Tiếng việt 4 Cánh diều
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
CHỦ ĐỀ: MĂNG NON
BÀI 1: CHÂN DUNG CỦA EM
CHIA SẺ VỀ CHỦ ĐIỂM
(10 phút)

1. Tham gia trò chơi hỏi – đáp
HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho HS và từng
bước làm quen với chủ điểm.
b. Cách tiến hành
- GV giới thiệu chủ đề Măng non và tên chủ điểm - HS lắng nghe.
Chân dung của em.
- GV mời đại diện 2 HS tiếp nối nhau đọc trước lớp - HS đọc bài trước lớp.
2 câu hỏi và các gợi ý trong SGK.
- GV tổ chức trò chơi hỏi đáp:
+ HS hoạt động nhóm 4: Một HS hỏi, HS khác trả
lời, sau đó đổi vai. Có thể đặt 1 câu hỏi với tất cả các
bạn trong nhóm để lần lượt từng bạn trả lời câu hỏi
đó. Cũng có thể đặt một câu hỏi với một bạn; sau khi
bạn đó trả lời xong mới chuyển sang hỏi bạn khác.
+ Có thể dựa vào 5 câu hỏi trong SGK hoặc tự đặt
những câu hỏi khác. Chú ý hỏi cả về sở thích và về

- HS tham gia trò chơi.

ngoại hình, hoạt động. GV hướng dẫn để HS đặt
những câu hỏi lịch sự, không làm bạn tự ái. VD:
(1) Trò chơi bạn thích nhất là gì? (Trò chơi mình
thích nhất là nhảy dây/ đá cầu/…).
(2) Món ăn bạn thích nhất là món nào? (Món ăn
mình thích nhất là nem rán/ bún chả/ canh cá/...).
(3) Bạn thích môn học nào nhất? (Mình thích môn
Tiếng Việt/ Toán/… nhất).
(4) Bạn không thích điều gì? (Mình không thích bị so
sánh với các bạn khác/ không thích trêu chọc
nhau/…).
(5) Nếu tự vẽ mình, bạn sẽ chú ý tới đặc điểm nào?
(Mình sẽ chú ý thể hiện hai bím tóc/ cặp kính/…).
2. Tham gia hoạt động giải nghĩa tên chủ điểm: Chân dung của em
HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

a. Mục tiêu: HS giải nghĩa được tên chủ điểm Chân Giải nghĩa chủ điểm
dung của em, chuẩn bị vào bài đọc mới.
b. Cách tiến hành
- GV đặt câu hỏi trước lớp: Qua trò chơi trên, em - HS trả lời câu hỏi của GV
hiểu “Chân dung của em” nghĩa là gì?

một cách tự nhiên, thể hiện ý
kiến riêng của mình. Ví dụ:
+ Chân dung của em là bức
ảnh chụp khuôn mặt của em
để làm học bạ, làm thẻ HS, thẻ
đọc sách,…

+ Chân dung của em là đặc
điểm bên ngoài của em.
+ Chân dung của em là cả
đặc điểm bên ngoài lẫn tính
cách của em.
+ Chân dung của em là đặc
điểm con người em, cả hình
thức
- GV tổng kết và dẫn vào bài đọc: Chân dung của

lẫn

tính

cách.

- HS tập trung lắng nghe.

em là đặc điểm con người của em, cả hình thức bên
ngoài lẫn tính cách, phẩm chất. Đó là nội dung các
em sẽ tìm hiểu trong tuần 1 và tuần 2. Trước hết,
chúng ta sẽ đọc một bài thơ rất hay của nhà thơ
Xuân Quỳnh miêu tả chân dung một bạn nhỏ.

ĐỌC 1: TUỔI NGỰA
(60 phút)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
- Đọc thành tiếng trôi chảy toàn bài. Phát âm đúng các từ ngữ HS dễ viết sai.
Ngắt nghỉ hơi đúng ngữ pháp, ngữ nghĩa. Tốc độ đọc 75 – 80 tiếng/ phút. Đọc
thầm nhanh hơn lớp 3.

- Hiểu nghĩa của các từ ngữ được chú giải trong bài. Trả lời được các câu hỏi về
nội dung của các đoạn thơ, toàn bài thơ. Hiểu được đặc điểm của nhân vật bạn
nhỏ trong bài thơ: thích đi đây đi đó; yêu thiên nhiên, đất nước; rất yêu mẹ.
- Thể hiện được giọng đọc vui tươi, tha thiết phù hợp với nội dung, ý nghĩa của
bài thơ.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp, hợp tác: Biết cùng các bạn thảo luận nhóm.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Sử dụng các kiến thức đã học ứng dụng
vào thực tế, tìm tòi, phát hiện giải quyết các nhiệm vụ trong cuộc sống.
- Năng lực tự chủ và tự học: Trả lời đúng các câu hỏi đọc hiểu.
Năng lực văn học:
- Bước đầu cảm nhận được những đặc điểm đáng yêu của nhân vật qua ngôn ngữ
nhân vật và các chi tiết miêu tả.
- Bày tỏ được sự yêu thích với một số từ ngữ hay, hình ảnh đẹp trong bài thơ.
3. Phẩm chất
- Bồi dưỡng phẩm chất yêu nước (yêu thiên nhiên, đất nước), nhân ái (tình yêu
thương dành cho mẹ).
II. HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC
- Hình thức tổ chức dạy học: Hoạt động độc lập, hoạt động nhóm, hoạt động lớp.
III. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
a. Đối với giáo viên
- Giáo án, SGK, SGV, SBT Tiếng Việt 4, tập một.
- Tranh minh hoạ bài đọc trong SGK.
- Giấy A0 (4 tờ), giấy A4 (20 tờ).

