PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO KRÔNG PẮC
TRƯỜNG THCS ÊA KLY

******

KẾ HOẠCH DẠY HỌC
CHỦ ĐỀ: THIẾT KẾ MÔ HÌNH ADN

Giáo viên: BÙI ĐỨC THUẬN
Tổ: KHTN

Krông Pắc, tháng 10 năm 2020

1. Tên chủ đề:
THIẾT KẾ MÔ HÌNH ADN
(Số tiết: 02 tiết – Lớp 9)

2. Mô tả chủ đề:
Chủ đề “Thiết kế mô hình ADN” là một ý tưởng dạy học theo định
hướng giáo dục STEM cho đối tượng HS lớp 9, với việc thiết kế một mô hình
ADN mới so với mô hình đã học và đã được lắp ráp, bằng các vật liệu tái chế
sẽ giúp học sinh không những khắc sâu được những kiến thức đã học mà còn
kích thích được sự tò mò, ham thích khám phá. Bước đầu tìm hiểu công việc
của nhà thiết kế từ việc lên ý tưởng đến việc nghiên cứu tìm hiểu kiến thức,
thiết kế và chế tạo.
Để thực hiện được chủ đề này, HS sẽ cần chiếm lĩnh kiến thức của các bài
học:
- Sinh học 9 bài 15: ADN
- Sinh học 9 bài 20: Thực hành: Quan sát và lắp ráp mô hình ADN
Đồng thời, HS phải huy động kiến thức của các môn học liên quan như:
- Tin học 7: Bài 5, 6 (Bảng tính Excel);
- Các kiến thức về tính toán (Toán học);
- Các kiến thức về trang trí (Mỹ thuật)
3. Mục tiêu:
Sau khi hoàn thành chủ đề, HS có khả năng:
a. Kiến thức:
- Trình bày được cấu trúc hóa học, cấu trúc không gian của ADN
- Vận dụng được các kiến thức về cấu trúc hóa học, cấu trúc không gian của
ADN để chế tạo ra được mô hình ADN .
b. Kĩ năng:
- Tính toán, thiết kế, vẽ được sơ đồ cấu trúc ADN; chế tạo, lắp ráp được sản
phẩm mô hình ADN .
- Báo cáo Hồ sơ học tập và trình bày SP mô hình AND.
c. Phát triển phẩm chất:
- Có tinh thần trách nhiệm, hòa đồng, giúp đỡ nhau trong nhóm, lớp;

1

-

Yêu thích môn học, thích khám phá, tìm tòi và vận dụng các kiến thức học
được vào giải quyết các vấn đề thực tiễn cuộc sống;

- Có ý thức tuân thủ các nguyên tắc kĩ thuật.
d. Định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực nghiên cứu kiến thức khoa học về cấu trúc phân tử ADN;
- Năng lực giải quyết vấn đề, cụ thể thiết kế chế tạo được mô hình ADN.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác nhóm để thống nhất bản thiết kế và phân công
thực hiện từng phần nhiệm vụ cụ thể tạo ra sản phẩm mô hình ADN.
4. Thiết bị:
- GV sẽ gợi ý, hướng dẫn HS sử dụng một số thiết bị sau:
+ Xốp (mỗi miếng một màu khác nhau);
+ Ống hút nhựa (10 ống/ 1 màu)
+ Bìa cạc tông(1m2)
+ Một số vật liệu, thiết bị phổ thông cần có như: Băng keo đen, 2 cây bít chì,
màu tô, bút bi, thước, kéo, giấy A4 (2 tờ), Bóng đèn, dây điện và phích cắm,
súng bắn keo…
5. Tiến trình dạy học
Hoạt động 1. XÁC ĐỊNH YÊU CẦU THẾT KẾ MÔ HÌNH ADN
(Tiết 1 – 45 phút)
A. Mục đích:
- HS tìm hiểu kiến thức về câu trúc phân tử AND.
- HS rèn được kỹ năng quan sát và phân tích và lắp ráp mô hình.
- HS bước đầu có sự tự tin trước khi bắt tay vào triển khai dự án;
- HS tiếp nhận được nhiệm vụ thiết kế mô hình ADN , ghi nhận được các
tiêu chí của sản phẩm và các tiêu chí đánh giá sản phẩm này : HS xác định rõ
nhiệm vụ mình cần phải làm là mô hình ADN, mô hình thỏa mãn những tiêu chí
GV đưa ra và mức độ hoàn thành sản phẩm sẽ được đánh giá theo bảng tiêu chí
đánh giá.
B. Nội dung:
1. Quan sát mô hình ADN:
2

