nghệ thuật. Thời gian dành cho mỗi bài tập đọc là 1 tiết là 40 phút nên rèn đọc được ít, đọc diễn cảm lại càng ít hơn.
* Từ những lý do trên đây, tôi xin đi sâu bàn riêng về một số biện pháp rèn đọc kỹ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5.
B Giải quyết vấn đề.
Đọc diễn cảm có thể có được trên cơ sở hiểu