- Máy tính, máy chiếu.
b. Đối với học sinh
- SGK, VBT Tiếng Việt 4, tập một.
IV. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho HS từng bước
làm quen với bài học.
b. Cách tiến hành
* Khởi động
- GV cho HS hoạt động nhóm đôi, trả lời các câu hỏi - HS hoạt động nhóm đôi.
sau:
+ Em tuổi gì? (VD: Tuổi chuột, tuổi mèo,…)
+ Em thấy tuổi của mình có điểm gì đặc biệt? (VD:
Tuổi chuột rất kín kẽ và chặt chẽ, biết giữ bí mật. Tuổi
mèo khéo léo, nhanh nhẹn, thông minh, lém lỉnh,…)
- GV mời 1 – 2 HS chia sẻ suy nghĩ của mình trước lớp.
Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung (nếu có).
- GV nhận xét, đánh giá và khích lệ HS.
* Giới thiệu bài
- GV giới thiệu bài: “Tuổi ngựa” là một bài thơ hay,
ngộ nghĩnh của nhà thơ nữ Xuân Quỳnh. Bài thơ kể về
câu chuyện của một em bé sinh năm Ngọ với mẹ của
mình. Để
biết bài thơ này thú vị ra sao, chân dung của bạn nhỏ

- HS chia sẻ trước lớp.
- HS lắng nghe.
- HS lắng nghe, chuẩn bị
vào bài học mới.

trong bài như thế nào, chúng ta cùng đọc bài nhé.
- GV ghi tên bài học: Đọc 1 – Tuổi ngựa.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Đọc thành tiếng
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:
- Lắng nghe GV đọc mẫu, hướng dẫn đọc, luyện đọc từ
dễ đọc sai.
- Xác định được các khổ thơ.
- Đọc được bài đọc trong nhóm và trước lớp.
b. Cách tiến hành

- HS nghe và đọc thầm theo.

- GV đọc mẫu cho HS nghe: Đọc diễn cảm toàn bài
thơ; giọng đọc hồn nhiên, vui tươi.

- HS luyện đọc theo hướng

- GV hướng dẫn HS luyện đọc các từ ngữ HS dễ đọc sai dẫn của GV.
do ảnh hưởng tiếng địa phương:
+ Miền Bắc: trung du, trăm miền, lóa, màu trắng, nắng,
núi.
+ Miền Trung: chỗ, sẽ, dẫu.
+ Miền Nam: ngựa con, ngọn gió, đất đỏ, đại ngàn,
viết, hết, ngọt ngào, cách.
- GV hướng dẫn HS xác định các khổ thơ:

- HS lắng nghe, tiếp thu.

+ Khổ 1: 4 dòng thơ đầu.
+ Khổ 2: 8 dòng thơ tiếp theo.
+ Khổ 3: 8 dòng thơ tiếp theo khổ 2.
+ Khổ 4: 6 dòng thơ cuối.

- HS lắng nghe, thực hiện.

- GV giao nhiệm vụ luyện đọc cho HS:
+ Đọc lần lượt 4 khổ thơ. Mỗi khổ GV mời đại diện 3 –
4 HS đọc. Các HS khác lắng nghe, nhận xét.

- HS đọc bài trước lớp. Các

+ Đọc nối tiếp các khổ thơ (2 – 3 lượt đọc nối tiếp).

HS khác đọc thầm theo.

- GV mời đại diện 1 – 2 HS khá, giỏi đọc toàn bộ bài - HS lắng nghe.
thơ. Các HS khác lắng nghe, nhận xét.
- GV nhận xét, đánh giá và khích lệ HS.
Hoạt động 2: Đọc hiểu
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:
- Giải nghĩa được một số từ khó.
- Đọc thầm lại bài đọc và trả lời các câu hỏi liên quan
đến bài đọc.
- Nắm được nội dung, ý nghĩa của bài đọc.

- HS cùng GV giải nghĩa

b. Cách tiến hành

một số từ khó.

- GV hướng dẫn HS giải nghĩa một số từ khó:
+ Tuổi Ngựa: sinh năm Ngọ (theo âm lịch).
+ Trung du: miền đất ở khoảng giữa thượng du (nơi bắt
đầu) và hạ du (nơi kết thúc) của một dòng sông.
+ Đại ngàn: khu rừng lớn, có nhiều cây to lâu đời.
- GV cho 5 HS đọc nối tiếp 5 câu hỏi của SGK:
(1) Ở khổ thơ 1, bạn nhỏ hỏi mẹ điều gì? Mẹ trả lời thế
nào?
(2) Bạn nhỏ tưởng tượng “ngựa con” sẽ theo ngọn gió
đi những đâu?
(3) Theo em, vì sao bạn nhỏ tưởng tượng mỗi vùng đất

- HS đọc câu hỏi.

có một màu gió riêng?
(4) Em thích những hình ảnh nào trong khổ thơ 3?
(5) Hãy nêu cảm nghĩ của em về nhân vật bạn nhỏ
trong bài thơ.

- HS đọc thầm.