GV tổ chức cho HS quan sát một mô hình ADN; ngoài việc theo dõi hoạt
động của cả lớp nên đến từng nhóm để kiểm tra kết quả quan sát của HS thông
qua các câu hỏi:
+ Số cặp nuclêôtit trong mỗi chu kỳ xoắn là bao nhiêu?
►Mỗi chu kỳ xoắn có 10 cặp nuclêôtit
+ Các loại nuclêôtit nào liên kết với nhau thành cặp?
► Các loại nuclêôtit liên kết với nhau thành cặp theo nguyên tắc bổ sung:
A-T; G-X
- Lưu Ý HS trả lời phải vừa nói vừa chỉ vào hình (như là đếm từng cặp nu, chỉ
vào từng cặp nu liên kết với nhau)
2. Lắp ráp mô hình ADN:
Sau khi được quan sát mô hình ADN xong HS đã tái hiện lại được một phần
những nội dung kiến thức đã học ở bài 15. Để HS có thể dễ dàng khắc sâu được
các kiến thức đó và rèn cho HS các kỹ năng quan sát, lắp ráp mô hình GV cho
HS tiến hành lắp ráp mô hình ADN.
3. Thiết kế mô hình ADN:
– Từ thí thực hành trên, GV tổ chức cho HS thảo luận để hình thành các ý
tưởng mới bằng cách thay thế nguyên liệu của mô hình ADN bằng các nguyên
liệu dễ tìm và rẻ tiền hơn nhưng vẫn đảm bảo được các yêu cầu của một mô
hình ADN. GV giao nhiệm vụ cho HS thực hiện một dự án học tập “Thiết kế mô
hình ADN” dựa trên những kiến thức về mô hình ADN trong không gian mà HS
đã bước đầu tìm hiểu từ hoạt động thực hành lắp ráp này. Kết quả thảo luận,
phân công nhiệm vụ của thành viên trong nhóm được ghi vào Hồ sơ học tập của
nhóm.
– Các bản tiêu chí: (1) đánh giá sản phẩm mô hình ADN, (2) đánh giá kế
hoạch triển khai dự án được GV tự thiết kế khi xây dựng chủ đề dạy học, trước
khi triển khai trong giờ dạy trên lớp. Trong hoạt động này, GV giải thích và
thống nhất để HS hiểu được yêu cầu và nội dung của các nhiệm vụ gắn với các
bản tiêu chí đã nêu.
C. Dự kiến sản phẩm hoạt động của học sinh:
Kết thúc hoạt động, HS cần đạt được các sản phẩm sau:
– Mô hình ADN;
– Một bản Hồ sơ học tập :

3

+ Ghi chép xác định nhiệm vụ phải làm của từng nhóm, từng thành viên
theo phiếu học tập số 1.
+ Bảng tiêu chí đánh giá về kết quả hoạt động lắp ráp mô hình ADN, và
bảng tiêu chí đánh giá sản phẩm kế mô hình ADN .
+ Kế hoạch thực hiện dự án với các mốc thời gian và nhiệm vụ rõ ràng.
D. Cách thức tổ chức hoạt động:
Bước 1. Đặt vấn đề
Giáo viên nêu câu hỏi đặt vấn đề:
Trên thực tế mô hình phân tử ADN như thế nào ?
Để trả lời cho câu hỏi này chúng ta sẽ cùng quan sát mô hình sau.
Bước 2. HS tiến hành quan sát mô hình ADN.  
- GV tổ chức chia nhóm HS.
-

