A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Công nghiệp hóa ở nước ta đã được nêu ra từ lâu, đó là quá trình tự nhiên và không thể lẩn tránh trên con đường phát triển của Việt Nam cũng như của các nước khác trên thế giới. Tại Đại hội III của Đảng (9 -1960) đã nhấn mạnh: muốn cải tiến tình trạng kinh tế lạc hậu của nước ta, không có con đường nào khác, ngoài con đường công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa. Tức là nêu lên tính tất yếu của công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa. Quan điểm đúng đắn này được khẳng định nhiều lần trong các đại hội tiếp theo. Từ đó đến nay quá trình công nghiệp hóa của Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn với những bước thăng trầm khác nhau.
Trước đổi mới chúng ta tiến hành công nghiệp hóa trong điều kiện đất nước gặp nhiều khó khăn. Lại theo mô hình kinh tế khép kín, hướng nội và thiên về phát triển công nghiệp nặng nên còn nhiều hạn chế và kết quả chưa cao.Tuy vậy đây là giai đoạn tạo cơ sở ban đầu để nước ta phát triển nhanh hơn trong chặng đường tiếp theo.
Đại hội VI của Đảng Cộng sản Việt Nam (12-1986) với tinh thần “nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật”[19; 126] đã nghiêm khắc chỉ ra những sai lầm trong nhận thức và chủ trương công nghiệp hóa của thời kỳ trước đó và mở đầu cho quá trình đổi mới về tư duy công nghiệp hóa. Với những bước đi thận trọng, thích hợp và cần thiết công nghiệp hóa ở nước ta đã đưa lại những kết quả tốt đẹp làm thay đổi mọi mặt nền kinh tế xã hội của đất nước.
Tuy nhiên khi tổ chức thực hiện, vẫn thiếu một cái nhìn bao quát về các khía cạnh liên quan đến nhau trong đường lối công nghiệp hóa. Mặc dù trong chủ trương có nêu, các điều kiện tiền đề của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nước ta còn chưa hội đủ. Vì vậy phải vừa tiến hành công nghiệp hóa, vừa tiếp tục tạo các tiền đề cần thiết tương ứng với từng giai đoạn phát triển, song trong thực tế không có biện pháp cụ thể. Những mối quan hệ giữa công nghiệp hóa và hiện đại hóa, giữa kinh tế và công nghệ, giữa kinh tế, công nghệ và các mặt văn hoá, xã hội khác, giữa công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế... chưa được tổ chức nghiên cứu và có chính sách tích cực để hoàn chỉnh và thực hiện. Vì vậy em chọn đề tài “Đường lối công nghiệp hóa của Đảng trong chiến lược phát triển kinh tế Việt Nam hiện nay” để thực hiện khóa luận tốt nghiệp này. Với mục đích nêu lên được tổng quát thực trạng công nghiệp hóa ở Viêt Nam mà trọng tâm là từ 1986 đến nay và qua đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện đường lối công nghiệp hóa ở nước ta trong giai đoạn tới.
Đây là một đề tài mang tính lý luận, mặc dù đã rất cố gắng nhưng với khả năng và tầm hiểu biết của bản thân có hạn nên bài viết không thể tránh khỏi những sai sót, kính mong thầy, cô giáo và các bạn đóng góp ý kiến để khóa luận đạt chất lượng tốt hơn.
2. Lịch sử nghiên cứu
Về nội dung công nghiệp hóa đã có nhiều nhà nghiên cứu, cụ thể là :
TS Nguyễn Minh Tú và Th.S Vũ Xuân Hồng “Chính sách công nghiệp và công cụ chính sách công nghiệp, kinh nghiệm của Nhật Bản và bài học rút ra cho Việt Nam”- NXB Lao động, 2001; GS.TS Lê Hữu Tầng và GS Lưu Hàm Nhạc “Nghiên cứu so sánh đổi mới kinh tế ở Việt Nam và cải cách kinh tế ở Trung Quốc” NXB Chính trị quốc gia, 2002; TS Võ Đại Lược “Chính sách phát triển công nghiệp của Việt Nam”- NXB Khoa học xã hội 1994. Trần Đình Thiên “Công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam: phác thảo lộ trình”- NXB Chính trị quốc gia , 2002;.v.v..
Ngoài ra còn có nhiều bài đăng trên các báo và tạp chí: “Định hướng phát triển một số ngành công nghiệp chủ chốt năm 2003”, Tạp chí thông tin kinh tế và xã hội số 19/2001; “Đổi mới công nghiệp trong ngành công nghiệp, thực trạng và những vấn đề cần giải quyết”– Tạp chí công nghiệp Việt Nam số 19/2001; “Những giải pháp dự kiến đẩy mạnh phát triển công nghiệp trong giai đoạn 2001 – 2005” – Tạp chí kinh tế xã hội số 37/2001; “Phương hướng phát triển các ngành công nghiệp đến năm 2010” – Tạp chí kinh tế xã hội số 34/1999. “Phát huy lợi thế của công nghiệp, thương mại quốc tế và hướng đầu tư ở Việt Nam” – Tạp chí kinh tế và phát triển số 50/2001 – Tạp chí kinh tế