- GV yêu cầu HS đọc thầm bài đọc một lượt.

- HS thảo luận nhóm.

- GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm bằng kĩ thuật
“mảnh ghép”:
+ Bước 1: Sử dụng nhóm chuyên: 5 nhóm – 5 câu hỏi
(1 – 2 – 3 – 4 – 5).
+ Bước 2: Sử dụng 4 nhóm ghép: mỗi nhóm thảo luận 5
câu trả lời cho 5 câu hỏi.
+ Bước 3: Sử dụng hình thức hoạt động lớp – hướng
dẫn đại điện của 5 nhóm ghép trình bày kết quả thảo
luận chung trước lớp.
- GV tổ chức cho HS tự nhận xét, đánh giá.
- GV bình luận thêm về cái hay, cái đẹp của hình ảnh
thơ, nội dung của bài thơ.
- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi 1. Các HS
khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).

- HS tự nhận xét, đánh giá.
- HS lắng nghe.
- HS trả lời câu hỏi 1:
Bạn nhỏ hỏi mẹ: Tuổi con
là tuổi gì?
Mẹ bạn nói: Tuổi con là
tuổi Ngựa – tuổi đi, không
chịu ở yên một chỗ.

+ GV nhận xét, đánh giá và kết luận.
- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi 2. Các HS

- HS lắng nghe, tiếp thu.
- HS trả lời câu hỏi 2:

khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).

Bạn nhỏ tưởng tượng mình
sẽ đi khắp mọi miền đất
nước: từ miền trung du đến
cao nguyên đất đỏ và những
cánh rừng đại ngàn.
- HS lắng nghe, tiếp thu.

+ GV nhận xét, đánh giá và kết luận.
- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi 3. Các HS
khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).

- HS trả lời câu hỏi 3:
Bạn nhỏ tưởng tượng mỗi
vùng đất có một màu gió
riêng bởi vì mỗi vùng đất có
đặc điểm riêng: miền trung
du thường xanh mướt cỏ
cây (gió xanh), vùng cao
nguyên đất đỏ bazan màu
mỡ (gió hồng), đại ngàn
xanh thẫm (gió đen).
- HS lắng nghe, tiếp thu.

+ GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

- HS trả lời câu hỏi 4:

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi 4. Các HS Trong khổ thơ 3, có ba hình
khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).

ảnh: màu trắng loá như
giấy trắng của hoa mơ, mùi
hương hoa huệ ngọt ngào,
gió và nắng xôn xao khắp
cánh đồng hoa cúc dại. Mỗi
hình ảnh có vẻ đẹp riêng,
thể hiện bạn nhỏ cảm nhận

cảnh vật, không gian bằng
rất nhiều giác quan: thị
giác (cảm nhận màu trắng
sáng, tinh khiết của hoa
mơ), khứu giác (cảm nhận
hương thơm ngọt ngào của
hoa huệ), thính giác – thị
giác (cảm nhận âm thanh
của gió, màu sắc của nắng,
của hoa cúc dại),...
+ GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi 5. Các HS - HS trả lời câu hỏi 5:
khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).
Bạn nhỏ trong bài thơ là
một em bé thích bay nhảy,
đi đây đi đó; giàu lòng yêu
thiên nhiên, đất nước; rất
yêu mẹ, dù có xa xôi cách
trở thế nào cũng nhớ mẹ,
+ GV nhận xét, đánh giá và cho HS liên hệ với đặc điểm
của bản thân.

nhớ đường về với mẹ.
- HS lắng nghe, tiếp thu.

- GV rút ra nội dung bài thơ cho HS: Tình yêu mẹ và
ước mơ đi tới những miền đất lạ, những chân trời xa - HS chú ý lắng nghe.
xôi để hiến dâng và lao động sáng tạo.
Hoạt động 3: Đọc nâng cao
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Đọc diễn cảm bài thơ với hình thức đọc cá nhân.
- Biết cách ngắt giọng ở một số dòng thơ, nhấn giọng ở
từ ngữ giàu sức gợi tả.
b. Cách tiến hành
- GV tổ chức cho HS đọc diễn cảm với hình thức đọc cá
nhân; lưu ý HS cách ngắt giọng ở một số dòng thơ, nhấn - HS đọc diễn cảm.
giọng ở từ ngữ giàu sức gợi tả; thể hiện giọng đọc phù
hợp. Ví dụ:
Mẹ ơi,/ con sẽ phi//
Qua bao nhiêu/ ngọn gió//
Gió xanh/ miền trung du//
Gió hồng/ vùng đất đỏ//
Gió đen hút/ đại ngàn//
Mấp mô/ triền núi đá…//
Con mang về/ cho mẹ//
Ngọn

gió/

của

trăm

miền.//

Ngựa con/ sẽ đi khắp//
Trên/ những cánh đồng hoa//
Loá màu trắng/ hoa mơ//
Trang giấy nguyên/ chưa viết//
Con làm sao/ ôm hết//
Mùi hoa huệ/ ngọt ngào//
Gió và nắng/ xôn xao//
Khắp

đồng/

hoa

cúc

dại./

- GV cho HS:
+ Lựa chọn đoạn thơ yêu thích, thi đọc diễn cảm.
+ Trả lời câu hỏi về lí do lựa chọn đoạn đọc.

- HS lắng nghe, thực hiện.