GV nêu rõ những yêu cầu cho HS khi HS tiến hành qua sát mô hình ADN
cần chú ý số cặp nuclêôtit trong một chu kỳ, những loại nuclêôtit nà liên kết
với nhau;

- Mỗi nhóm sẽ nhận được một mô hình ADN (Mô hình này đã được GV
chuẩn bị từ trước và phân chia theo từng nhóm).
Bước 3. Giao nhiệm vụ cho HS thực hành lắp ráp mô hình ADN: (8 phút)
- HS làm việc theo nhóm đã chia sẵn: HS theo từng nhóm thống nhất vai trò,
nhiệm vụ của các thành viên trong nhóm;
- GV nêu vấn đề: Mô hình em vừa quan sát được lắp ráp như thế nào ?
- Mỗi nhóm sẽ nhận được một bộ vật liệu để lắp mô hình AND (Bộ vật liệu lắp
mô hình này đã được GV chuẩn bị từ trước và phân chia theo từng nhóm).
- GV nêu yêu cầu: Căn cứ vào cấu trúc mô hình ADN em đã học ở bài 17 và
mô hình em vừa quan sát ở trên hãy lắp ráp lại mô hình ADN đó, sản phẩm
của các nhóm cần thoả mãn một số tiêu chí cơ bản sau:
+ Chiều xoắn của hai mạch: Xoắn phải
+ Khoảng cách đều giữa hai mạch
+ Số cặp nuclêôtit trong mỗi chu kỳ xoắn
+ Sự liên kết thành cặp theo NTBS giữa các nuclêôtit
- GV nêu lưu ý về mặt kỹ thuật (vì hướng dẫn lắp đã có trong SGK): khi lắp
mạch thứ nhất chưa cần chú ý tới các trình tự nuclêôtit trên đoạn mà cần lựa
chọn chiều cong của đoạn cho hợp lý vừa đảm bảo khoảng cách so với trục
4

giữa vừa khớp với chiều lượn đoạn mạch trên. Ở mạch thứ hai khi lựa chọn
các nuclêôtit lắp vào sao cho đảm bảo theo NTBS.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hành lắp ráp mô hình ADN:
- Các nhóm lên báo cáo kết quả, GV đặc câu hỏi cho nhóm để các em trả lời và
qua đó GV thấy được mức độ hiểu bài của từng thành viên trong nhóm cũng
như kết quả hoạt động của nhóm đó có tốt không.
PHIẾU ĐÁNH GIÁ SỐ 1

Tiêu chí

Nhanh
Trước 5 p: 10d
Từ 5-8p: 8đ

Nhóm

Chiều xoắn
20đ

Từ 8-9p: 5đ

Khoảng cách Số cặp nu
giữa hai
trong mỗi
mạch
chu kỳ xoắn
10đ

Từ 9 p trở lên:0 đ

NTBS
40

20đ

1
2
3
4
5
6
Bước 5: Giao nhiệm vụ cho HS và xác định tiêu chí đánh giá sản phẩm:
GV đưa ra vấn đề: Trong quá trình sử dụng lâu năm các mẫu ghép mô hình
bằng nhựa này đã bị nức rạn và dễ gãy, dẫn đến mô hình lắp ghép chưa được
hoàn thiện. Hiện nay trên thị trường giá thành một bộ lắp ghép mô hình ADN
tầm khoảng từ 150 – 300 nghìn đồng. Liệu ta có thể thay thế mô hình này bằng
các chất liệu khác dễ tìm và rẻ tiền hơn, hoặc có thể làm mô hình từ các nguyên
liệu phế thải khác mà vẫn đảm bảo được các yêu cầu cơ bản của một mô hình
ADN được không?
GV nêu yêu cầu dự án: Căn cứ vào các nguyên tắc và quy trình lắp ráp một
phân tử ADN, cô muốn “đặc hàng” các em một sản phẩm .
Các nhóm “chào hàng cạnh tranh” cho GV – với tư cách là một nhà đầu tư
để sản xuất sản phẩm thiết bị dạy học– về sản phẩm Mô hình ADN . Nhóm nào
có thiết kế và sản phẩm đạt yêu cầu với giá thành sản xuất hợp lí sẽ được “nhà
đầu tư” rót vốn để sản xuất và kinh doanh. Theo đó, sản phẩm của các nhóm cần
thoả mãn một số tiêu chí cơ bản sau:
– Đảm báo các tiêu chí của một mô hình ADN;
5

