PHẦN MỘT : ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN
CHƯƠNG I : BẢN ĐỒ
Bài 1
CÁC PHÉP CHIẾU HÌNH BẢN ĐỒ CƠ BẢN
I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN NẮM ĐỐI VỚI MỖI PHÉP CHIẾU HÌNH BẢN ĐỒ:
1. Một số khái niệm.
- Bản đồ : là hình ảnh thu nhỏ một phần hay toàn bộ bề mặt Trái Đất lên mặt phẳng , trên cơ sở toán học .
-Phép chiếu hình bản đồ: Là cách biểu thị mặt cong của Trái Đất lên mặt phẳng ,để mỗi điểm trên mặt cong tương ứng với một điểm trên mặt phẳng .
- Khi có thể giữ nguyên mặt chiếu bản đồ là mặt phẳng hoặc cuộn lại thành hình nón ,hình trụ .
- Mặt chiếu có thể cắt hoặc tiếp xúc vời bề mặt địa cầu .
2. Một số vấn đề cần nắm về mỗi phép chiếu hình bản đồ:
- Khái niệm.
- Cơ sở chiếu.
+ Mặt chiếu.
+ Vị trí mặt chiếu so với mặt địa cầu
+ Nguồn chiếu.
- Lưới chiếu.
- Đặc điểm sai so.á
- Ứng dụng.
II. MỘT SỐ PHÉP CHIẾU HÌNH BẢN ĐỒ CƠ BẢN:
1. Phép chiếu phương vị:
- Khái niệm: Phép chiếu phương vị là phương pháp thể hiện mạng lưới kinh, vĩ tuyến trên địa cầu lên mặt phẳng.
- Cơ sở chiếu:
+ Mặt chiếu là mặt phẳng.
+ Tuỳ thuộc vào vị trí tiếp xúc của mặt chiếu với địa cầu mà có các phép chiếu phương vị khác nhau.
+ Nguồn chiếu xuất phát từ tâm địa cầu.
* Phép chiếu phương vị đứng:
- Cơ sở chiếu: Mặt chiếu là mặt phẳng tiếp xúc với địa cầu ở cực.vuông góc .
- Lưới chiếu: Kinh tuyến là những đoạn thẳng đồng quy tại một điểm, vĩ tuyến là những vòng tròn đồng tâm.
- Sai số: Phép chiếu phương vị đứng đảm bảo chính xác ở cực, càng xa cực càng kém chính xác.
- Ứng dụng: Thường dùng để vẽ bản đồ khu vực quanh cực.
2. Phép chiếu hình nón:
- Khái niệm: Phép chiếu hình nón là phương pháp thể hiện mạng lưới kinh, vĩ tuyến trên địa cầu lên mặt chiếu hình nón, sau đó triển khai mặt chiếu hình nón ra mặt phẳng.
- Cơ sở chiếu:
+ Mặt chiếu là mặt hình nón.
+ Tuỳ thuộc vào vị trí tiếp xúc của mặt chiếu với địa cầu mà có các phép chiếu hình nón khác nhau.
+ Nguồn chiếu xuất phát từ tâm địa cầu.

* Phép chiếu hình nón đứng:
- Cơ sở chiếu: Mặt chiếu là mặt hình nón tiếp xúc với địa cầu ở 1 vòng vĩ tuyến.
- Lưới chiếu: Kinh tuyến là những đoạn thẳng đồng quy tại một điểm, vĩ tuyến là những cung tròn đồng tâm.
- Sai số: Phép chiếu hình nón đứng đảm bảo chính xác ở vòng vĩ tuyến tiếp xúc, càng xa khu vực tiếp xúc càng kém chính xác.
- Ứng dụng: Thường dùng để vẽ bản đồ khu vực ở vĩ độ trung bình.
3. Phép chiếu hình trụ:
- Khái niệm: Phép chiếu hình trụ là phương pháp thể hiện mạng lưới kinh, vĩ tuyến trên địa cầu lên mặt chiếu hình trụ, sau đó triển khai mặt chiếu hình trụ ra mặt phẳng.
- Cơ sở chiếu:
+ Mặt chiếu là mặt hình trụ.
+ Tuỳ thuộc vào vị trí tiếp xúc của mặt chiếu với địa cầu mà có các phép chiếu hình trụ khác nhau.
+ Nguồn chiếu xuất phát từ tâm địa cầu.
* Phép chiếu hình trụ đứng:
- Cơ sở chiếu: Mặt chiếu là mặt hình trụ tiếp xúc với địa cầu ở xích đạo.
- Lưới chiếu: Kinh tuyến và vĩ tuyến là những đường thẳng song song và thẳng góc với nhau.
- Sai số: Phép chiếu phương vị đứng đảm bảo chính xác ở xích đạo, càng xa xích đạo càng kém chính xác.
- Ứng dụng: Thường dùng để vễ bản đồ thế giới và bản đồ khu vực gần xích đạo.