+ Nhận xét, đánh giá, thảo luận về giọng đọc, cách đọc
diễn cảm.
- GV nhận xét, đánh giá hoạt động.
* CỦNG CỐ
- GV tổ chức cho HS tự nhận xét, đánh giá về tiết học;
nói về những điều thu được sau bài học, những điều - HS lắng nghe.
mong muốn biết thêm.
- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ
học, khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên

- HS lắng nghe, thực hiện.

những HS còn chưa tích cực, nhút nhát.
* DẶN DÒ

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- GV nhắc nhở HS:
+ Học thuộc lòng các khổ thơ 3, 4 (khuyến khích HS
học thuộc lòng cả bài thơ).
+ Về nhà tự đọc sách báo như đã hướng dẫn trong SGK.

- HS lắng nghe, thực hiện.

TỰ ĐỌC SÁCH BÁO
(HS thực hiện ở nhà)

1. Giáo viên nêu nhiệm vụ cho học sinh tự đọc sách báo ở nhà theo yêu cầu đã
nêu trong sách giáo khoa

- Về nội dung bài đọc: bài đọc có nội dung kể về đặc điểm hoặc hoạt động của
các bạn cùng lứa tuổi với em.
- Về loại văn bản: truyện, thơ, văn miêu tả, văn bản thông tin.
- Về số lượng: 2 câu chuyện (hoặc 1 câu chuyện, 1 bài thơ), 1 bài văn miêu tả
hoặc cung cấp thông tin.
- Ghi vào phiếu đọc sách:
+ Tên bài đọc.
+ Một số nội dung chính: sự việc, nhân vật, hình ảnh, câu văn em thích.
+ Cảm nghĩ của em.
2. Lưu ý
- HS có thể tìm các truyện đọc phù hợp với chủ điểm trong sách Truyện đọc lớp
4 (Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội).
- GV dựa theo yêu cầu tự đọc sách báo, thiết kế Phiếu tự đọc sách báo để HS tiện
sử dụng.

Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
BÀI VIẾT 1: VIẾT ĐOẠN VĂN VỀ MỘT NHÂN VẬT
(Cấu tạo của đoạn văn)
(1 tiết)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
- Hiểu về cấu tạo của đoạn văn viết về một nhân vật.
- Vận dụng quy tắc Bàn tay đã học để xác định những việc cần làm khi viết đoạn
văn về một nhân vật.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp, hợp tác: Trao đổi với các bạn về các ý trong đoạn văn.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phát hiện được đặc điểm ngoại hình và
tính cách nhân vật.
Năng lực văn học:
- Thể hiện được cảm nghĩ về nhân vật.
3. Phẩm chất
- Bồi dưỡng phẩm chất chăm chỉ và trách nhiệm thông qua các bài tập trong bài.
II. HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC
- Hình thức tổ chức dạy học: Hoạt động độc lập, hoạt động nhóm, hoạt động lớp.

III. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
a. Đối với giáo viên
- Giáo án, SGK, SGV, SBT Tiếng Việt 4, tập một.
- Bài giảng trình chiếu.
- Đoạn văn mẫu.
- Máy tính, máy chiếu.
b. Đối với học sinh
- SGK, VBT Tiếng Việt 4, tập một.
- Vở viết.
IV. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho HS từng bước
làm quen với bài học.
b. Cách tiến hành
* Giới thiệu bài
- GV giới thiệu các bài viết trong môn Tiếng Việt lớp 4 - HS lắng nghe.
cho HS. (VD: Viết đoạn văn tưởng tượng, viết đoạn văn
về một nhân vật, bài văn tả cây cối,…)
- GV dẫn dắt vào bài mới, ghi tên bài học: Viết 1 – Viết
đoạn văn về một nhân vật.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo đoạn văn (BT1)
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nắm được cấu
tạo đoạn văn.

- HS lắng nghe, chuẩn bị
vào bài học mới.

b. Cách tiến hành
- GV cho HS nối tiếp nhau đọc đoạn văn trong phần
Nhận xét (2 lần).

- HS đọc bài.

- GV tổ chức cho HS hoạt động nhóm (mỗi nhóm
khoảng 4 – 5 HS) trao đổi về các câu hỏi gợi ý của - HS hoạt động nhóm.
SGK:
a. Đoạn văn trên viết về nội dung gì?
b. Câu mở đầu giới thiệu nhân vật và nêu khái quát cảm
nghĩ về đặc điểm nhân vật Dế Mèn.
c. Các câu tiếp theo phát triển những ý nào của câu mở
đoạn?
- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi. Các HS khác
lắng nghe, nhận xét, bổ sung (nếu có).

- HS trả lời:
a. Đoạn văn trên nêu cảm
nghĩ về đặc điểm ngoại
hình, tính cách của nhân vật
Dế Mèn trong truyện “Dế
Mèn phiêu lưu kí”.
b. Câu mở đầu giới thiệu
nhân vật và nêu khái quát
cảm nghĩ về đặc điểm nhân
vật Dế Mèn.
c. Các câu tiếp theo làm rõ
đặc điểm về ngoại hình và

- GV nhận xét, đánh giá.

tính cách của Dế Mèn đã
nêu trong câu mở đoạn.

Hoạt động 2: Rút ra bài học

- HS chú ý lắng nghe.

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được nội
dung bài học.
b. Cách tiến hành
- GV nêu câu hỏi:
+ Khi viết đoạn văn về một nhân vật cần viết về những - HS lắng nghe GV nêu câu
nội dung gì?

hỏi.