– Có khả năng sử dụng được từ 1-3 năm;
– Mô hình chắc chắn và màu sắc ưa nhìn;
– Chi phí sản xuất hợp lí.
Với các tiêu chí như trên, khi các nhóm chào hàng về bản thiết kế và sản
phẩm mô hình ADN thì sẽ được “nhà đầu tư” đánh giá theo Phiếu đánh giá số 2.
Phiếu đánh giá số 2

TT

0 điểm

1 điểm

2,5 điểm

1

Chiều xoắn của hai
mạch: xoắn trái

Chiều xoắn của hai mạch:
xoắn phải

2

Khoảng các giũa hai
mạch không đều nhau

Khoảng các giũa hai mạch Khoảng các giũa hai mạch
tương đối
đều nhau

3

Số cặp nuclêôtit trong
mỗi chu kỳ xoắn:
nhiều hoặc ít hơn 10

Số cặp nuclêôtit trong mỗi
chu kỳ xoắn: 10 cặp

4

Sự liên kết thành cặp
Sự liên kết thành cặp theo
theo NTBS giữa các
NTBS giữa các nuclêôtit:
nuclêôtit: Sai trên 2 cặp Sai 1-2 cặp

Sự liên kết thành cặp theo
NTBS giữa các nuclêôtit:
Đúng hết

5

Chất liệu mua mới
hoàn toàn

Chất liệu vừa mua mới
vừa tận dụng đồ phế thải

Chất liệu hoàn toàn từ tận
dụng đồ phế thải

6

Không đảm bảo

Màu sắc đảm bảo

Màu sắc hài hòa, đẹp

7

Sản phẩm dễ bị hư hỏng,
không thể để lâu được

Sản phẩm trưng bày được
nhưng không bền

Sản phẩm cứng cáp, chắc
chắn

8

Chi phí để làm ra hệ
thống từ 30.000 đ trở
lên

Chi phí để làm ra hệ
thống từ 20.000 đến
30.000 đ.

Chi phí để làm ra hệ thống
là dưới 20.000 đ.

Bước 4. GV thống nhất kế hoạch triển khai tiếp theo
Hoạt động chính

Thời lượng

Hoạt động 1: Xác định yêu cầu thiết kế mô Tiết 1
hình ADN
Hoạt động 2: Nghiên cứu kiến thức cần 1 tuần (HS tự học ở nhà theo
6

thiết có liên quan để phục vụ cho việc thiết nhóm).
kế và chế tạo sản phẩm (kiến thức nền);
chuẩn bị bản thiết kế sản phẩm, chế tạo,
sản phẩm để báo cáo và chào hàng
Hoạt động 3: Báo cáo phương án thiết kế
và chào hàng sản phẩm

Ngoại khóa

– GV nhấn mạnh là các nhóm có 1 tuần tiếp theo để nghiên cứu kiến thức
liên quan (Cáu trúc phân tử ADN), (Xem Hồ sơ học tập của nhóm với các bài
tập hướng dẫn HS tự học ở nhà).
– Các nhóm triển khai xây dựng bản thiết kế sản phẩm để báo cáo với “nhà
đầu tư” trong tuần tiếp theo.
– Bài trình bày bản thiết kế sẽ được đánh giá theo các tiêu chí trong Phiếu
đánh giá số 3.
Phiếu đánh giá số 3

T
T

Điểm
tối đa

Tiêu chí

1

Trình bày bản thiết kế mô hình ADN sản phẩm rõ ràng,
đúng nguyên tắc.

2

2

Giải thích rõ nguyên tắc lắp ráp, chiều xoắn của hai
mạch, số cặp nuclêôtit trong mỗi chu kỳ xoắn .

5

3

Nêu rõ được lý do chọn nguyên liệu để làm

1

4

Trình bày báo cáo sinh động, hấp dẫn.