+ Đoạn văn viết về một nhân vật có cấu tạo như thế
nào?
- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi. Các HS khác - HS trả lời câu hỏi:
lắng nghe, nhận xét, bổ sung (nếu có).
+ Cần nêu cảm nghĩ về đặc
điểm ngoại hình và tính
cách của nhân vật.
+ Đoạn văn gồm có câu mở
đoạn và một số câu tiếp
theo. Câu mở đoạn giới
thiệu nhân vật và nêu khái
quát cảm nghĩ về đặc điểm
của nhân vật. Các câu tiếp
theo làm rõ những đặc điểm
đã nêu ở câu mở đoạn,
trong đó có các câu nêu
nhận xét và thể hiện tình
cảm của người viết với
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.
- GV cho HS đọc nối tiếp nội dung bài học; nêu lại nội

nhân vật.

dung bài học, không cần nhìn sách.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

Hoạt động 3: Luyện tập

- HS lắng nghe, thực hiện.

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được những
việc cần làm để viết một đoạn văn về nhân vật bạn nhỏ
trong bài thơ Tuổi Ngựa.
b. Cách tiến hành
- GV cho HS hoạt động nhóm đôi thực hiện yêu cầu:
+ Đọc nối tiếp nội dung yêu cầu của phần Luyện tập (2
lần).
+ Tự đọc lại (hoặc nhớ lại) bài đọc Tuổi Ngựa.
+ Dựa vào yêu cầu của bài tập và quy tắc Bàn tay, xác
định những việc cần làm:
1) Viết về ai? (Viết về nhân vật bạn nhỏ trong bài thơ
Tuổi Ngựa.)
2) Tìm ý
- Bạn nhỏ trong bài thơ có đặc điểm gì về ngoại hình,
về tính nết?
- Em có nhận xét, tình cảm gì với bạn nhỏ trong bài
thơ?
3) ý: Sắp xếp các ý em tìm được; có thể thêm/ bớt/ điều
chỉnh các ý.
4) Viết đoạn văn: Dựa vào kết quả bước 3 để viết đoạn
văn nêu cảm nghĩ về đặc điểm của nhân vật.
5) Hoàn chỉnh đoạn văn: Đọc lại đoạn văn, phát hiện
và sửa lỗi (nếu có); có thể điều chỉnh đoạn văn (thêm

- HS hoạt động nhóm, thực
hiện yêu cầu.

hoặc bớt từ ngữ, thay từ ngữ,...) cho hay.
- GV mời đại diện 1 – 2 nhóm HS báo cáo kết quả trước
lớp. Các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý
kiến.

- HS báo cáo kết quả.

- GV nhận xét, đánh giá hoạt động.
* CỦNG CỐ

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- GV yêu cầu HS tự nhận xét về tiết học: ưu điểm,
nhược điểm của cả lớp; những điều đã làm được, những
điều cần rút kinh nghiệm, rèn luyện thêm.

- HS lắng nghe, thực hiện.

- GV tổng hợp ý kiến, nhận xét tiết học, tuyên dương
những em tiến bộ hoặc xác định đúng và đủ những việc
cần làm.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

* DẶN DÒ
- GV nhắc nhở HS:
+ Tìm đọc thêm một số câu chuyện liên quan đến chủ
điểm Chân dung của em.
+ Đọc trước bài Kể chuyện: Làm chị.

- HS lắng nghe, thực hiện.

Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
NÓI VÀ NGHE: KỂ CHUYỆN LÀM CHỊ
(1 tiết)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
- Nghe hiểu và kể lại được câu chuyện Làm chị.
- Biết cách trao đổi với các bạn về câu chuyện.
- Biết cách nghe, ghi chép vắn tắt nhận xét về cách kể chuyện và về ý kiến của
bạn trong trao đổi.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp, hợp tác: Biết chủ động, tự tin trao đổi cùng các bạn trong
nhóm, lớp.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết sáng tạo khi kể chuyện: chọn ngôi
kể, sắp xếp trình tự câu chuyện, sử dụng phương tiện trực quan, trang phục…
Năng lực văn học:
- Cảm nhận được cái hay của câu chuyện và biết thể hiện tình cảm, cảm xúc khi
kể chuyện.
3. Phẩm chất
- Bồi dưỡng phẩm chất nhân ái (yêu thương, quý trọng con người, tôn trọng sự
khác biệt của mỗi người).

II. HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC
- Hình thức tổ chức dạy học: Hoạt động độc lập, hoạt động nhóm, hoạt động lớp.
III. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
a. Đối với giáo viên
- Giáo án, SGK, SGV Tiếng Việt 4, tập một.
- Tranh minh họa của bài Làm chị.
- Bản trình chiếu sơ đồ trong SGK.
- Máy tính, máy chiếu.
b. Đối với học sinh
- SGK, VBT Tiếng Việt 4, tập một.
IV. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho HS từng bước
làm quen với bài học.
b. Cách tiến hành
* Khởi động
- GV cho HS thảo luận nhóm đôi, trả lời các câu hỏi

- HS thảo luận nhóm đôi.

sau:
+ Nhà em có mấy anh chị em?
+ Anh chị em trong gia đình em có hòa thuận không?
Các em thường thể hiện sự quan tâm, chăm sóc, yêu
thương nhau như thế nào?
+ Em muốn nhắn nhủ, gửi gắm điều gì với anh chị em - HS chia sẻ trước lớp.
của mình?