1

5

Hiệu quả làm việc nhóm

1

Tổng điểm

10

Điểm
đạt
được

Hoạt động 2. NGHIÊN CỨU KIẾN THỨC VỀ PHÂN TỬ ADN
THIẾT KẾ VÀ HOÀN THIỆN MÔ HÌNH ADN
(HS tự học, tự nghiên cứu và xây dựng bản thiết kế và làm ra
sản phẩm ở nhà trong 1 tuần)
A. Mục đích:
7

HS tự học được kiến thức cần thiết có liên quan (kiến thức nền) thông qua
việc nghiên cứu tài liệu, tìm hiểu thêm các thông tin về mô hình AND trên mạng
internet để có thể hoàn thiện bản thiết kế và làm được mô hình theo yêu cầu GV
đưa ra.
Học được nguyên tắc an toàn trong chế tạo, lắp đặt sản phẩm.
Bổ sung thêm kiến thức nền thông qua việc giải quyết những vấn đề nảy
sinh trong quá trình chế tạo sản phẩm.
B. Nội dung:
HS làm việc theo nhóm ở nhà hoặc trên phòng thí nghiệm để cùng chế tạo
sản phẩm; ghi chép lại công việc của từng thành viên (khuyến khích sử dụng
công nghệ để ghi hình quá trình chế tạo sản phẩm).
Từ yêu cầu tiêu chí đánh giá sản phẩm, HS tự tìm hiểu các kiến thức nền
liên quan từ sách giáo khoa, tài liệu tham khảo hay tìm hiểu trên internet... nhằm
hoàn thành sản phẩm
HS sẽ trình bày những kiến thức mình tự học được thông qua việc trình bày
báo cáo và bảo vệ bản thiết kế sản phẩm đáp ứng các tiêu chí đánh giá trong
phiếu đánh giá số 2.
GV đôn đốc, hỗ trợ HS trong quá trình các nhóm chế tạo sản phẩm.
C. Dự kiến sản phẩm hoạt động của học sinh:
Kết thúc hoạt động, HS cần đạt được các sản phẩm sau:
– Bản ghi chép những kiến thức nền về cấu trúc phân tử ADN, nguyên tắc
lắp ráp mô hình ADN…;
– Hồ sơ thiết kế gồm có: Bảng thiết kế mô hình ADN, danh mục vật liệu đi
kèm.
Hai bản thiết kế này cùng được trình bày trên giấy A4 hoặc trên PowerPoint.
D. Cách thức tổ chức hoạt động:
– HS theo nhóm tự đọc bài 17, 20 SGK Sinh học 9 và hoàn thành câu hỏi,
bài tập trong Hồ sơ học tập của nhóm. Các cá nhân hoàn thành nội dung các
phiếu trước khi thảo luận để ghi kết quả vào hồ sơ chung của nhóm.
– HS vận dụng kiến thức về cấu trúc ADN, làm việc theo nhóm để vẽ bản
thiết kế chi tiết của nhóm; hình vẽ sản phẩm của mô hình (hình dáng, kích
thước, vật liệu… dự kiến).
– HS tìm kiếm, chuẩn bị các vật liệu dự kiến;
8

– HS trao đổi và tìm sự hỗ trợ của GV các bộ môn liên quan (nếu cần) như
sau:
+ GV hướng dẫn HS cách đọc tài liệu, đọc sách giáo khoa, tìm kiếm thêm
tài liệu từ các nguồn thông tin khác nhau. Kết nối HS với những GV bộ môn
khác để hỗ trợ HS khi cần thiết. GV yêu cầu HS ghi những kiến thức cơ bản vào
vở.
+ GV hỗ trợ, gợi ý HS những ý tưởng về việc cọn màu sắc, kích thước và ý
tưởng thiết kế sản phẩm. Khuyến khích HS nêu thắc mắc và hỗ trợ HS tìm hiểu,
giải đáp thắc mắc.
– HS tự hoàn thiện bản báo cáo về mô hình AND trên giấy A 4 hoặc bằng bài
trình bày trên PowerPoint và tập luyện cách thức trình bày; chuẩn bị câu hỏi và
câu trả lời để bảo vệ quan điểm của nhóm.
– HS hoàn thiện bảng ghi danh mục các vật liệu và tính giá thành chế tạo
sản phẩm;
– HS đóng gói và sắp xếp sản phẩm, sẵn sàng cho phần triển lãm sản phẩm;
Xây dựng bản báo cáo và tập trình bày, giới thiệu sản phẩm.

Hoạt động 3. TRÌNH BÀY SẢN PHẨM MÔ HÌNH ADN
(Trình bày 45 phút)
A. Mục đích:
Thông qua các hoạt động:
- HS giới thiệu về bản thiết kế và mô hình ADN để chứng minh sự phù hợp
của sản phẩm với điều kiện thực tế cũng như đáp ứng được các tiêu chí đánh giá
sản phẩm đã đặt ra (Phiếu đánh giá số 1).
- HS thực hành được kỹ năng thuyết trình và phản biện kiến thức liên quan;
rèn luyện được thói quen giữ gìn vệ sinh, an toàn trong lắp đặt và thu hồi sản
phẩm; hình thành ý thức về cải tiến, phát triển sản phẩm.
- HS hoàn thiện kiến thức nền sau khi đã có thực nghiệm.
B. Nội dung:
- Các nhóm HS trình bày bản thiết kế và mô hình ADN, đã hoàn chỉnh, giới
thiệu về chất liêu sản phẩm, sự phối hợp của các thành viên trong nhóm như thế
nào, cách thức làm ra sản phẩm kết hợp với việc giải thích kiến thức các môn
học liên quan.
9

- GV và HS đặt câu hỏi để làm rõ nội dung.
- Mời các GV khác cùng tham gia buổi chào hàng để có thể tham gia đưa ra
các câu hỏi chất vấn về sản phẩm cũng như quy trình làm ra sản phẩm.
C. Dự kiến sản phẩm hoạt động của học sinh:
Kết thúc hoạt động, HS cần đạt được sản phẩm sau:
Mô hình AND đã hoàn chỉnh được trưng bày theo đúng tiêu chí đánh giá.
D. Cách thức tổ chức hoạt động ngoại khóa:
Bước 1. Trưng bày sản phẩm: Các nhóm HS lắp đặt bản thiết kế và sản
phẩm trên bàn tại khu vực bàn của GV đã chuẩn bị sẵn (hoạt động này được
thực hiện trước khi vào tiết học);
Bước 2. GV tổ chức các hoạt động của tiết ngoại khóa :
- Hoạt động 1: Xem Video tái hiện kiến thức về cấu trúc AND.
- Hoạt động 2: Lắp ráp mô hình AND.
- Hoạt động 3: Các nhóm lần lượt báo cáo, trình bày mô hình của nhóm mình:
+ Nhóm trình bày về cách thức làm ra sản phẩm; những điều chỉnh trong
quá trình chế tạo sản phẩm và giải thích lí do (nếu có); giải thích cách tính giá
thành sản phẩm; Đồng thời, “Nhà đầu tư” (các GV) và HS cùng kiểm tra tiêu
chuẩn kĩ thuật: độ cứng cáp của mô hình.
Trong thời gian này, các nhóm HS khác cũng hoàn thành phiếu đánh giá
dành cho HS. “Nhà đầu tư” và các nhóm khác đặt câu hỏi, nhận xét. GV công bố
kết quả chấm sản phẩm theo tiêu chí của phiếu đánh giá
Bước 3. GV tổng kết và nhận xét về kết quả chung của các nhóm. GV cần
lưu ý những hạn chế, những điểm còn bất cập, chưa chính xác của các nhóm,
đặc biệt lưu ý khi các nhóm khai thác và giải thích kiến thức nền trong khi giới
thiệu sản phẩm và những ghi chép trong phiếu học tập.
GV gợi mở về việc tìm hiểu kiến thức và mở rộng, nâng cấp sản phẩm cho
HS.
Bước 4: GV cho HS thực hiện bảng kiểm đánh giá phẩm chất trách nhiệm
trong hoạt động nhóm.

10