- GV mời đại diện 1 – 2 HS chia sẻ trước lớp. Các HS
khác lắng nghe, bổ sung (nếu có).
- GV nhận xét, đánh giá và khích lệ HS.

- HS lắng nghe, chuẩn bị

* Giới thiệu bài

vào bài học mới.

- GV giới thiệu bài học:
Ở bài đọc “Tuổi Ngựa” các em đã được làm quen với
một em bé giàu lòng nhân ái, yêu thiên nhiên, đất nước.
Hôm nay, chúng ta sẽ làm quen với một cô bé, dù còn
nhỏ nhưng đã biết giúp đỡ mẹ và chăm sóc em. Các em
hãy chú ý lắng nghe câu chuyện nhé.
- GV ghi tên bài học: Kể chuyện “Làm chị”.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Nghe kể chuyện (BT1)
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nắm được tình - HS lắng nghe.
tiết, diễn biến và nhân vật của câu chuyện.
b. Cách tiến hành

- HS lắng nghe.

- Lần 1: GV kể diễn cảm toàn bộ câu chuyện Làm chị
cho cả lớp nghe.
- Lần 2: GV kể từng đoạn câu chuyện, kết hợp sử dụng
câu hỏi trong sơ đồ SGK tr.8 để hướng dẫn HS theo dõi
nội dung câu chuyện.

- HS hoạt động nhóm.

- GV cho HS thảo luận nhóm đôi, yêu cầu HS trả lời lần
lượt các câu hỏi trong sơ đồ để nắm vững tình tiết, diễn
biến và nhân vật của câu chuyện.
Hoạt động 2: Kể chuyện
Nhiệm vụ 1: Kể chuyện trong nhóm

- HS đọc bài.
- HS lắng nghe.
- HS kể chuyện trong nhóm.

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS kể lại được câu
chuyện Làm chị trong nhóm.
b. Cách tiến hành
- GV mời đại diện 1 HS đọc BT1. Cả lớp đọc thầm theo. - HS kể chuyện trước lớp.
- GV giúp HS hiểu nhiệm vụ: Dựa vào sơ đồ và các câu
hỏi gợi ý để kể và trao đổi về câu chuyện “Làm chị”.

- HS lắng nghe, tiếp thu.

- GV tổ chức cho HS kể chuyện trong nhóm (mỗi nhóm
3 – 4 HS).
Nhiệm vụ 2: Kể chuyện trước lớp
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS kể lại được câu
chuyện Làm chị trước lớp.
b. Các tiến hành
- GV mời HS xung phong kể từng đoạn của câu chuyện.
Các HS khác lắng nghe, góp ý.
- GV mời 1 – 2 HS khá, giỏi kể lại toàn bộ câu chuyện.

- HS thảo luận nhóm.

Các HS khác lắng nghe, góp ý.
- GV nhận xét, đánh giá, góp ý.
Hoạt động 3: Trao đổi về câu chuyện (BT2)
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nắm được nội
dung và ý nghĩa của câu chuyện.
b. Cách tiến hành
- GV tổ chức cho HS thảo luận theo nhóm (mỗi nhóm 5
– 6 HS) về 3 nội dung:
a. Em suy nghĩ gì về câu chuyện giữa Hồng và em trai?
Giữa em với anh (hoặc chị, em) của mình có những
điểm gì giống Hồng và Thái?
b. Từ những thay đổi của Hồng trong việc giúp đỡ mẹ
và chăm sóc em trai, em có suy nghĩ gì?
c. Câu chuyện trên giúp em hiểu điều gì?

- HS trình bày kết quả:
a. Hồng và em Thái rất hay
cãi nhau, chẳng ai chịu
nhường ai.
HS có thể nêu nhiều ý kiến
khác nhau, phù hợp với
thực tế. VD: Em trai đôi khi
không nghe lời em./ Em
cũng hay bướng với anh,
chị./ Hai chị em em cũng
hay tị nạnh nhau./ Em và
anh

trai

em

rất

hòa

- GV mời đại diện của các nhóm trình bày kết quả thảo thuận./…
luận về 3 nội dung trên trước lớp. Sau mỗi ý kiến hoặc b. Hồng là cô bé biết
một vài ý kiến, GV mời các HS khác đặt câu hỏi, góp ý thương mẹ, nghe lời mẹ,
với bạn và nêu ý kiến của mình về câu chuyện.
biết thay đổi để làm mẹ vui
lòng.
c. Gợi ý: Muốn em ngoan
thì phải nói nhẹ nhàng với
em./ Muốn em ngoan thì
phải gương mẫu./ Muốn
làm người khác thay đổi,
trước tiên mình phải thay

đổi để làm gương cho người
đó.
- HS lắng nghe, tiếp thu.

- GV tổng kết ý kiến của cả lớp để HS hiểu đúng, kết
hợp kiểm tra nội dung ghi chép của một số HS trong khi
nghe.
* Văn bản truyện:
Làm chị
Hồng có một đứa em trai. Thằng Thái em Hồng là
chúa bướng bỉnh. Hai chị em cãi nhau chí chóe cả
ngày. Chị Hồng cũng chẳng chịu nhường em. Có khi,
chỉ quét mỗi cái nhà, hai đứa cũng phải “oẳn tù tì”
mấy lần. Chị Hồng ra cái búa mà Thái xòe tay ra bọc
thì chị đòi xí xóa. Ngược lại, nếu Thái lỡ xòe tay ra mà
chị giơ cái kéo, Thái cũng bắt “oẳn” lại. Mẹ phải bảo:
- Giá các con biết bảo nhau thì nhà đã quét xong từ
lâu rồi. Con là chị, con nên nhường nhịn em. Em sẽ
phải nghe lời con.
Công việc của mẹ dạo này rất bận, có hôm mẹ phải đi
cả ngày. Mẹ giao cho Hồng chăm sóc cửa nhà, quét
tước, dọn dẹp. Thương mẹ vất vả, Hồng nghe lời mẹ

hơn.
Một hôm, Hồng lau nhà sạch bóng đến mức có thể soi
gương được. Thái ta vẫn cứ mải chơi bóng. Hồng bảo
em, giọng dịu dàng:
- Thái chơi bóng xong, giúp chị dọn bàn học cho gọn
nhé!
- Vâng ạ. - Thái đáp lại chị, giọng rõ thật ngoan.
Chiều, mẹ đi công tác vẫn chưa về, Hồng bảo Thái:
- Em vào đây, chị tắm cho.
Hồng vắt cái khăn mặt lên vai, bảo Thái cúi đầu - HS lắng nghe, thực hiện.
xuống, dội nước, gội đầu cho em. Rồi vừa kì cánh tay
đen nhẻm của em, Hồng vừa giảng cho em mấy bài vệ
sinh thân thể mới học. Thái ta cứ ngồi yên như phỗng - HS lắng nghe, tiếp thu.
nghe chị giảng.
Tắm cho em xong, Hồng dặn:
- Bây giờ, em ra trông nhà nhé, để chị giặt quần áo.
- Vâng ạ.
Lần này, Thái “vâng” to hơn, đến nỗi bọn cái
Hương, cái Thanh ở nhà bên cũng nghe rõ. Chúng nó
bảo:
- Em cậu dạo này ngoan nhỉ.
BÍCH THUẬN
* CỦNG CỐ
- GV tổ chức cho HS tự nhận xét về tiết học: ưu điểm,
nhược điểm của mình và các bạn trong lớp, những bạn

- HS lắng nghe, thực hiện.

tiến bộ về kĩ năng kể, những bạn cần rèn luyện thêm.
- GV tổng hợp ý kiến, nhận xét và tuyên dương những
HS kể hay, thảo luận tốt và những HS có tiến bộ về kĩ
năng kể, kĩ năng trao đổi.
* DẶN DÒ
- GV nhắc nhở HS:
+ Kể chuyện Làm chị cho người thân nghe.
+ Chuẩn bị cho bài Nói và nghe Chân dung của em, của
bạn ở tuần sau.
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
ĐỌC 2: CÁI RĂNG KHỂNH
(1 tiết)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
- Đọc thành tiếng trôi chảy toàn bài. Phát âm đúng các từ ngữ HS dễ viết sai.
Ngắt nghỉ hơi đúng ngữ pháp, ngữ nghĩa. Tốc độ đọc 75 – 80 tiếng/ phút. Đọc
thầm nhanh hơn lớp 3.
- Hiểu nghĩa của các từ ngữ trong bài. Hiểu đặc điểm của nhân vật và ý nghĩa của
câu chuyện (khuyên mỗi người nên tự hào, yêu quý những gì thuộc về bản thân
mình; khuyên HS tôn trọng bạn, không trêu đùa bạn về đặc điểm khác biệt).

- Thể hiện giọng đọc diễn cảm phù hợp với người dẫn chuyện và các nhân vật
trong câu chuyện.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp, hợp tác: Biết cùng các bạn thảo luận nhóm.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Sử dụng các kiến thức đã học ứng dụng
vào thực tế, tìm tòi, phát hiện giải quyết các nhiệm vụ trong cuộc sống.
- Năng lực tự chủ và tự học: Trả lời đúng các câu hỏi đọc hiểu.
Năng lực văn học:
- Cảm nhận được những băn khoăn đáng yêu của nhân vật cậu bé trong câu
chuyện.
3. Phẩm chất
- Bồi dưỡng phẩm chất nhân ái: biết lễ phép, lịch sự; tự tin và yêu quý bản thân
mình.
II. HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC
- Hình thức tổ chức dạy học: Hoạt động độc lập, hoạt động nhóm, hoạt động lớp.
III. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
a. Đối với giáo viên
- Giáo án, SGK, SGV, SBT Tiếng Việt 4, tập một.
- Giấy A4.
- Máy tính, máy chiếu.
b. Đối với học sinh
- SGK, VBT Tiếng Việt 4, tập một.
IV. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho HS từng bước
làm quen với bài học.
b. Cách tiến hành
* Kiểm tra bài cũ
- GV mời 1 – 2 HS đọc lại một đoạn hoặc toàn bài thơ - HS thực hiện yêu cầu.
Tuổi Ngựa và nêu nội dung, ý nghĩa của bài, đặc điểm
của nhân vật bạn nhỏ trong bài thơ.
- GV nhận xét, đánh giá và khích lệ HS.

- HS lắng nghe.

* Giới thiệu bài
- GV giới thiệu bài:

- HS lắng nghe, chuẩn bị

Mở đầu chủ điểm “Chân dung của em”, các em đã học vào bài học mới.
bài “Tuổi Ngựa”. Hôm nay, chúng ta sẽ tiếp tục học về
chủ điểm này với bài đọc “Cái răng khểnh”, bài đọc
trích trong tác phẩm “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ”
của nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần. Tác phẩm từng đoạt
giải A cuộc thi sáng tác văn học thiếu nhi năm 2020 do
Nhà xuất bản Trẻ và Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí
Minh tổ chức và giải thưởng Peter Pan 2008 của Ủy
ban Quốc tế về Sách thiếu nhi tại Thụy Điển. Hãy cùng
tìm hiểu xem câu chuyện kể về ai, bí mật của nhân vật
đó là gì và nhân vật trong câu chuyện có gì đáng yêu
nhé!
- GV ghi tên bài học: Đọc 2 – Cái răng khểnh.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Đọc thành tiếng
Nhiệm vụ 1: Luyện đọc thành tiếng
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:
- Lắng nghe GV đọc mẫu, hướng dẫn đọc, luyện đọc từ
dễ đọc sai, cách ngắt nghỉ ở một số câu dài, cách đọc lời
đối thoại giữa các nhân vật.
- Đọc được bài đọc trong nhóm và trước lớp.
b. Cách tiến hành

- HS nghe và đọc thầm theo.

- GV đọc mẫu, kết hợp giải nghĩa từ ngữ khó và những
từ ngữ khác.

- HS lắng nghe.

- GV lưu ý cho HS các từ ngữ dễ đọc sai do ảnh hưởng
tiếng địa phương trong từng đoạn:
+ Miền Bắc: nói, là, nụ cười.
+ Miền Trung: răng khểnh, đơn giản, sẽ.
+ Miền Nam: đánh răng, đơn giản, khuôn mặt.
- GV tổ chức cho HS luyện đọc từng đoạn câu chuyện:

- HS luyện đọc.

+ Đoạn 1: Từ đầu đến “tôi ít khi cười”.
+ Đoạn 2: Từ “Một hôm, bố tôi hỏi” đến “những người
xung quanh mình”.
+ Đoạn 3: Từ “Một hôm, tôi thuật lại câu nói” đến
“cùng giữ chung một bí mật”.
+ Đoạn 4: Từ “Tôi đã kể” đến hết.
- GV lưu ý HS:

- HS lắng nghe.

+ Về cách ngắt nghỉ hơi ở một số câu dài.
VD: Hãy quan sát đi/ rồi con sẽ thấy/ rất nhiều điều bí
mật/ về những người xung quanh mình.
+ Về cách đọc lời đối thoại giữa các nhân vật: thể hiện
sự trao – đáp giữa các nhân vật; lên giọng cuối câu
hỏi, câu khiến và câu cảm, xuống giọng cuối câu kể.
- GV mời đại diện 1 – 2 HS đọc toàn bài trước lớp. Các
HS khác lắng nghe, nhận xét.

- HS đọc bài.
- HS lắng nghe, tiếp thu.

- GV nhận xét, đánh giá và khích lệ HS.
Nhiệm vụ 2: Giải nghĩa từ ngữ
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS giải nghĩa được
một số từ ngữ khó.
b. Cách tiến hành
- GV mời 1 HS đọc to, rõ nghĩa các từ: rạng rỡ, giùm.
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu thêm nghĩa của từ ngữ
khác (nếu cần).

- HS đọc giải nghĩa các từ
trong SGK tr.10.
- HS cùng GV giải nghĩa
một số từ khó.

Hoạt động 2: Đọc hiểu
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:
- Đọc thầm lại bài đọc và trả lời các câu hỏi liên quan
đến bài đọc.
- Nắm được nội dung, ý nghĩa của bài đọc.
b. Cách tiến hành
- GV cho 5 HS tiếp nối nhau đọc 5 câu hỏi trong SGK
tr.10. Cả lớp đọc thầm theo.
(1) Tại sao bạn nhỏ trong câu chuyện không thích cái

- HS đọc câu hỏi.

răng khểnh?
(2) Khi nghe bạn nhỏ giải thích, người bố đã nói gì?
(3) Em có suy nghĩ gì về điều người bố nói?
(4) Vì sao bạn nhỏ kể cho cô giáo nghe bí mật của
mình?
(5) Em nghĩ như thế nào về “nét riêng” (hình dáng,
giọng nói, cách ăn mặc,…) của mỗi người?

- HS đọc thầm.

- GV yêu cầu HS đọc thầm bài đọc một lượt.

- HS thảo luận nhóm, trả lời

- GV tổ chức cho HS thảo luận theo nhóm đôi, trả lời câu hỏi.
câu hỏi.

- HS trả lời câu hỏi 1: Vì

- GV mời đại diện 1 – 2 nhóm HS trả lời câu hỏi 1. Các bạn nhỏ có một chiếc răng
HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu khểnh làm cho bạn xấu đi.
có).

- HS trả lời theo suy nghĩ
riêng của mình.

+ GV bổ sung: Việc trêu chọc bạn có gì đáng trách?

- HS lắng nghe, tiếp thu.
- HS trả lời câu hỏi 2:

+ GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

Bố bạn nhỏ nói cái răng

- GV mời đại diện 1 – 2 nhóm HS trả lời câu hỏi 2. Các khểnh chính là nét ...